Oriënteren en observeren
De student herkent de wetenschappelijke onderbouwing van het
FACE model
Het FACE model is het Faciliteren van de Afstemming tussen Cognities en Emoties. Dit model gaat uit
van de systematische afstemming van het eigen denken en voelen op het professionele handelen.
Doel van FACE model: inzicht krijgen in je eigen beeldvorming en deze waar nodig verantwoord en
deskundig bijstellen. Je eigen denken en voelen hebben veel invloed op je observaties:
vertekeningen, bronnen van bias, etc. Hier bewust van zijn en dit voorkomen is professioneel
handelen.
De student geeft bij het verrichten van een niet-complexe
observatie, met behulp van het FACE model, aan waar en hoe hij de
subjectieve invloed van zijn persoonlijke referentiekaders ervaart
Subjectiviteit van de waarneming = dat de verdere bewerking van de prikkels gebeurt volgens jouw
eigen referentiekader (op persoonlijke wijze): je eigen gebruikelijke denkwijze, voelwijze, ervaringen
en herinneringen. Hieruit ga je waarnemingen selecteren en interpreteren.
De heuristiek van de observatie/strategieën van hogere orde: strategieën om de taak van perceptie
te vereenvoudigen, werkt nauw samen met de cognitieve en emotionele delen van je brein. Hierdoor
krijg je bronnen van bias waardoor de observator het gedrag actief bewerkt.
Automatische strategieën
Effect Betekenis Focus Bijsturing
Primacy Waarnemingen die je eerst Geheugen en Noteren,
observeert onthouden aandacht registreren
Recency Waarnemingen die je als laatst Systematisch
observeert onthouden observeren
Availability Selectieve toegankelijkheid van Bijscholen,
Tunnelvisie specifieke kennis in je expliciteren,
geheugen, volgens de mate intervisie,
waarin je die kennis actief supervisie
gebruikt of waarin je er
ervaring mee hebt.
Tunnelvisie: focussen op één
gedrag
Logicafout neiging om een oorzaak- Redenering Inter- en
gevolgverband te leggen alleen supervisie, apart
maar omdat ze tegelijk registreren en
gebeuren interpreteren
Actor- Je gebruikt andere kenmerken Besef eigen
observatorfenomee om het eigen gedrag te gevoelens
n verklaren dan om dat van
anderen te duiden
Fundamentele Je schrijft negatief gedrag van Oefenen in
attributiefout anderen toe aan een perspectief name
persoonskenmerk ipv
omgevingsinvloeden, terwijl je
je eigen negatieve gedrag wel
toeschrijft aan tijdelijke
, invloeden. Bij positief gedrag
het omgekeerde
Leniency Je schat bekenden hoger of Weging Systematisch
positiever in op eigenschappen persoonsinformatie registreren van
die je waardeert dan
onbekenden
Contrast Je beoordeelt anderen die je concrete
niet bekend zijn of met wie je observaties en
je niet vereenzelvigd, randkenmerken,
tegengesteld aan jezelf
Halo Je globale indruk wordt achteraf
bepaald door één opvallende interpreteren
eigenschap
Stereotypen Veralgemeende beelden van Sociale plaatsing Zelfobservatie
een sociale groep
Groepsdruk Sociale druk uit een groep
Gevoelsintensiteit kleurt Emoties
Vroege ervaringen Hebben een signaalfunctie voor
zelfbehoud
Cultuurcentrisme: je denkt en voelt alleen vanuit je eigen culturele schema’s en/of beschouwt deze
als superieur. Cultuurrelativisme: je ontkent culturele verschillen tussen jou en de ander. Culturele
onderschatting: je hebt weinig oog voor, inzicht in en begrip van de socioculturele eigenschappen in
het gedrag, je conclusies weerspiegelen vooral je eigen normen en waarden. Culturele overschatting:
je interpreteert gedrag als cultureel verschillend van jezelf terwijl dat niet of nauwelijks zo is.
Cultuursensitiviteit: je vaardigheid om de diverse cultuurgebonden betekenissen van gedrag te
herkennen. Culturele competentie: je vaardigheid om culturele eigenschappen of situaties
evenwichtig in te schatten.
Homeostase betekent hier dat je brein automatisch en onbewust bestaande beelden probeert te
bewaren. Assimilatie: nieuwe waarnemingen aan bestaande schema’s toevoegen. Accommodatie:
bestaande schema’s aanpassen om ze coherent te maken aan nieuwe informatie.
Tipping point: het punt waarop je bereid bent om je perceptie te herzien als de ‘werkelijkheid’.
Meestal is dit je gevoelsbalans: als iets niet meer werkt voor je. Principe van plezier versus ongemak:
je bent het meest bereid om je schema’s te wijzigen als je er meer ongemak aan beleeft dan plezier.
De student geeft bij het verrichten van een niet-complexe
observatie, met behulp van het FACE model, aan waar en hoe hij de
subjectieve invloed van zijn persoonlijke referentiekaders kan
voorkomen
Professioneel observeren vereist dus begrip van oe de heuristiek je perceptie beïnvloedt, door:
- Kennis van automatische interpretatiestrategieën die ieder mens heeft
- Inzicht in je eigen, individuele denk- en voelwijzen en -behoeftes
De student benoemt het verschil tussen alledaags en professioneel
observeren
Waarnemen is het opnemen van prikkels met de zintuigen. Perceptie is de verdere bewerking van de
prikkels door het brein tot zinvolle gehelen. Daardoor integreer je nieuwe informatie in al bestaande
schema’s: mentale beelden die je van de werkelijkheid maakt.
De student herkent de wetenschappelijke onderbouwing van het
FACE model
Het FACE model is het Faciliteren van de Afstemming tussen Cognities en Emoties. Dit model gaat uit
van de systematische afstemming van het eigen denken en voelen op het professionele handelen.
Doel van FACE model: inzicht krijgen in je eigen beeldvorming en deze waar nodig verantwoord en
deskundig bijstellen. Je eigen denken en voelen hebben veel invloed op je observaties:
vertekeningen, bronnen van bias, etc. Hier bewust van zijn en dit voorkomen is professioneel
handelen.
De student geeft bij het verrichten van een niet-complexe
observatie, met behulp van het FACE model, aan waar en hoe hij de
subjectieve invloed van zijn persoonlijke referentiekaders ervaart
Subjectiviteit van de waarneming = dat de verdere bewerking van de prikkels gebeurt volgens jouw
eigen referentiekader (op persoonlijke wijze): je eigen gebruikelijke denkwijze, voelwijze, ervaringen
en herinneringen. Hieruit ga je waarnemingen selecteren en interpreteren.
De heuristiek van de observatie/strategieën van hogere orde: strategieën om de taak van perceptie
te vereenvoudigen, werkt nauw samen met de cognitieve en emotionele delen van je brein. Hierdoor
krijg je bronnen van bias waardoor de observator het gedrag actief bewerkt.
Automatische strategieën
Effect Betekenis Focus Bijsturing
Primacy Waarnemingen die je eerst Geheugen en Noteren,
observeert onthouden aandacht registreren
Recency Waarnemingen die je als laatst Systematisch
observeert onthouden observeren
Availability Selectieve toegankelijkheid van Bijscholen,
Tunnelvisie specifieke kennis in je expliciteren,
geheugen, volgens de mate intervisie,
waarin je die kennis actief supervisie
gebruikt of waarin je er
ervaring mee hebt.
Tunnelvisie: focussen op één
gedrag
Logicafout neiging om een oorzaak- Redenering Inter- en
gevolgverband te leggen alleen supervisie, apart
maar omdat ze tegelijk registreren en
gebeuren interpreteren
Actor- Je gebruikt andere kenmerken Besef eigen
observatorfenomee om het eigen gedrag te gevoelens
n verklaren dan om dat van
anderen te duiden
Fundamentele Je schrijft negatief gedrag van Oefenen in
attributiefout anderen toe aan een perspectief name
persoonskenmerk ipv
omgevingsinvloeden, terwijl je
je eigen negatieve gedrag wel
toeschrijft aan tijdelijke
, invloeden. Bij positief gedrag
het omgekeerde
Leniency Je schat bekenden hoger of Weging Systematisch
positiever in op eigenschappen persoonsinformatie registreren van
die je waardeert dan
onbekenden
Contrast Je beoordeelt anderen die je concrete
niet bekend zijn of met wie je observaties en
je niet vereenzelvigd, randkenmerken,
tegengesteld aan jezelf
Halo Je globale indruk wordt achteraf
bepaald door één opvallende interpreteren
eigenschap
Stereotypen Veralgemeende beelden van Sociale plaatsing Zelfobservatie
een sociale groep
Groepsdruk Sociale druk uit een groep
Gevoelsintensiteit kleurt Emoties
Vroege ervaringen Hebben een signaalfunctie voor
zelfbehoud
Cultuurcentrisme: je denkt en voelt alleen vanuit je eigen culturele schema’s en/of beschouwt deze
als superieur. Cultuurrelativisme: je ontkent culturele verschillen tussen jou en de ander. Culturele
onderschatting: je hebt weinig oog voor, inzicht in en begrip van de socioculturele eigenschappen in
het gedrag, je conclusies weerspiegelen vooral je eigen normen en waarden. Culturele overschatting:
je interpreteert gedrag als cultureel verschillend van jezelf terwijl dat niet of nauwelijks zo is.
Cultuursensitiviteit: je vaardigheid om de diverse cultuurgebonden betekenissen van gedrag te
herkennen. Culturele competentie: je vaardigheid om culturele eigenschappen of situaties
evenwichtig in te schatten.
Homeostase betekent hier dat je brein automatisch en onbewust bestaande beelden probeert te
bewaren. Assimilatie: nieuwe waarnemingen aan bestaande schema’s toevoegen. Accommodatie:
bestaande schema’s aanpassen om ze coherent te maken aan nieuwe informatie.
Tipping point: het punt waarop je bereid bent om je perceptie te herzien als de ‘werkelijkheid’.
Meestal is dit je gevoelsbalans: als iets niet meer werkt voor je. Principe van plezier versus ongemak:
je bent het meest bereid om je schema’s te wijzigen als je er meer ongemak aan beleeft dan plezier.
De student geeft bij het verrichten van een niet-complexe
observatie, met behulp van het FACE model, aan waar en hoe hij de
subjectieve invloed van zijn persoonlijke referentiekaders kan
voorkomen
Professioneel observeren vereist dus begrip van oe de heuristiek je perceptie beïnvloedt, door:
- Kennis van automatische interpretatiestrategieën die ieder mens heeft
- Inzicht in je eigen, individuele denk- en voelwijzen en -behoeftes
De student benoemt het verschil tussen alledaags en professioneel
observeren
Waarnemen is het opnemen van prikkels met de zintuigen. Perceptie is de verdere bewerking van de
prikkels door het brein tot zinvolle gehelen. Daardoor integreer je nieuwe informatie in al bestaande
schema’s: mentale beelden die je van de werkelijkheid maakt.
