PAV: Zich bewust van de wereld en de ruime waarin hij
leeft
Hoofdstuk 1: de wereld in kaart
Cartografie is de wetenschap die alle methodes bestudeert om
aardrijkskundige verschijnselen weer te geven op een kaart. Het is de
techniek die informatie door middel van kaarten doorgeeft.
Evolutie in het vervaardigen van kaarten:
- Vroeger nog niet veel middelen dus gingen vooral af op
waarnemingen, maar weken vaak af.
- Oudste kaart: de Psalterkaart, klein maar uiterst gedetailleerd, ark
van Noach en andere Bijbelse taferelen, niet de waarneming maar
wel religieuze elementen als uitganspunten. Men spreekt ook van de
OT-kaart ipv de psalterkaart
- De wereldkaart van erastones: toont grrot gebied van 3e eeuw v.C.,
gebeid waarover romeinen heersten is zichtbaar, (gebied rond
middellandse zee of mare nostrum)
- Atlas: een band met verschillende geillustreerde kaarten verzameld
- Kaarten werden vaak doorheen de tijd bijgestuurd, dit doordat ze
gebieden meer gaan verkennen en het doel hiervan was dat de
schepen makkelijker en correct naar een ander punt konden komen.
- Mercator: was de eerste die een projectie maakte van een wereldbol.
Nadeel hiervan is dat sommige punten sterker uitvergroot zijn
Er zijn dus kaarten op basis van:
mathematische berekeningen
waarnemingen van het aardoppervlak (fake)
religieuze elementen
kaartprojecties (het is onmogelijk om dit te doen zonder dat er
vervorming optreed)
projectie
,kaartvervaardiging: zijn methoden om het gebogen aardeoppervlak
over te brengen op een vlakke kaart.
Maar: Het is ONMOGELIJK om dit te doen zonder dat er vervormingen
optreden.
Je kan telkens maar één van de vier volgende eigenschappen correct
afbeelden:
• Oppervlakte
• Vorm
• Hoek
• Afstand
Hoekgetrouwe projectie: bv mercatorprojectie
+: hoeken tussen verschillende richtingen op de kaart = hoeken tussen die
richtingen in de werkelijkheid
correcte kompaskoers (rechte lijn = rechte lijn) = voordeel voor de
scheepvaart
-: oppervlakte op de kaart verschilt sterk
van oppervlakte in de werkelijkheid
verkeerde inschatting van het
geografisch belang van landen
Op hogere breedte wordt de projectie van de breedtegraden steeds groter
deze landen worden veel groter getekend dan ze in het echt zijn!
Oppervlaktegetrouwe projectie: bv.
Gall-Petersprojectie
+: Oppervlakte op de kaart =
oppervlakte in de werkelijkheid
-: Vorm op de kaart verschilt sterk van
vorm in de werkelijkheid
, Perspectieven:
Wat zet je als centrum van de wereld? Veel kaarten zijn eurocentrisch
Soorten kaarten:
- Natuurkundige kaarten
(werkelijkheid zo volledig mogelijk
zoals hoogteverschil, gebergten,
rivieren, …)
- Staatkundige kaarten
(werkelijkheid word zoveel
mogelijk weergegeven zoals
dorpen en steden, grenzen )
- Thematische kaarten (deze kaarten tonen een bepaald onderwerp of
thema, klimaat, industrie, bevolkingsspreiding, …)
- Topografische kaarten (zeer nauwkeurig, andere naam is stafkaart)
Kaarten volgens schaal:
Grootschalige kaart
= een klein gebied wordt gedetailleerd weergegeven
=alles op de kaart wordt groot afgebeeld
Kleinschalige kaart
= een groot gebied wordt weinig gedetailleerd weergegeven
=alles op de kaart wordt klein afgebeeld
Dus: kleine schaal: minder gedetailleerd, grote schaal gedetailleerd, het
gaat om het cijfer na de 1 hoe groter het cijfer hoe kleiner de schaal
(doordat de breuk kleiner is)
Bv. 1:20 000 000 is kleiner dan 1: 1 000 000
leeft
Hoofdstuk 1: de wereld in kaart
Cartografie is de wetenschap die alle methodes bestudeert om
aardrijkskundige verschijnselen weer te geven op een kaart. Het is de
techniek die informatie door middel van kaarten doorgeeft.
Evolutie in het vervaardigen van kaarten:
- Vroeger nog niet veel middelen dus gingen vooral af op
waarnemingen, maar weken vaak af.
- Oudste kaart: de Psalterkaart, klein maar uiterst gedetailleerd, ark
van Noach en andere Bijbelse taferelen, niet de waarneming maar
wel religieuze elementen als uitganspunten. Men spreekt ook van de
OT-kaart ipv de psalterkaart
- De wereldkaart van erastones: toont grrot gebied van 3e eeuw v.C.,
gebeid waarover romeinen heersten is zichtbaar, (gebied rond
middellandse zee of mare nostrum)
- Atlas: een band met verschillende geillustreerde kaarten verzameld
- Kaarten werden vaak doorheen de tijd bijgestuurd, dit doordat ze
gebieden meer gaan verkennen en het doel hiervan was dat de
schepen makkelijker en correct naar een ander punt konden komen.
- Mercator: was de eerste die een projectie maakte van een wereldbol.
Nadeel hiervan is dat sommige punten sterker uitvergroot zijn
Er zijn dus kaarten op basis van:
mathematische berekeningen
waarnemingen van het aardoppervlak (fake)
religieuze elementen
kaartprojecties (het is onmogelijk om dit te doen zonder dat er
vervorming optreed)
projectie
,kaartvervaardiging: zijn methoden om het gebogen aardeoppervlak
over te brengen op een vlakke kaart.
Maar: Het is ONMOGELIJK om dit te doen zonder dat er vervormingen
optreden.
Je kan telkens maar één van de vier volgende eigenschappen correct
afbeelden:
• Oppervlakte
• Vorm
• Hoek
• Afstand
Hoekgetrouwe projectie: bv mercatorprojectie
+: hoeken tussen verschillende richtingen op de kaart = hoeken tussen die
richtingen in de werkelijkheid
correcte kompaskoers (rechte lijn = rechte lijn) = voordeel voor de
scheepvaart
-: oppervlakte op de kaart verschilt sterk
van oppervlakte in de werkelijkheid
verkeerde inschatting van het
geografisch belang van landen
Op hogere breedte wordt de projectie van de breedtegraden steeds groter
deze landen worden veel groter getekend dan ze in het echt zijn!
Oppervlaktegetrouwe projectie: bv.
Gall-Petersprojectie
+: Oppervlakte op de kaart =
oppervlakte in de werkelijkheid
-: Vorm op de kaart verschilt sterk van
vorm in de werkelijkheid
, Perspectieven:
Wat zet je als centrum van de wereld? Veel kaarten zijn eurocentrisch
Soorten kaarten:
- Natuurkundige kaarten
(werkelijkheid zo volledig mogelijk
zoals hoogteverschil, gebergten,
rivieren, …)
- Staatkundige kaarten
(werkelijkheid word zoveel
mogelijk weergegeven zoals
dorpen en steden, grenzen )
- Thematische kaarten (deze kaarten tonen een bepaald onderwerp of
thema, klimaat, industrie, bevolkingsspreiding, …)
- Topografische kaarten (zeer nauwkeurig, andere naam is stafkaart)
Kaarten volgens schaal:
Grootschalige kaart
= een klein gebied wordt gedetailleerd weergegeven
=alles op de kaart wordt groot afgebeeld
Kleinschalige kaart
= een groot gebied wordt weinig gedetailleerd weergegeven
=alles op de kaart wordt klein afgebeeld
Dus: kleine schaal: minder gedetailleerd, grote schaal gedetailleerd, het
gaat om het cijfer na de 1 hoe groter het cijfer hoe kleiner de schaal
(doordat de breuk kleiner is)
Bv. 1:20 000 000 is kleiner dan 1: 1 000 000
