Samenvatting Hoorcolleges Inleiding Staats
en bestuursrecht
Samenvatting Hoorcolleges Inleiding Staats en Bestuursrecht, @IHelpYou
,Inhoud
Hoorcollege 1....................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 2....................................................................................................................................... 9
Hoorcollege 3..................................................................................................................................... 13
Hoorcollege 4..................................................................................................................................... 18
Samenvatting Hoorcolleges Inleiding Staats en Bestuursrecht, @IHelpYou
, Hoorcollege 1
Essentie van het staatsrecht
Het staatsrecht bestaat uit het geheel van rechtsregels die betrekking hebben op de organisatie van
alle met gezag beklede organen en wat de grenzen hiervan zijn, zodat er bijvoorbeeld geen
dictatorschap ontstaat. Het gaat erom hoe onze rechtsstaat is georganiseerd en hoe dit impact heeft
op de burgers. Alle organen die gezag hebben, zijn bevoegd tot het uitoefenen van dwang. De regels
die betrekking hebben op hoe die organen die gezag hebben hun bevoegdheid uitoefenen, worden
de regels van het staatsrecht genoemd. Deze regels verschillen per gemeenschap en per staat,
vanwege de invloed van de historische processen.
Het begrip staat
De staat is een organisatie (verzameling van overheidsambten en organen) die gezag uitoefent over
gemeenschap van mensen, met voorrang boven andere organisaties, over een bepaald grondgebied.
Centrale vragen over overheidsambten
• Hoe zijn de overheidsambten ingedeeld?
• Hoe verhouden de overheidsambten zich tot elkaar?
• Welke bevoegdheden hebben de overheidsambten?
• Hoe verhouden de bevoegdheden van de overheidsambten zich tegenover de grondrechten
van de burger? Grondrechten creëren immers een bepaalde mate van vrijheid voor de burger.
Enkele kenmerken van het staatsrecht
• De gelijkwaardigheid: checks and balances;
• De democratische rechtsstaat;
• Het legaliteitsbeginsel;
• De verantwoordingsplicht en controle.
Nog een kenmerk is dat in een staat gebruik wordt gemaakt van dwang om de gemeenschapsnormen
te handhaven. Een ambivalente verhouding bestaat tussen de burger en de staat: hij is aan de ene
kant soeverein, omdat hij de uitvoerders van zijn wil mede aanwijst; aan de andere kant is hij
onderworpen aan het mede door hemzelf ingestelde gezag. In het staatsrecht staat het dilemma
tussen de vrijheid van het individu en de dwanguitoefening van de overheid dus centraal en
hiertussen wordt gezocht naar het juiste evenwicht. Het staatsrecht is onder andere uiteengezet in de
Grondwet, Kieswet, Gemeentewet (en Provinciewet) en het Statuut voor het Koninkrijk der
Nederlanden.
Bronnen van het staatsrecht
• De Grondwet;
• Gewoonterechtelijke regels;
• Aantal geschreven regelingen.
Voorbeelden van een aantal geschreven regelingen
Samenvatting Hoorcolleges Inleiding Staats en Bestuursrecht, @IHelpYou
en bestuursrecht
Samenvatting Hoorcolleges Inleiding Staats en Bestuursrecht, @IHelpYou
,Inhoud
Hoorcollege 1....................................................................................................................................... 3
Hoorcollege 2....................................................................................................................................... 9
Hoorcollege 3..................................................................................................................................... 13
Hoorcollege 4..................................................................................................................................... 18
Samenvatting Hoorcolleges Inleiding Staats en Bestuursrecht, @IHelpYou
, Hoorcollege 1
Essentie van het staatsrecht
Het staatsrecht bestaat uit het geheel van rechtsregels die betrekking hebben op de organisatie van
alle met gezag beklede organen en wat de grenzen hiervan zijn, zodat er bijvoorbeeld geen
dictatorschap ontstaat. Het gaat erom hoe onze rechtsstaat is georganiseerd en hoe dit impact heeft
op de burgers. Alle organen die gezag hebben, zijn bevoegd tot het uitoefenen van dwang. De regels
die betrekking hebben op hoe die organen die gezag hebben hun bevoegdheid uitoefenen, worden
de regels van het staatsrecht genoemd. Deze regels verschillen per gemeenschap en per staat,
vanwege de invloed van de historische processen.
Het begrip staat
De staat is een organisatie (verzameling van overheidsambten en organen) die gezag uitoefent over
gemeenschap van mensen, met voorrang boven andere organisaties, over een bepaald grondgebied.
Centrale vragen over overheidsambten
• Hoe zijn de overheidsambten ingedeeld?
• Hoe verhouden de overheidsambten zich tot elkaar?
• Welke bevoegdheden hebben de overheidsambten?
• Hoe verhouden de bevoegdheden van de overheidsambten zich tegenover de grondrechten
van de burger? Grondrechten creëren immers een bepaalde mate van vrijheid voor de burger.
Enkele kenmerken van het staatsrecht
• De gelijkwaardigheid: checks and balances;
• De democratische rechtsstaat;
• Het legaliteitsbeginsel;
• De verantwoordingsplicht en controle.
Nog een kenmerk is dat in een staat gebruik wordt gemaakt van dwang om de gemeenschapsnormen
te handhaven. Een ambivalente verhouding bestaat tussen de burger en de staat: hij is aan de ene
kant soeverein, omdat hij de uitvoerders van zijn wil mede aanwijst; aan de andere kant is hij
onderworpen aan het mede door hemzelf ingestelde gezag. In het staatsrecht staat het dilemma
tussen de vrijheid van het individu en de dwanguitoefening van de overheid dus centraal en
hiertussen wordt gezocht naar het juiste evenwicht. Het staatsrecht is onder andere uiteengezet in de
Grondwet, Kieswet, Gemeentewet (en Provinciewet) en het Statuut voor het Koninkrijk der
Nederlanden.
Bronnen van het staatsrecht
• De Grondwet;
• Gewoonterechtelijke regels;
• Aantal geschreven regelingen.
Voorbeelden van een aantal geschreven regelingen
Samenvatting Hoorcolleges Inleiding Staats en Bestuursrecht, @IHelpYou
