Samenvatting HODD24 Immunologie

HODD24 Immunologie
Les 1 Inleiding
Inhoud les 1
 Ziekte: oorzaak of risicofactor.
 Naamgeving van ziektes.
 Termen en definities.
 Ziekte-overdracht.

Inleiding
 Gezondheid:
o Een evenwicht, zowel binnen in het lichaam, als tussen het lichaam en zijn omgeving.
 Ziekte:
o Uit evenwicht zijn van het lichaam; zich bevinden in een toestand waarin de
levensprocessen niet regelmatig verlopen.

Ziekte: oorzaak of risicofactor
 Oorzaak:
o Verwekker.
o Bijvoorbeeld: bacteriën, mijten, virussen.
o Maar ook: vuur is de verwekker van brandwonden.
 Risicofactor:
o Omstandigheid die de kans op ziekte vergroot.
o Bijvoorbeeld: ondervoed zijn, tocht, hygiëne.

Risicofactoren
 Zijn zelf geen oorzaak van ziekte.
 Vergroten wel de kans op ziekte.
 Vrijwel altijd terug te voeren op weerstandsvermindering.

Beide?
 Voorbeeld voeding:
o Slechte voeding kan een risicofactor zijn; het maakt een dier gevoeliger voor
bijvoorbeeld bacteriële- of virusinfecties, omdat slechte voeding voor een lagere
weerstand zorgt.
o Slechte voeding kan ook een oorzaak zijn van ziekte; bijvoorbeeld taurine tekort bij
katten geeft onomkeerbare bindweefselschade -> hartklachten, oogklachten, enz.

Oefening: oorzaak of risicofactor?
1. Tocht en vocht zijn risicofactoren voor verkoudheid.
2. Parvovirus is een oorzaak van diarree.
3. Slechte voeding is een oorzaak én risicofactor van/voor haaruitval.
4. Tandplak is een risicofactor voor tandvleesontsteking.
5. Helicobacter-bacterie is een oorzaak van maagzweren.
6. UV-straling is een oorzaak van verbrande huid.
7. Slechte hygiëne is een risicofactor voor diarree.
8. Onveilige seks is een risicofactor voor AIDS.

,Indeling ziekten naar oorzaak




Toelichtingen
 Blauw:
o Risicofactoren die een ziekte kunnen veroorzaken.
 Rood:
o Biologische oorzaken; zijn dus de oorzaak van ziektes.
o Parasieten:
 Dierlijke verwekkers verzamelnaam.
o Protozoën:
 Eencellige dierlijke ziekteverwekkers.
 Oranje:
o Factorenziekte; verschillende risicofactoren en verwekkers samen bepalen of een
ziekte wel of niet tot uiting komt.
o Elk in hun eentje geeft geen ziekte.

Indeling ziekten naar ontstaansmechanisme
 Besmettelijke ziekten (= infectieziekten).
 Degeneratieve ziekten ('slijtage').
 Nieuwvormingsziekten ('tumoren' of 'wratje').
 Aangeboren ziekten (kan erfelijk zijn, hoeft niet).
 Stofwisselingsziekten (intracellulair enzymprobleem of hormoonprobleem).
 Auto-immuun ziekten (afweersysteem valt lichaamseigen weefsel aan).

Naamgeving ziekten
 Latijnse namen:
o -itis = ontsteking.
o -ose= verandering ter gevolge van een andere oorzaak zijnde niet ontsteking.
o Bijvoorbeeld:
 Artritis = gewrichtsontsteking.

,  Artrose = gewrichtsslijtage.
 Naamgeving:
o Naam van de ontdekker.
o Nederlandse namen.
o Streekgebonden namen:
 Het licht staat erop = de nageboorte is er niet goed afgekomen.

Inleiding ziekteverloop
 Acuut:
o Ziekte ontstaat plotseling, en/of kort en hevig verloop (ziek binnen enkele uren tot 1-
2 dagen):
 Subacuut = iets trager dan acuut.
 Peracuut = zeer snel verloop, 'gillende spoed'.
 Chronisch:
o Langdurig en/of slopend verloop (weken tot maanden, soms levenslang).
 Intermitterend:
o Symptomen gaan steeds een tijdje weg en komen dan weer terug; 'gaat op en neer'.

Infectieziekten; termen 1
 Besmetting (contaminatie):
o Overdracht van smetstof, onafhankelijk van de vraag of deze overdracht gevolgd
wordt door vermeerdering van de smetstof of een reactie van het besmette organisme.
 Infectie:
o De vermeerdering van de verwekker in de gastheer en daarop volgende reactie van
het lichaam van de gastheer:
 Klinisch = zichtbaar ziek; infectie die met klinische verschijnselen gepaard
gaat.
 Subklinisch = niet zichtbaar ziek; infectie zonder waarneembare
verschijnselen.

Infectieziekten; termen 2
 Pathogeen:
o Ziekteverwekker (van biologische oorsprong).
 Pathogeniteit:
o Vermogen tot het verwekken van ziekte.
o Een organisme is wel of niet pathogeen.
o Ja of nee-kwestie.
o 'Sommige kunnen het, anderen niet'.
 Virulentie:
o De mate van ziekmakend vermogen.
o Een organisme is hoog of laag virulent.
 Hoog virulent verkoudheidvirus; kan heel makkelijk en hele erge
verkoudheden geven.
 Laag virulent verkoudheidvirus; kan het wel, maar niet zo gemakkelijk.

Infectieziekten; termen 3
 Besmettelijkheid (of infectiviteit):
o Hoe makkelijk een pathogeen overgedragen kan worden én vervolgens infectie kan
veroorzaken.
o Bijvoorbeeld;
 Moeilijk -> bloedcontact.

,  Makkelijk -> niezen.
 Infectieus:
o In staat is om een infectie te veroorzaken.
o Pathogeen is in staat een infectie te veroorzaken.
 Incubatieperiode:
o Tijd die verstrijkt tussen de besmetting en de eerste klinische symptomen van de
ziekte.

Ziekteoverdracht
 Via direct contact; dier-dier:
o Huidcontact.
o Seksueel.
o Wondjes.
o Inademing vochtdruppels nabij.
 Via indirect contact; dier-xxx-dier:
o Mest, urine, speeksel, bloed of huidschilfers op een voorwerp, op
voedsel/drinkwater of in de omgeving.
o Aerosolen (microscopische vochtdruppeltjes) over langere afstand:
 Niet zichtbare waterdruppeltjes.
o Via vectoren:
 Bijvoorbeeld: teek met de ziekte van Lyme.
 Insect wat een ziekte overbrengt van dier naar dier.

Overdracht
 Verticale overdracht:
o Van ouderdier op jong:
 In de baarmoeder (in utero).
 Tijdens geboorte.
 Via moedermelk.
 Erfelijk = niet-infectieus.
 Horizontale overdracht:
o Tussen dieren onderling, dus alle wegen behalve de bovenstaande.

Les 2 Infectieziektes: verwekkers
Verwekkers van infectieziekten
1. Bacteriën.
2. Virussen.
3. Parasieten (en protozoën).
4. Schimmels.
5. (Prionen: bijzondere categorie).

1. Bacterie
 Eencellig micro-organisme.
 DNA.
 Prokaryoot, dus geen celkern (DNA ligt 'los' en in plasmiden).
 Aantal soorten is pathogeen, meeste niet.
 Kunnen zelf eiwitten aanmaken:
o Kunnen zelfstandig delen.
 Gevoelig voor antibiotica.