Samenvatting Arbeid en organisatiepsychologie, 1ste jaar

Arbeids- en
organisatiepsychologie
Introductie
1. Wat is een organisatie
Organisatie= een samenwerking tussen 2 of meerdere mensen om een
bepaald doel te bereiken

 Bedrijf= specifieke vorm van organisatie



Organisatiestructuur= systeem dat aangeeft hoe de taken formeel worden
verdeeld, gegroepeerd en gecoördineerd in een organisatie

 Organogram: schematische, visuele weergave van een organisatie
 Toont de formele verhoudingen
 Wie geeft leiding aan wie
 Welke diensten werken samen met/in opdracht van…



Missie= waarvoor een organisatie staat (wie we zijn)

Visie= algemene voorstelling van de toekomst van een organisatie (waar
we voor gaan)

Waarden= soort overtuiging dat een bepaald gedragspatroon goed is om
volgens te handen/zich gedragen, en die zo het gedrag aanstuurt

Stakeholder= een persoon, groep, betrokken partij, … die een belang heeft
bij of die op een manier betrokken is, bij wat een organisatie doet



2. Onderzoek en het belang daarvan
A&O-psychologie= wetenschappelijke kennis verwerven over de relatie(s)
tussen variabelen

Doel: via systematische, wetenschappelijk onderzoek…

 Gedrag, emoties en attitudes in organisaties en samenleving
begrijpen en verklaren
 Gedrag, emoties en attitudes in organisaties en samenleving
voorspellen

1

,Soorten onderzoek: kwalitatief onderzoek en kwantitatief onderzoek

3. Uitdagingen voor (mens en) organisatie
1. Reageren op economisch zware tijden:
 Geschikt personeel is moeilijk te vinden
 Sterk gestegen kosten: energie, grondstoffen, leningen,
personeelskosten, …

2. Reageren op onzekere tijden

3. Innovatie en verandering stimuleren

4. Een goeie balans tussen werk en privé mogelijk magen vb.:
thuiswerk

5. Werken aan meet ethische organisaties

6. Omgaan met een veranderde bevolking
 Op werk omgaan met: meer alleenstaande, verouderende
bevolking, meet hoogopgeleiden



7. Diversiteit in de samenleving leidt tot diversiteit op de werkvloer




2

,Persoonlijkheid en waarden
1. Persoonlijkheid
1. Wat is persoonlijkheid
Persoonlijkheid als psychologische contract:

 Optelsom van de manieren waarop individu reageert op en
interageert met anderen
 Betrekkelijk constante manieren van reageren of handelen in
verschillende situaties.
Waarneembare trekken
Komt tot uiting in gedrag
In verschillende situaties

 Persoonlijkheid wordt beschreven in/via
persoonlijkheidstrekken



2. Persoonlijkheidsmodellen en/of testen
- Big 5- model
 Emotioneel stabiliteit – neuroticisme
Emotioneel stabiele mensen: weerbaar tegen stress,
zelfzeker
Neurotische mensen: angstig, onzeker, waakzaam,
negatief
 Extraversie- introversie
Extraverte mensen: graag mensen om zich heen, sociaal
Introverte mensen: minder spraakzaam, verlegen
 Vriendelijkheid/ altruïsme
Hoge score: gericht op anderen, niet egoïstisch, vertrouwen
Lage score: afstandelijk, competitief, kritisch
 Openheid
Hoge score: creatief, nieuwsgierig, kunstzinnig
Lage score: conventioneel, belang hechte aan het bekende
 Conscientieusheid (plichtsgetrouw)
Hoge score: verantwoordelijk, volhardend, georganiseerd




3

, - De MBTI: persoonlijkheidsvragenlijst gebaseerd op
persoonlijkheidstheorie van Jung, deelt mensen in 16 types
 Extraversion – introversion
 Sensing – intuiton
 Thinking – feeling
 Jodging – percieving
 Meet psychologische voorkeuren van mensen over hoe ze de
wereld percipiëren en beslissingen nemen
 Kan ingezet worden om betere persoonlijke effectiviteit te
bekomen
 Mag niet voor selectie doeleinden gebruikt worden
 Kritiek: theorie van Jung nooit gevalideerd en bevat 1 dimensie,
correlatie tussen 4 dimensies gevonden




3. Overige persoonlijkheidseigenschappen
Zelfbeeld (Core Self- Evaluation) = hoe denk je over jezelf

 Hoog zelfbeeld hangt samen met positieve werkuitkomsten,
succesvol presenteren

Locus of control: mate waarin mensen geloven dat ze hun leven zelf
onder controle hebben, Rotter

 Interne LOC: geloof dat je zelf verantwoordelijk bent voor succes/
falen
 Externe LOC: geloof dat succes en falen te wijten zijn aan
factoren buiten jezelf

Het duistere drietal (dark triad): 3 sociaal onwenselijke PH kenmerken
die:

- Bij iedereen meer/minder aanwezig zijn
- Vooral tot uiting komen als we onder druk staan
- Ongepaste reactie/gedrag teweegbrengen
 Psychopathie= weinig schuldgevoel of berouw bij schade aan
anderen berokkenen
- Relevantie voor gedrag organisatie: opklimmen in de
organisatie, beïnvloeding technieken en intimidatie
 Narcisme= zichzelf erg belangrijk vinden, veel aandacht nodig,
arrogant, weinig empathie
- Relevantie voor gedrag in organisatie: extreme scores 
ongewenst en grensoverschrijdend gedrag, matige score 
effectief leiderschap

4