Het viueel systeem: fysiologie van de retina en de visuele corticale area’s
1. Het Elektromagnetische Spectrum
Zichtbare Golflengtes
Het zichtbare spectrum voor mensen ligt tussen 400 nm (blauw) en 700 nm
(rood).
Golflengtes onder 400 nm (UV) en boven 700 nm (IR) zijn niet zichtbaar voor
mensen.
Voorbeelden van Zichtbereik bij Andere Soorten
Bijen zien UV-licht (300-650 nm) maar geen rood.
Muggen detecteren delen van het infraroodspectrum
Evolutietheorie: voordeel aan ontwikkelen van kleurzicht
→ eten: herkennen van rijpvs niet rijp
→ seks: signaalkleuren
MAAR geen absolute noodzaak, een leeuw is nog steeds een leeuw, ook in zwart-wit
2. Het Oog: Structuur en Functie
Het Oog als Camera
Pupil: Werkt als het diafragma van een camera.
→ verwijdt en vernauwt om lichtinval te moduleren → ‘pinhole’
Lens: Convexe lens die beelden omgekeerd projecteert op de retina.
Retina: Bevat lichtgevoelige cellen (kegeltjes en staafjes) die overeenkomen
met film of een CCD-sensor in een camera.
Lenssystemen
De cornea heeft een sterkte van 43 dioptrieën; de ooglens varieert tussen 13-
26 dioptrieën afhankelijk van accommodatie. Dus eigenlijk is de cornea een
sterkere lens, MAAR geen accommodatie.
Bollere lens = dichter brandpunt (hogere dioptrie)
Dioptrie = 1/m = voor 1 over de focusafstand uitgedrukt in meter
Lenzen:
Positieve lens = convexe lens
Negatieve lens = concave lens, negatieve dioptrie
3. De Retina: Ligging en Functie
Opbouw van de Retina
1. Fovea:
Diameter: ~1,5 mm, gelegen in de macula lutea
(~5,5 mm).
Geen retinale bloedvaten om scherp zicht
te garanderen (anders zou je rode
bloedcellen zien).
Voeding van fotoreceptoren via bloedvaten
in het vaatvlies (chorioidea).
, Functie: Scherp zicht en kleurenzicht (kegeltjes).
2. Macula:
o Omringt de fovea.
o Betrokken bij hoge gezichtsscherpte.
3. Retinaal Pigmentepitheel (RPE):
o Absorbeert licht, door aanwezigheid van melanine.
o Functies:
Voedend voor fotoreceptoren.
Recycleert afvalstoffen van fotoreceptoren (lichtabsorberende delen
van fotoreceptorcellen moeten continu vervangen worden)
Vormt de buitenste bloed-retinabarrière door tight junctions.
Blinde Vlek
Gebied waar de optic disc zich bevindt
o bij optic disc: myeline van n. opticus zichtbaar
o geen fotoreceptoren/geen retinaal weefsel (alles ingenomen door axonen
n. opticus)
o Uitgangspunt van bloedvaten die de retina voeden (behalve bij de fovea).
Hersenen vullen ontbrekende informatie aan door:
o Input van het contralaterale oog.
o Oogbewegingen.
o Hersenen die ontbrekende info invullen
De retina- een observeerbaar stukje zenuwweefsel
embryonaal: retina en netvlies als uitlopers van de hersenen,
kegeltjes en staafjes densiteit: Hoogste
kegeltjesdichtheid in fovea; staafjesdichtheid
piekt buiten de fovea en neemt daarna af.
4. Gezichtsscherpte (‘acuity’) en Pupil
Pupil Diameter
Grote pupil: Meer licht, minder scherpte door sferische lensaberraties.
Kleine pupil: Minder licht, scherpere beelden door minder aberraties. MAAR
veroorzaakt diffractie = uitspreiden van lichtgolven bij doorgang doorheen
kleine appertuur
Optimale diameter: Ongeveer 3 mm (compromis tussen licht en scherpte).
, Accommodatie en 'Near Response'
Aanpassingen bij dichtbij zien:
o Accommodatie: Lens wordt boller voor een kortere
focusafstand.
aanpassen convexiteit lens aan nabij voorwerp (-> scherp
zien)
→ Contractie M. ciliaris (spiertje rondom ooglens) →
vermindering tractie vezels Zinn → lens spontaan bolle vorm
GEVOLG: kortere focusafstand, hogere D
o Convergentie: Oogassen draaien naar elkaar toe → fusie
beelden, anders diplopie
o Miosis: Pupil vernauwt.
5. Stoornissen in Refractie
6. Visuele Resolutie en Gezichtsscherpte
Fovea en visuele waarneming
In fovea (1,5 mm diameter): scherp zicht
1. Het Elektromagnetische Spectrum
Zichtbare Golflengtes
Het zichtbare spectrum voor mensen ligt tussen 400 nm (blauw) en 700 nm
(rood).
Golflengtes onder 400 nm (UV) en boven 700 nm (IR) zijn niet zichtbaar voor
mensen.
Voorbeelden van Zichtbereik bij Andere Soorten
Bijen zien UV-licht (300-650 nm) maar geen rood.
Muggen detecteren delen van het infraroodspectrum
Evolutietheorie: voordeel aan ontwikkelen van kleurzicht
→ eten: herkennen van rijpvs niet rijp
→ seks: signaalkleuren
MAAR geen absolute noodzaak, een leeuw is nog steeds een leeuw, ook in zwart-wit
2. Het Oog: Structuur en Functie
Het Oog als Camera
Pupil: Werkt als het diafragma van een camera.
→ verwijdt en vernauwt om lichtinval te moduleren → ‘pinhole’
Lens: Convexe lens die beelden omgekeerd projecteert op de retina.
Retina: Bevat lichtgevoelige cellen (kegeltjes en staafjes) die overeenkomen
met film of een CCD-sensor in een camera.
Lenssystemen
De cornea heeft een sterkte van 43 dioptrieën; de ooglens varieert tussen 13-
26 dioptrieën afhankelijk van accommodatie. Dus eigenlijk is de cornea een
sterkere lens, MAAR geen accommodatie.
Bollere lens = dichter brandpunt (hogere dioptrie)
Dioptrie = 1/m = voor 1 over de focusafstand uitgedrukt in meter
Lenzen:
Positieve lens = convexe lens
Negatieve lens = concave lens, negatieve dioptrie
3. De Retina: Ligging en Functie
Opbouw van de Retina
1. Fovea:
Diameter: ~1,5 mm, gelegen in de macula lutea
(~5,5 mm).
Geen retinale bloedvaten om scherp zicht
te garanderen (anders zou je rode
bloedcellen zien).
Voeding van fotoreceptoren via bloedvaten
in het vaatvlies (chorioidea).
, Functie: Scherp zicht en kleurenzicht (kegeltjes).
2. Macula:
o Omringt de fovea.
o Betrokken bij hoge gezichtsscherpte.
3. Retinaal Pigmentepitheel (RPE):
o Absorbeert licht, door aanwezigheid van melanine.
o Functies:
Voedend voor fotoreceptoren.
Recycleert afvalstoffen van fotoreceptoren (lichtabsorberende delen
van fotoreceptorcellen moeten continu vervangen worden)
Vormt de buitenste bloed-retinabarrière door tight junctions.
Blinde Vlek
Gebied waar de optic disc zich bevindt
o bij optic disc: myeline van n. opticus zichtbaar
o geen fotoreceptoren/geen retinaal weefsel (alles ingenomen door axonen
n. opticus)
o Uitgangspunt van bloedvaten die de retina voeden (behalve bij de fovea).
Hersenen vullen ontbrekende informatie aan door:
o Input van het contralaterale oog.
o Oogbewegingen.
o Hersenen die ontbrekende info invullen
De retina- een observeerbaar stukje zenuwweefsel
embryonaal: retina en netvlies als uitlopers van de hersenen,
kegeltjes en staafjes densiteit: Hoogste
kegeltjesdichtheid in fovea; staafjesdichtheid
piekt buiten de fovea en neemt daarna af.
4. Gezichtsscherpte (‘acuity’) en Pupil
Pupil Diameter
Grote pupil: Meer licht, minder scherpte door sferische lensaberraties.
Kleine pupil: Minder licht, scherpere beelden door minder aberraties. MAAR
veroorzaakt diffractie = uitspreiden van lichtgolven bij doorgang doorheen
kleine appertuur
Optimale diameter: Ongeveer 3 mm (compromis tussen licht en scherpte).
, Accommodatie en 'Near Response'
Aanpassingen bij dichtbij zien:
o Accommodatie: Lens wordt boller voor een kortere
focusafstand.
aanpassen convexiteit lens aan nabij voorwerp (-> scherp
zien)
→ Contractie M. ciliaris (spiertje rondom ooglens) →
vermindering tractie vezels Zinn → lens spontaan bolle vorm
GEVOLG: kortere focusafstand, hogere D
o Convergentie: Oogassen draaien naar elkaar toe → fusie
beelden, anders diplopie
o Miosis: Pupil vernauwt.
5. Stoornissen in Refractie
6. Visuele Resolutie en Gezichtsscherpte
Fovea en visuele waarneming
In fovea (1,5 mm diameter): scherp zicht
