Samenvatting: We kennen allemaal de stukken… Pleidooi voor een debat over een onmiddellijker strafproces in Nederland

‘We kennen allemaal de stukken… Pleidooi voor een
debat over een onmiddellijker strafproces in
Nederland’
Onmiddellijkheidsbeginsel in Nederland, maar toch beperkte mate
van onmiddellijke procesvoering
- Bewijsvoering ter openbare zitting
o Leunt sterk op het dossier dat in de voorfase is samengesteld
o Bestaat grotendeels uit een bespreking van de verklaringen in
dat dossier

 Slechts bij uitzondering verschijnen getuigen of deskundigen in de
rechtszaal waardoor de terechtzitting maar een beperkt zelfstandig
onderzoek van het bewijs biedt

Procesvoering in andere Westerse landen
- Veel onmiddellijkere procesvoering
o In strafzaken die (mede) berecht worden door leken
 Want dan is er de plicht om de originele informaten in de
rechtszaal te horen en de authentieke bewijsstukken
daar te tonen zodat de lekenrechters op basis daarvan
kunnen oordelen

De Nederlandse procestraditie en haar legitimatie
Wetgever van 1926 zou een onmiddellijke procestraditie voor ogen
hebben gehad
- Getuigen zouden op de terechtzitting worden gehoord
- De rechter zou gebruik moeten maken van het ‘oorspronkelijke
bewijsmateriaal

Het de auditu-arrest vormde de procesvoering;
- De zittingsrechter heeft bijna volledige vrijheid om verklaringen uit
het vooronderzoek te gebruiken zonder de persoon die de verklaring
heeft afgelegd zelf te horen.
o Dit heeft ervoor gezorgd dat het onderzoek ter terechtzitting
niet zozeer een echt ‘onderzoek’ is, maar meer een controle
op basis van het procesdossier.

 Deze vorm van procesvoering heeft veel kritiek gehad in de literatuur
- In praktijk van de rechtspraak weinig kritiek
- Wetgever heeft niet alleen toegestaan dat het principe van direct
bewijs steeds verder werd afgebroken, maar heeft dit zelfs gesteund
en verder ontwikkeld

, Onderbouwing de auditu-traditie
- Weinig officiële onderbouwing, want gevormd in de rechtspraak
- Belangrijkste voordeel de auditu-traditie:
o Het onderzoeken van het directe bewijs op de terechtzitting
zou slechts een herhaling van zetten zijn; dit gebeurt al in de
voorfase

o Direct bewijs behandelen ter zitting;
 Is bewijsrechtelijk niet nodig en dus overbodig
 Is minder efficient; getuigen en deskundigen opnieuw
horen kost veel tijd en dus ook geld
 Kan emotioneel zijn voor slachtoffers en getuigen

 Deze manier van procesvoering verbindt efficiency met bescherming
- Komt bv. ook naar voren in de praktijk; getuigen worden zoveel
mogelijk bij de r-c gehoord;
o Zittingsrechter verwijst vaak naar r-c wanneer er (extra)
getuigen moeten worden gehoord in plaats van deze zelf ter
zitting te horen

Getuigen zoveel mogelijk door R-c gehoord
Voordelen:
- Ontlast zittingscapaciteit;
o Minder tijd nodig voor onderzoek ter terechtzitting
- Er wordt aangenomen dat getuigen het best kunnen worden
gehoord ‘in rust’ bij de r-c
- Getuigenverhoor bij r-c geeft (meer) ruimte aan verdediging
o Verhoor voldoet zo aan EHRM-eisen

Nadelen:
- Beperkingen voor de verdediging
o Getuigenbewijs beperkt tot discussie stellen
o Daarom kwam er een nieuw verdedigingsrecht; horen van
getuigen

- Beperkingen voor de rechter bij de waarheidsvinding
- Beperkingen voor (de functies) van de openbaarheid

- Mondeling bewijs zou het beste bewijs zijn en zou de zittingsrechter
op basis daarvan een beter oordeel kunnen schaffen; in principe
onzin
o Maar gevolgen van middellijk bewijs kunnen wel risico’s voor
de waarheidsvinding opleveren
 Niet zorgvuldig toetsen van proces-verbaal