Samenvatting Veerkracht
Zes psychologische stromingen en een cliënt:
Hoofdstuk 1 Verschillende visies op dezelfde problematiek
1.1 VERSCHILLENDE VISIES
Cognitieve gedragstherapeut = helpt het aanpakken van negatieve denkschema’s en
gedragspatronen. Onbewuste of onhanteerbare gevoelens uit het verleden kunnen worden
verwerkt.
Oplossingsgerichte therapeuten =richten zich niet zo zeer op haar probleem, maar op het
coachen in het uitbreiden wat wel goed gaat. Gaan uit van een positief en toekomstgericht
perspectief.
Psychologische stromingen om een probleem aan te pakken:
Psychodynamische benaderingen
Cognitief-gedragstherapeutische benaderingen
Cliëntgerichte experiëntiële benaderingen
Systeemtheoretische benaderingen
Oplossingsgerichte benaderingen
1.2 VERSCHILLENDE VISIES GEDEMONSTREERD
Hulpverlening vanuit een biopsychosociaal model
Men kijkt naar een probleem vanuit de interactie tussen biologische, psychische en sociale
aspecten. Het gaat erom welk gewicht verschillende factoren hebben bij de manier waarop
een stoornis zich ontwikkelt.
Er is sprake van een dynamische wisselwerking tussen genetische kwetsbaarheid en
omgevingsfactoren. Omgevingsfactoren beïnvloeden de ontwikkeling van de hersenen. Bij
alle psychische stoornissen is er sprake van een verstoring in de hersenfuncties.
1.5 TOENEMENDE INTEGRATIE EN HET BELANG VAN DE PERSOON EN DE
THERAPEUT
Psychologische theorieën zijn weliswaar van belang maar de beleving, ervaring en kracht
van de cliënt zijn je aangrijpingspunten.
Verschillende componenten van het psychisch functioneren:
- Ontwikkelingscomponent de manier waarop iemand zich in de loop van de jaren
heeft ontwikkeld.
- Neurobiologisch component onze genetische aanleg die zich in wisselwerking met
de omgeving ontvouwt.
- Affectieve component gevoelens en emoties en de manier waarop we geleerd
hebben hiermee om te gaan.
- Cognitieve component denkprocessen en alles wat daarmee samenhangt.
- Gedragscomponent de manier waarop we ons gedragen en hoe we dat geleerd
hebben.
- Interpersoonlijke component manier waarop we omgaan met anderen, relaties,
scheidingen
- Systeemcomponent sociale systemen waarin we leven of waarin we zijn
opgegroeid.
Evidence-based = in hoeverre is er wetenschappelijk bewijs dat de therapie werkt.
Taart van Lambert: verschillende verklaringen vormen voor de effecten van psychotherapie.
Algemene therapiefactoren (30%), technieken (15%), verandering door factoren buiten de
therapie (40%), placebo-effecten (15%)
,Retourtje inzicht:
Hoofdstuk 2 Intersectioneel denken over diversiteit
2.1 INLEIDING
Ordening = een eigen zienswijze en opvattingen. Het gaat om de waarneming van de
werkelijkheid: hoe kijken mensen naar concrete situaties? Jouw persoonlijke manier van
ordenen heb je voor een deel overgenomen van de sociale groepen waar je deel van
uitmaakt.
2.2 DIVERSITEITSCIRKEL MET ASPECTEN VAN IDENTITEIT
Aspecten van identiteit. Achter elke aspect zitten groepen waar je bij hoort. Die groepen
worden ‘groeperingen’ genoemd.
Zeven identiteitsaspecten:
1. Sekse en gender
2. Generatie en levensfase
3. Etniciteit
4. Ziekte, gezondheid, talenten en handicaps
5. Seksuele oriëntatie
6. Religie en levensbeschouwing
7. Sociale klasse en professionele socialisatie
Identiteitsaspecten hebben invloed op je leven, je zelfgevoel, de keuzes die je maakt en op
de maatschappelijke positie die je inneemt.
Diversiteitscirkel is geïnspireerd op ‘diversiteitsfilosofie’ (= gedachtegoed of de theorieën
van mensen die nadenken over belangrijke verschillen en overeenkomsten tussen menen en
groepen van mensen)
Een dergelijke samenhang is gelijktijdigheid omdat de verschillende aspecten in het leven
van mensen tegelijkertijd invloed hebben op elkaar.
, 2.3 SEKSE EN GENDER
Sekse = biologische geslacht (biologische)
Gender = de opvoeding en socialisatie in bepaalde groepen maken je ook tot een vrouw of
een man (culturele)
Genderdysforie = een gevoel van onbehagen met het eigen geslacht.
2.4 GENERATIE EN LEVENSFASE
Ontwikkelingsfasen volgens Erikson
1. Zuigeling vertrouwen – wantrouwen
2. Peuter autonomie – twijfel en schaamte
3. Kleuter initiatief – schuld
4. Basisschoolleeftijd competentie – minderwaardigheid
5. Adolescentie identiteit – rolverwarring
6. Vroege volwassenheid intimiteit – isolement
7. Middelbare volwassenheid vruchtbaarheid – zelfabsorptie
8. Late volwassenheid integriteit – wanhoop
In elke fase van het leven heeft een mens te maken met een crisis waarin je evenwicht moet
vinden tussen twee uitersten. Als je bij een levensfase niet uit de crisis komt is het volgens
Erikson moeilijker om in de volgende fase in balans te zijn.
Eerste levensfase = baby’s moeten het gevoel krijgen dat hun omgeving veilig is. Kunnen
fundamenteel wantrouwen ontwikkelen ten opzichte van de wereld.
Tweede levensfase = peuter vaardigheden ontwikkelen waarmee het de wereld met
vertrouwen tegemoet kan zien. Balans nodig tussen op eigen benen staan en beschermen
als het te ver wil gaan.
Derde levensfase = kleuters gaan de wereld verkennen. Als ze niet aan verwachtingen van
ouders kunnen doen kan schuld ontstaan. Je leert wat wel en wat niet mag.
Vierde levensfase = ze kunnen trots zijn op wat ze kunnen en leren maar ook faalangstig
worden omdat ze op een andere manier ontwikkelen dan vriendjes en vriendinnetjes.
Vijfde levensfase = adolescentie wordt identiteit ontwikkelt. Hoe zit iemand zichzelf en hoe
ziet de wereld diegene. Leren intieme relaties te ontwikkelen en te onderhouden.
Volwassenen = bijdragen aan het leven van anderen in een gezin, werk of maatschappij.
Oudere mensen = op het leven kunnen terugkijken met integriteit en voldoening. Kan ook
gevoel van wanhoop voor de gemiste kansen.
2.5 ETNICITEIT
Etniciteit heeft betrekking op een gevoel van eenheid en verbondenheid op grond van
gemeenschappelijke afstamming, cultuur of geschiedenis, ongeacht of dit feitelijk zo is.
In een culturalistische benadering gaat men ervan uit dat cultuur – in dit geval nationale
cultuur – van grote invloed is op hoe mensen zich gedragen.
Hofstede onderscheidt zes dimensies waarop je cultuur met elkaar kunt vergelijken:
1. Machtsafstand
2. Individualisme en collectivisme
3. Masculiniteit en femininiteit
4. Onzekerheidsvermijding
5. Langetermijngerichtheid en kortetermijngerichtheid
6. Hedonisme en soberheid
Machtsafstand hoe wordt in een cultuur omgegaan met ongelijkheid en macht. Een hoge
machtsafstand is van invloed voor veel respect voor de ouderen.
Zes psychologische stromingen en een cliënt:
Hoofdstuk 1 Verschillende visies op dezelfde problematiek
1.1 VERSCHILLENDE VISIES
Cognitieve gedragstherapeut = helpt het aanpakken van negatieve denkschema’s en
gedragspatronen. Onbewuste of onhanteerbare gevoelens uit het verleden kunnen worden
verwerkt.
Oplossingsgerichte therapeuten =richten zich niet zo zeer op haar probleem, maar op het
coachen in het uitbreiden wat wel goed gaat. Gaan uit van een positief en toekomstgericht
perspectief.
Psychologische stromingen om een probleem aan te pakken:
Psychodynamische benaderingen
Cognitief-gedragstherapeutische benaderingen
Cliëntgerichte experiëntiële benaderingen
Systeemtheoretische benaderingen
Oplossingsgerichte benaderingen
1.2 VERSCHILLENDE VISIES GEDEMONSTREERD
Hulpverlening vanuit een biopsychosociaal model
Men kijkt naar een probleem vanuit de interactie tussen biologische, psychische en sociale
aspecten. Het gaat erom welk gewicht verschillende factoren hebben bij de manier waarop
een stoornis zich ontwikkelt.
Er is sprake van een dynamische wisselwerking tussen genetische kwetsbaarheid en
omgevingsfactoren. Omgevingsfactoren beïnvloeden de ontwikkeling van de hersenen. Bij
alle psychische stoornissen is er sprake van een verstoring in de hersenfuncties.
1.5 TOENEMENDE INTEGRATIE EN HET BELANG VAN DE PERSOON EN DE
THERAPEUT
Psychologische theorieën zijn weliswaar van belang maar de beleving, ervaring en kracht
van de cliënt zijn je aangrijpingspunten.
Verschillende componenten van het psychisch functioneren:
- Ontwikkelingscomponent de manier waarop iemand zich in de loop van de jaren
heeft ontwikkeld.
- Neurobiologisch component onze genetische aanleg die zich in wisselwerking met
de omgeving ontvouwt.
- Affectieve component gevoelens en emoties en de manier waarop we geleerd
hebben hiermee om te gaan.
- Cognitieve component denkprocessen en alles wat daarmee samenhangt.
- Gedragscomponent de manier waarop we ons gedragen en hoe we dat geleerd
hebben.
- Interpersoonlijke component manier waarop we omgaan met anderen, relaties,
scheidingen
- Systeemcomponent sociale systemen waarin we leven of waarin we zijn
opgegroeid.
Evidence-based = in hoeverre is er wetenschappelijk bewijs dat de therapie werkt.
Taart van Lambert: verschillende verklaringen vormen voor de effecten van psychotherapie.
Algemene therapiefactoren (30%), technieken (15%), verandering door factoren buiten de
therapie (40%), placebo-effecten (15%)
,Retourtje inzicht:
Hoofdstuk 2 Intersectioneel denken over diversiteit
2.1 INLEIDING
Ordening = een eigen zienswijze en opvattingen. Het gaat om de waarneming van de
werkelijkheid: hoe kijken mensen naar concrete situaties? Jouw persoonlijke manier van
ordenen heb je voor een deel overgenomen van de sociale groepen waar je deel van
uitmaakt.
2.2 DIVERSITEITSCIRKEL MET ASPECTEN VAN IDENTITEIT
Aspecten van identiteit. Achter elke aspect zitten groepen waar je bij hoort. Die groepen
worden ‘groeperingen’ genoemd.
Zeven identiteitsaspecten:
1. Sekse en gender
2. Generatie en levensfase
3. Etniciteit
4. Ziekte, gezondheid, talenten en handicaps
5. Seksuele oriëntatie
6. Religie en levensbeschouwing
7. Sociale klasse en professionele socialisatie
Identiteitsaspecten hebben invloed op je leven, je zelfgevoel, de keuzes die je maakt en op
de maatschappelijke positie die je inneemt.
Diversiteitscirkel is geïnspireerd op ‘diversiteitsfilosofie’ (= gedachtegoed of de theorieën
van mensen die nadenken over belangrijke verschillen en overeenkomsten tussen menen en
groepen van mensen)
Een dergelijke samenhang is gelijktijdigheid omdat de verschillende aspecten in het leven
van mensen tegelijkertijd invloed hebben op elkaar.
, 2.3 SEKSE EN GENDER
Sekse = biologische geslacht (biologische)
Gender = de opvoeding en socialisatie in bepaalde groepen maken je ook tot een vrouw of
een man (culturele)
Genderdysforie = een gevoel van onbehagen met het eigen geslacht.
2.4 GENERATIE EN LEVENSFASE
Ontwikkelingsfasen volgens Erikson
1. Zuigeling vertrouwen – wantrouwen
2. Peuter autonomie – twijfel en schaamte
3. Kleuter initiatief – schuld
4. Basisschoolleeftijd competentie – minderwaardigheid
5. Adolescentie identiteit – rolverwarring
6. Vroege volwassenheid intimiteit – isolement
7. Middelbare volwassenheid vruchtbaarheid – zelfabsorptie
8. Late volwassenheid integriteit – wanhoop
In elke fase van het leven heeft een mens te maken met een crisis waarin je evenwicht moet
vinden tussen twee uitersten. Als je bij een levensfase niet uit de crisis komt is het volgens
Erikson moeilijker om in de volgende fase in balans te zijn.
Eerste levensfase = baby’s moeten het gevoel krijgen dat hun omgeving veilig is. Kunnen
fundamenteel wantrouwen ontwikkelen ten opzichte van de wereld.
Tweede levensfase = peuter vaardigheden ontwikkelen waarmee het de wereld met
vertrouwen tegemoet kan zien. Balans nodig tussen op eigen benen staan en beschermen
als het te ver wil gaan.
Derde levensfase = kleuters gaan de wereld verkennen. Als ze niet aan verwachtingen van
ouders kunnen doen kan schuld ontstaan. Je leert wat wel en wat niet mag.
Vierde levensfase = ze kunnen trots zijn op wat ze kunnen en leren maar ook faalangstig
worden omdat ze op een andere manier ontwikkelen dan vriendjes en vriendinnetjes.
Vijfde levensfase = adolescentie wordt identiteit ontwikkelt. Hoe zit iemand zichzelf en hoe
ziet de wereld diegene. Leren intieme relaties te ontwikkelen en te onderhouden.
Volwassenen = bijdragen aan het leven van anderen in een gezin, werk of maatschappij.
Oudere mensen = op het leven kunnen terugkijken met integriteit en voldoening. Kan ook
gevoel van wanhoop voor de gemiste kansen.
2.5 ETNICITEIT
Etniciteit heeft betrekking op een gevoel van eenheid en verbondenheid op grond van
gemeenschappelijke afstamming, cultuur of geschiedenis, ongeacht of dit feitelijk zo is.
In een culturalistische benadering gaat men ervan uit dat cultuur – in dit geval nationale
cultuur – van grote invloed is op hoe mensen zich gedragen.
Hofstede onderscheidt zes dimensies waarop je cultuur met elkaar kunt vergelijken:
1. Machtsafstand
2. Individualisme en collectivisme
3. Masculiniteit en femininiteit
4. Onzekerheidsvermijding
5. Langetermijngerichtheid en kortetermijngerichtheid
6. Hedonisme en soberheid
Machtsafstand hoe wordt in een cultuur omgegaan met ongelijkheid en macht. Een hoge
machtsafstand is van invloed voor veel respect voor de ouderen.
