Hoorcollege 8

Hoorcollege 8 (2-3): De geschiedenis van I Amsterdam. De Disneyficatie van
Mokum

Overzicht
- Bezoekers van Amsterdam.
- Hoe presenteert de stad zichzelf historisch gezien?
- Wat verwachten bezoekers van Amsterdam van de stad?
- ‘Het product’ dat Amsterdam vormt.
- Vroege 21e eeuw nieuwe identiteit van de stad gecreëerd.
o 2005: I Amsterdam.
 Weggehaald door stadsbestuur in 2018/2019.
 Te weinig te maken met eenheid van de stad.
 Individualistische boodschap.
- Amsterdam imagoprobleem -> zoekende naar verhaal dat ze wil vertellen.
- Amsterdam staat onder spanning -> miljoenen bezoekers per jaar.
o Vergelijking met Venetië -> protesten tegen hoge aantal toeristen, druk en
onleefbaarheid.
o Vergelijking met Barcelona.

1: Amsterdam en geschiedenis voor bewoners en bezoekers (toeristen en internationale
relaties)
- 2005 lancering I Amsterdam als merk.
- 2013 bijzonder jaar.
o 400 jaar kanalen.
o 225 jaar Felix Meritis.
o 100 jaar Frans Hals museum.
o Opening Rijksmuseum.
 Met jaren vertraging.
o 150 jaar afschaffing Slavernij.
 Was niet alleen maar feest.
o Nederlands-Russische vriendschap.
o 125 jaar concertgebouw.
- Meer of minder toeristen?
o Boterman en Pinkster:
 Nieuw veld: weinig historisch, meer sociaal wetenschappelijk.
 Dilemma: geld versus leefbaarheid.
 1990-2010: citymarketing en gentrificatie ontwikkelt zich.
 Vanaf de jaren 2010: keerzijde bij mondige middenklasse.
 Keren zich tegen het grote kapitaal en uitholling van de stad.
 Wat zoeken toeristen?
 ‘Authentic urban experiences’ (die ze onvermijdelijk vernielen).
 Willen iets bijzonders meemaken, maar niet té bijzonder (dat is eng).
 Pretpark of museum?
 Wat is een stad nou precies voor toeristen?
 Willen toeristen het museum en het verleden bekijken? Of wil men
vermaakt worden leisure en ontspanning beleven.
- Paradoxaal: Disneyficatie en Sensatie.
o Gemiddelde toerist zoekt iets bijzonders en wil iets meemaken.
o Op bepaalde manier trekken toeristen elkaar aan. Grote hoeveelheid groepsreizen,
groepsproces.

, - Disneyficatie; alles lijkt heel erg op elkaar en is zeer herkenbaar. Medegevolg van toeristische
boom.
o Hoe authentiek wil je het hebben of ga je toch voor het gewende?
- Huizinga’s Historische Sensatie:
o Begin twintigste eeuw geschreven.
o De geschiedenis ‘kennen’.
o Contact maken met het verleden.
o Tijdloos.
o Evocatie in teksten, beelden en objecten.
o Esthetische, soms bijna mystieke ervaring.
o Authenticiteit van objecten.
 Geen neppe geschiedenis.
 Maar toeristen worden ook geconfronteerd met minder originele ofwel
neppe aspecten van de stad.
- Op zoek naar experiences en historische sensaties.
o Amsterdam (Historisch) Museum -> ‘reus’ in de Schuttersgalerij.
 Probleem als historici en geschiedenisexperts -> museum ingewikkelde
relatie met het museum. Heette aanvankelijk Amsterdam Historisch
Museum. Vorige directeur haalde het woord Historisch eruit, was niet
aantrekkelijk genoeg.
o Torture Museum -> ‘This exhibition shows the reality of life two centuries ago by
setting gruesome examples.’
 Nep-geschiedenis verkoopt.
 Wat nep is zal geen historische sensatie te weeg brengen -> Huizinga.
o 1345 Mirakel van Amsterdam.
 Man lag op sterven en kreeg een hostie toegediend. Man hoestte de hostie
uit, hostie verbrandde niet in het vuur. Hostie werd naar de kerk gebracht en
‘wandelde’ terug naar de zieke man. Idee van heilige plek waar verhaal van
Jezus verteld moest worden. Pelgrimages (middeleeuws toerisme?) richting
deze plek.
 Tegenwoordig de Amsterdam Dungeon op deze locatie.
 Wereldwijd concept vanaf jaren 1990.
 Uniek of herkenbaar? Ook op andere plaatsen. Zelfde geval als Madame
Tussauds.
- Het échte mirakel van Amsterdam -> zeer populair om in Amsterdam te zijn en er iets mee te
maken.
- De stad komt van heel ver.
o Amsterdam jaren 1980 -> brandende tram op Van Baerlestraat.
 Ellende in de stad in de vroege jaren tachtig.
 Woningnood in de stad.
 Levensstijl jonge mensen (krakers).
 Heftige confrontaties na ontruimingen krakerspanden.
o In relatief korte tijd is de stad zeer veranderd.
- Jaren zestig -> Amsterdam ontwikkelt zich tot ‘magisch centrum’.
o Grote aantrekkingskracht op Nederlandse jonge mensen én mensen van buiten
Nederland (John Lennon en Yoko Ono).
o Tegencultuur manier in plaats van toeristische manier.
- Oorspronkelijke bewoners van de stad vertrokken.
- Verval tijdens de jaren zeventig:
o In het verval vinden ook mensen hun plek in de wereld.
o Ontstaat ruimte voor creativiteit en cultuur.