Hoofdstuk 1 De organisatiestructuur binnen een onderneming
§ 1.1 De organisatiestructuur
De organisatiestructuur
Is de wijze waarop taken binnen een organisatie zijn verdeeld en waarop
vervolgens afstemming tussen deeltaken tot stand wordt gebracht. Zij
heeft dus te maken met de verdeling van activiteiten over afdelingen en
de taken van de werknemers.
De oorsprong
1. Duizenden jaren terug.
Het denken in structuren en organisaties was al relevant ten tijde van de
Romeinen. De legers werden sterk gestructureerd.
2. 1970
Onder invloed van de internationalisering werd de vraag of bedrijven zich
internationaal of lokaal moesten organiseren. Tegelijkertijd kreeg men
steeds meer oog voor de invloed van culturele verschillen:
organisatiestructuren die in de ene cultuur werkten bleken niet effectief in
de andere.
3. Anno nu
De alsmaar toenemende concurrentie kunnen bedrijven zich minder dan
ooit logheid permitteren. Wie niet snel kan anticiperen op
marktontwikkelingen trekt aan het kortste eind.
Groene weide
Vanuit de vraag: “Als we morgen ons bedrijf opnieuw mogen starten, hoe
zouden wij ons dan organiseren?” Via het deze vraag proberen
organisaties – voor dat moment – op de ideale structuur te komen.
Managementtrends
- Het structureren van bedrijven in teams en/of cellen.
- Projecten middels de zogenaamde sprinttechniek snel en efficiënt
worden geïmplementeerd.
Randvoorwaarden voor succes in de toekomst
- Flexibiliteit
- Snelheid
- ‘One pagers’
,§ 1.1.1 Theorie van Mintzberg
Theorie van Mintzberg
Binnen het model wordt vooral gekeken naar dat deel van de organisatie
dat de meeste invloed heeft op resultaat, het zogenaamde dominante
organisatiedeel. Daarnaast wordt gekeken naar de meest gebruikte
manier om activiteiten in een organisatie te sturen en op elkaar af te
stemmen, het belangrijkste coördinatiemechanisme.
Dominante organisatiedeel
Het deel van de organisatie wat zich cruciaal maakt voor het
voortbestaan van de organisatie.
Coördinatiemechanisme
De manier waarop men in een organisatie de taakuitvoering van de
medewerkers op elkaar afstemt.
De zes onderdelen van organisatieonderdelen:
1. Strategische top (strategic apex)
Denk aan de directie van een organisatie.
2. Lijnmanagement
Ook wel het middenkader genoemd.
3. Werkvloer (operating core)
Verantwoordelijk voor uitvoering van de werkzaamheden.
4. Ondersteunende staf (support)
Afdelingen als personeelszaken en facilitymanagement.
5. Technostructuur
Ondersteunende stafafdelingen zoals planning, IT of logistiek.
6. Ideologie
De bedrijfscultuur, normen en waarden en andere niet-materiële doelen.
,Figuur 1) De zes organisatieonderdelen.
Organisaties beschikken over zes interne coördinatiemechanismen:
1. Onderlinge afstemming
Coördinatie door informele communicatie,
2. Directe supervisie
Coördinatie door orders van één persoon aan anderen,
3. Standaardisatie werkprocessen
Coördinatie door specificeren van de werkzaamheden, S
4. Standaardisatie van output
Coördinatie door specificatie van de resultaten van werkzaamheden,
5. Standaardisatie vaardigheden
Coördinatie van verschillende werkzaamheden door opleiding van de
uitvoerders,
6. Standaardisatie van normen/ideologie
We praten dan over normen/ideologieën die het werk beïnvloeden,
doorgaans voor de gehele organisatie.
, De zeven organisatietypen van Mintzberg:
1. Entrepreneurial organization (eenvoudige structuur).
2. Machine organization (machinebureaucratie).
3. Professional organization (professionele bureaucratie).
4. Diversified organization (divisiestructuur).
5. Innovative organization (adhocratie).
6. Missionary organization (zendingsorganisatie).
7. Political organization (politieke organisatie).
§ 1.2 Organisatievormen
De vier belangrijkste organisatievormen:
1. De lijnorganisatie
Een lijnorganisatie is een organisatie waar boven elke werknemer een
manager staat. De lijnorganisatie is een veelgebruikte
organisatiestructuur. Qua vorm lijkt de lijnorganisatie op een piramide:
van boven smal en breed uitlopend naar beneden.
2. De lijn-staforganisatie (om lijnmanagers te ondersteunen)
Een lijn-staforganisatie is een lijnorganisatie waaraan één of meer
stafafdelingen zijn toegevoegd. De toevoeging ‘staf’ geeft aan dat de
onderneming met adviseurs en/of adviesafdelingen werkt, die dus
‘buiten’ de lijn vallen.
3. Matrixorganisatie (vaak in grote organisaties)
Hierbij rapporteren de deelnemers aan meerdere personen. De
organisatievorm is dan opgedeeld naar verschillende gezichtspunten,
bijvoorbeeld naar productgroep en naar geografische regio. In dit geval
heeft de medewerkers twee leidinggevende.
4. Projectorganisatie
Als binnen een wat grotere organisatie een ingewikkeld project moet
worden uitgevoerd, kan de onderneming specialisten van verschillende
terreinen bij elkaar in een groep plaatsen. Dit heet een projectgroep.
§ 1.1 De organisatiestructuur
De organisatiestructuur
Is de wijze waarop taken binnen een organisatie zijn verdeeld en waarop
vervolgens afstemming tussen deeltaken tot stand wordt gebracht. Zij
heeft dus te maken met de verdeling van activiteiten over afdelingen en
de taken van de werknemers.
De oorsprong
1. Duizenden jaren terug.
Het denken in structuren en organisaties was al relevant ten tijde van de
Romeinen. De legers werden sterk gestructureerd.
2. 1970
Onder invloed van de internationalisering werd de vraag of bedrijven zich
internationaal of lokaal moesten organiseren. Tegelijkertijd kreeg men
steeds meer oog voor de invloed van culturele verschillen:
organisatiestructuren die in de ene cultuur werkten bleken niet effectief in
de andere.
3. Anno nu
De alsmaar toenemende concurrentie kunnen bedrijven zich minder dan
ooit logheid permitteren. Wie niet snel kan anticiperen op
marktontwikkelingen trekt aan het kortste eind.
Groene weide
Vanuit de vraag: “Als we morgen ons bedrijf opnieuw mogen starten, hoe
zouden wij ons dan organiseren?” Via het deze vraag proberen
organisaties – voor dat moment – op de ideale structuur te komen.
Managementtrends
- Het structureren van bedrijven in teams en/of cellen.
- Projecten middels de zogenaamde sprinttechniek snel en efficiënt
worden geïmplementeerd.
Randvoorwaarden voor succes in de toekomst
- Flexibiliteit
- Snelheid
- ‘One pagers’
,§ 1.1.1 Theorie van Mintzberg
Theorie van Mintzberg
Binnen het model wordt vooral gekeken naar dat deel van de organisatie
dat de meeste invloed heeft op resultaat, het zogenaamde dominante
organisatiedeel. Daarnaast wordt gekeken naar de meest gebruikte
manier om activiteiten in een organisatie te sturen en op elkaar af te
stemmen, het belangrijkste coördinatiemechanisme.
Dominante organisatiedeel
Het deel van de organisatie wat zich cruciaal maakt voor het
voortbestaan van de organisatie.
Coördinatiemechanisme
De manier waarop men in een organisatie de taakuitvoering van de
medewerkers op elkaar afstemt.
De zes onderdelen van organisatieonderdelen:
1. Strategische top (strategic apex)
Denk aan de directie van een organisatie.
2. Lijnmanagement
Ook wel het middenkader genoemd.
3. Werkvloer (operating core)
Verantwoordelijk voor uitvoering van de werkzaamheden.
4. Ondersteunende staf (support)
Afdelingen als personeelszaken en facilitymanagement.
5. Technostructuur
Ondersteunende stafafdelingen zoals planning, IT of logistiek.
6. Ideologie
De bedrijfscultuur, normen en waarden en andere niet-materiële doelen.
,Figuur 1) De zes organisatieonderdelen.
Organisaties beschikken over zes interne coördinatiemechanismen:
1. Onderlinge afstemming
Coördinatie door informele communicatie,
2. Directe supervisie
Coördinatie door orders van één persoon aan anderen,
3. Standaardisatie werkprocessen
Coördinatie door specificeren van de werkzaamheden, S
4. Standaardisatie van output
Coördinatie door specificatie van de resultaten van werkzaamheden,
5. Standaardisatie vaardigheden
Coördinatie van verschillende werkzaamheden door opleiding van de
uitvoerders,
6. Standaardisatie van normen/ideologie
We praten dan over normen/ideologieën die het werk beïnvloeden,
doorgaans voor de gehele organisatie.
, De zeven organisatietypen van Mintzberg:
1. Entrepreneurial organization (eenvoudige structuur).
2. Machine organization (machinebureaucratie).
3. Professional organization (professionele bureaucratie).
4. Diversified organization (divisiestructuur).
5. Innovative organization (adhocratie).
6. Missionary organization (zendingsorganisatie).
7. Political organization (politieke organisatie).
§ 1.2 Organisatievormen
De vier belangrijkste organisatievormen:
1. De lijnorganisatie
Een lijnorganisatie is een organisatie waar boven elke werknemer een
manager staat. De lijnorganisatie is een veelgebruikte
organisatiestructuur. Qua vorm lijkt de lijnorganisatie op een piramide:
van boven smal en breed uitlopend naar beneden.
2. De lijn-staforganisatie (om lijnmanagers te ondersteunen)
Een lijn-staforganisatie is een lijnorganisatie waaraan één of meer
stafafdelingen zijn toegevoegd. De toevoeging ‘staf’ geeft aan dat de
onderneming met adviseurs en/of adviesafdelingen werkt, die dus
‘buiten’ de lijn vallen.
3. Matrixorganisatie (vaak in grote organisaties)
Hierbij rapporteren de deelnemers aan meerdere personen. De
organisatievorm is dan opgedeeld naar verschillende gezichtspunten,
bijvoorbeeld naar productgroep en naar geografische regio. In dit geval
heeft de medewerkers twee leidinggevende.
4. Projectorganisatie
Als binnen een wat grotere organisatie een ingewikkeld project moet
worden uitgevoerd, kan de onderneming specialisten van verschillende
terreinen bij elkaar in een groep plaatsen. Dit heet een projectgroep.
