Hoofdstuk 1: Het leven van kinderen
Invloed van armoede op buitenspel
Beperking van vreugdevol, avontuurlijk en sensorisch rijk spel door:
- Overbevolkte onderkomens
- Te weinig ruimte
- Weinig contact met speelruimtes
- Minder toegang tot groene ruimtes
- Vaker blootgesteld aan verkeersgevaar
De vrijheid om buiten te spelen vermindert
Vrijheid om buiten te spelen neemt snel af
- Zowel op het platteland als in de stad
- Onafhankelijke mobiliteit neemt af
- Speelgebied is kleiner
- Meer ouderlijk toezicht
- Bij minste risico wordt spel onderbroken
- Verkeerstoename ( voor- en nadelen van auto’s voor kinderen)
Angstcultuur
Toename van de angst voor gevaar, heeft grote impact op kinderspel:
- Kinderen mogen veel minder vaak buitenspelen zonder ouderlijk toezicht dan vroeger
- Kinderen en ouders geven aan dat ze bang zijn voor moord en ontvoering
- Paradoxaal want: nog nooit zo veilig geweest; binnen meer kans op ongelukken of mishandeling
Overgeorganiseerde levens
Toename van geïnstitutionaliseerde tijd voor kinderen:
- School, crèche, ibo, …
- Buitenschoolse activiteiten met georganiseerd spel i.p.v. vrij spel
- Nauwgezet toezicht van volwassenen
- Jenkinson “spel dat ergens omheen gewikkeld is” = spel dat door volwassenen gevormd en
gestructureerd is rond een leerthema
- Polakow “gecontroleerd spel” = spel dat door voorzichtige volwassenen over-gestructureerd en
beknot wordt
- Naar school gevoerd worden i.f.v. veiligheid –> ten koste van autonomie, vaardigheden als
voetganger of reiziger met openbaar vervoer, praat- leer- en speelkansen met leeftijdsgenootjes +
paradox auto’s maken schoolomgeving net onveiliger
Nauwelijks nog de gelegenheid tot het initiëren en organiseren van eigen spel
,Groeiende intolerantie tegenover kinderspel
- Geluidsoverlast
- Versperren van de stoep
- Straten als speelzones ? “Home zones”
Ruimtegebrek – er niet meer thuishoren
Kinderen verdwijnen uit stadsbeeld
- Kinderen die wel buitenspelen worden als “onruststokers”, “criminelen”, of “hangjongeren” gezien
- Ouders die hun kinderen dit toelaten zijn “onverantwoordelijk” of hebben “onvoldoende zorg”
- Meer baasjes met honden dan kinderen op groene plakken in de stad
Virtuele ruimtes
Kinderen hebben steeds minder echte speelruimte ter beschikking en steeds meer virtuele ontdekkingsruimte.
- Televisie
- Elektronische spelletjes
Dynamische, opwindende, spannende betreden zonder uit je stoel te komen
Belangrijk om te reflecteren over de geschiktheid intensief elektronisch vermaak
Gezondheid
Obesitas bij kinderen is enorm toegenomen
- Kinderen met overgewicht worden vaak ook volwassenen met overgewicht gevaar voor chronische
gezondheidsproblemen
- Gebrek aan mogelijkheden voor spontaan en energierijk buitenspel
- “Toxische omgeving” gebrek aan speelruimtes in de buitenlucht
- Men moet meer mogelijkheden creëren voor uitdagend buitenspel
- Beweging maakt deel uit van het wezen van kinderen en hun spel
- Mogelijkheden tot spontaan spel zijn het enige wat jonge kinderen nodig hebben om hun fysieke
activiteit te verhogen gebrek aan deze mogelijkheden draagt bij aan problemen op gebied van de
geestelijke gezondheid bij kinderen en gezinnen (vooral als er sprake is van stress)
Door buiten te spelen kunnen er vriendschappen ontstaan, vermindert het sociaal isolement en
kunnen kinderen een gevoel van autonomie en controle ontwikkelen = belangrijke elementen voor
geestelijk én lichamelijk welzijn
Waar spelen kinderen buiten?
Terwijl de hvlh. Openbare speelruimten afneemt, verhoogt het aantal geprivatiseerde en commercieel
gerunde speelruimten (zoals binnenspeeltuinen)
- “Veilige” ruimten met “zacht” speelmateriaal bevestigen de volwassen kijk op spel met een
standaard aanbod (commerciële doeleinden)
- Kan plezierig zijn, maar kan geen vervanging zijn voor langdurig en rijk vrij (buiten) spel.
- Zulke speelomgevingen zijn minder makkelijk toegankelijk voor kinderen in armoede
2
, Crèches en scholen
Door de afname van vrije, veilige en gemakkelijk toegankelijke speelruimtes voor jonge kinderen, worden
geïnstitutionaliseerde instanties (scholen, crèches, ibo’s, …) in toenemende mate belangrijk bij het aanbieden
van speelruimtes
- Kwaliteit van deze voorzieningen is wisselend
- Soms geen of erg beperkte buitenruimte hier is geen regelgeving voor (maar voor hvlh
parkeerplaatsen wel auto’s belangrijker dan kinderen in ruimtelijke voorzieningen??)
- De mogelijkheid om zich vrij van binnen naar buiten te bewegen wordt vaak beperkt
- Leerkrachten en kinderbegeleiders geven maar ‘vage’ argumenten voor het gebruik aan
buitenruimtes
- Buitenruimte wordt te vaak gebruikt als ‘openluchtklas’ voor doelgerichte en klassikale lessen veel
speel- en leermogelijkheden die in buitenomgeving zouden kunnen plaatsvinden gaan verloren
- Veel argumenten om niet aan buitenspel te doen (toezicht, materiaal, bezetting, …)
De waarde die buitenspel kan leveren aan de ontwikkeling van kinderen wordt onvoldoende
begrepen
- Polakow: waarschuwde voor ‘toenemende inperking van de kindertijd’
- Palmer: noemt het gebrek aan mogelijkheden om te spelen als 1 van de ingrediënten van een
‘toxische kindertijd’
Regelmatig en uitdagend buitenspel is een essentieel aspect van een goede kindertijd én een
fundamenteel recht
3
Invloed van armoede op buitenspel
Beperking van vreugdevol, avontuurlijk en sensorisch rijk spel door:
- Overbevolkte onderkomens
- Te weinig ruimte
- Weinig contact met speelruimtes
- Minder toegang tot groene ruimtes
- Vaker blootgesteld aan verkeersgevaar
De vrijheid om buiten te spelen vermindert
Vrijheid om buiten te spelen neemt snel af
- Zowel op het platteland als in de stad
- Onafhankelijke mobiliteit neemt af
- Speelgebied is kleiner
- Meer ouderlijk toezicht
- Bij minste risico wordt spel onderbroken
- Verkeerstoename ( voor- en nadelen van auto’s voor kinderen)
Angstcultuur
Toename van de angst voor gevaar, heeft grote impact op kinderspel:
- Kinderen mogen veel minder vaak buitenspelen zonder ouderlijk toezicht dan vroeger
- Kinderen en ouders geven aan dat ze bang zijn voor moord en ontvoering
- Paradoxaal want: nog nooit zo veilig geweest; binnen meer kans op ongelukken of mishandeling
Overgeorganiseerde levens
Toename van geïnstitutionaliseerde tijd voor kinderen:
- School, crèche, ibo, …
- Buitenschoolse activiteiten met georganiseerd spel i.p.v. vrij spel
- Nauwgezet toezicht van volwassenen
- Jenkinson “spel dat ergens omheen gewikkeld is” = spel dat door volwassenen gevormd en
gestructureerd is rond een leerthema
- Polakow “gecontroleerd spel” = spel dat door voorzichtige volwassenen over-gestructureerd en
beknot wordt
- Naar school gevoerd worden i.f.v. veiligheid –> ten koste van autonomie, vaardigheden als
voetganger of reiziger met openbaar vervoer, praat- leer- en speelkansen met leeftijdsgenootjes +
paradox auto’s maken schoolomgeving net onveiliger
Nauwelijks nog de gelegenheid tot het initiëren en organiseren van eigen spel
,Groeiende intolerantie tegenover kinderspel
- Geluidsoverlast
- Versperren van de stoep
- Straten als speelzones ? “Home zones”
Ruimtegebrek – er niet meer thuishoren
Kinderen verdwijnen uit stadsbeeld
- Kinderen die wel buitenspelen worden als “onruststokers”, “criminelen”, of “hangjongeren” gezien
- Ouders die hun kinderen dit toelaten zijn “onverantwoordelijk” of hebben “onvoldoende zorg”
- Meer baasjes met honden dan kinderen op groene plakken in de stad
Virtuele ruimtes
Kinderen hebben steeds minder echte speelruimte ter beschikking en steeds meer virtuele ontdekkingsruimte.
- Televisie
- Elektronische spelletjes
Dynamische, opwindende, spannende betreden zonder uit je stoel te komen
Belangrijk om te reflecteren over de geschiktheid intensief elektronisch vermaak
Gezondheid
Obesitas bij kinderen is enorm toegenomen
- Kinderen met overgewicht worden vaak ook volwassenen met overgewicht gevaar voor chronische
gezondheidsproblemen
- Gebrek aan mogelijkheden voor spontaan en energierijk buitenspel
- “Toxische omgeving” gebrek aan speelruimtes in de buitenlucht
- Men moet meer mogelijkheden creëren voor uitdagend buitenspel
- Beweging maakt deel uit van het wezen van kinderen en hun spel
- Mogelijkheden tot spontaan spel zijn het enige wat jonge kinderen nodig hebben om hun fysieke
activiteit te verhogen gebrek aan deze mogelijkheden draagt bij aan problemen op gebied van de
geestelijke gezondheid bij kinderen en gezinnen (vooral als er sprake is van stress)
Door buiten te spelen kunnen er vriendschappen ontstaan, vermindert het sociaal isolement en
kunnen kinderen een gevoel van autonomie en controle ontwikkelen = belangrijke elementen voor
geestelijk én lichamelijk welzijn
Waar spelen kinderen buiten?
Terwijl de hvlh. Openbare speelruimten afneemt, verhoogt het aantal geprivatiseerde en commercieel
gerunde speelruimten (zoals binnenspeeltuinen)
- “Veilige” ruimten met “zacht” speelmateriaal bevestigen de volwassen kijk op spel met een
standaard aanbod (commerciële doeleinden)
- Kan plezierig zijn, maar kan geen vervanging zijn voor langdurig en rijk vrij (buiten) spel.
- Zulke speelomgevingen zijn minder makkelijk toegankelijk voor kinderen in armoede
2
, Crèches en scholen
Door de afname van vrije, veilige en gemakkelijk toegankelijke speelruimtes voor jonge kinderen, worden
geïnstitutionaliseerde instanties (scholen, crèches, ibo’s, …) in toenemende mate belangrijk bij het aanbieden
van speelruimtes
- Kwaliteit van deze voorzieningen is wisselend
- Soms geen of erg beperkte buitenruimte hier is geen regelgeving voor (maar voor hvlh
parkeerplaatsen wel auto’s belangrijker dan kinderen in ruimtelijke voorzieningen??)
- De mogelijkheid om zich vrij van binnen naar buiten te bewegen wordt vaak beperkt
- Leerkrachten en kinderbegeleiders geven maar ‘vage’ argumenten voor het gebruik aan
buitenruimtes
- Buitenruimte wordt te vaak gebruikt als ‘openluchtklas’ voor doelgerichte en klassikale lessen veel
speel- en leermogelijkheden die in buitenomgeving zouden kunnen plaatsvinden gaan verloren
- Veel argumenten om niet aan buitenspel te doen (toezicht, materiaal, bezetting, …)
De waarde die buitenspel kan leveren aan de ontwikkeling van kinderen wordt onvoldoende
begrepen
- Polakow: waarschuwde voor ‘toenemende inperking van de kindertijd’
- Palmer: noemt het gebrek aan mogelijkheden om te spelen als 1 van de ingrediënten van een
‘toxische kindertijd’
Regelmatig en uitdagend buitenspel is een essentieel aspect van een goede kindertijd én een
fundamenteel recht
3
