Samenvatting:
Lodewijks, H. & Verstegen, R. (2018). Interactiewijzer: Analyse en aanpak van
interactieproblemen in professionele opvoedingssituaties.
H1: De interactionele theorie
Bespreken van gedragsproblemen van kinderen brengt verwarring, omdat er
geen helder begrippenkader is en er zijn verschillende ‘geloven’ voor een
oplossing.
• De trekkentheorieën gaan uit van problemen in het individu, die
overwegen biologisch zijn te verklaren.
• De leertheorieën leggen nadruk op omgevingsvariabelen.
Tegenwoordig: over eens dat er wisselwerking tussen factoren in en rondom het
kind zijn in de ontwikkelingsverloop.
Theoretisch model van Leary
Laat ruimte over voor andere verklarings- of hulpverleningsmodellen. De vraag is
hoe de interactionele cirkel het beste kan worden verbroken. Voor de
beantwoording wordt gekeken bij het model van Leary.
• Leary geeft overzicht van de verschillende manieren waarop mensen zich
tot elkaar verhouden.
• Persoonlijke kenmerken worden beschreven in termen van interactioneel
gedrag. à heeft een basale overlevingsfunctie. Drijvende veerkracht is
vermindering van angst. Mensen laten gedrag zien, waarin ze zich veilig
voelen, vermijden onveilige en onzekere situaties.
• Eigenschappen van mens gevormd door interactie tussen mensen.
• Wederkerige beïnvloeding. Gedrag van A beïnvloedt B en de reactie van B
beïnvloedt A.
In de kindertijd worden accenten van interactioneel gedrag vastgelegd. Sommige
kinderen beperkte gedragsalternatieven dat ze hun omgeving er toe dwingen om
op eenduidige, weinig gevarieerde manier te reageren. Dit heet bevelsaspect
van de communicatie. De uitgelokte reactie uit de omgeving zorgt dat het gedrag
van het kind in stand wordt gehouden.
Leary hanteert in zijn model een dominantiedimensie en een affiliatie-
dimensie. Op de dominantiedimensie kan het machtsaspect in een relatie
worden aangegeven en op de affiliatiedimensie het nabijheidsaspect. Mensen in
onderhandeling over 2 thema’s: hoeveel controle we op elkaar uitoefenen
(machtsaspect) en hoe vriendelijk/vijandig we tegen over elkaar staan
(nabijheidsaspect).
, Boven-onder en tegen-samen
• Boven-onder à het interactionele gedrag van mensen een ‘bevelsaspect’
te onderkennen. Er wordt een schaal aan te geven in welke mate iemand
zich met bepaald gedrag in een leidende, gelijkwaardige of afhankelijke
positie ten opzichte van de ander opstelt.
• Tegen-samen à tegelijkertijd een ‘bevelsaspect’ te onderkennen is, dat
aangeeft in hoeverre de verhouding wordt gezien of gewenst als nabij-
vriendelijk of oppositioneel-afstandelijke (het nabijheidsaspect van de
relatie). Of iemand meer op de ander of op zichzelf gericht is.
Vier varianten:
• Boven en samen: leiden en solidair t.o.v. de ander en beveel hem
vriendelijke tot volgzaamheid
• Onder en samen: afhankelijk en vriendelijk t.o.v. de ander en beveel hem
daarmee welwillend het initiatief te nemen
• Onder en tegen: onderdanig, maar ook wantrouwend of vijandig t.o.v. de
ander en beveel hem daarmee mij met rust te laten of me af te wijzen.
• Boven en tegen: superieur en in oppositie t.o.v. de ander en beveel hem
daarmee ontzag voor me te hebben
De interactieroos van Leary bestaat uit 8 gebieden, ook wel octanten.
Met behulp van dit
figuur kunnen
circulaire ordening
van sociale
vaardigheden
worden
verduidelijkt.
Metacommunicatie
wordt ook wel
gezien als
communicatie die
het lichaam
uitdrukt. Uit
onderzoek blikt dat
lichaamstaal een 5x
sterker effect heeft
dan de verbale inhoud. We interpreteren sneller lichaamstaal dan gesproken
taal.
Lodewijks, H. & Verstegen, R. (2018). Interactiewijzer: Analyse en aanpak van
interactieproblemen in professionele opvoedingssituaties.
H1: De interactionele theorie
Bespreken van gedragsproblemen van kinderen brengt verwarring, omdat er
geen helder begrippenkader is en er zijn verschillende ‘geloven’ voor een
oplossing.
• De trekkentheorieën gaan uit van problemen in het individu, die
overwegen biologisch zijn te verklaren.
• De leertheorieën leggen nadruk op omgevingsvariabelen.
Tegenwoordig: over eens dat er wisselwerking tussen factoren in en rondom het
kind zijn in de ontwikkelingsverloop.
Theoretisch model van Leary
Laat ruimte over voor andere verklarings- of hulpverleningsmodellen. De vraag is
hoe de interactionele cirkel het beste kan worden verbroken. Voor de
beantwoording wordt gekeken bij het model van Leary.
• Leary geeft overzicht van de verschillende manieren waarop mensen zich
tot elkaar verhouden.
• Persoonlijke kenmerken worden beschreven in termen van interactioneel
gedrag. à heeft een basale overlevingsfunctie. Drijvende veerkracht is
vermindering van angst. Mensen laten gedrag zien, waarin ze zich veilig
voelen, vermijden onveilige en onzekere situaties.
• Eigenschappen van mens gevormd door interactie tussen mensen.
• Wederkerige beïnvloeding. Gedrag van A beïnvloedt B en de reactie van B
beïnvloedt A.
In de kindertijd worden accenten van interactioneel gedrag vastgelegd. Sommige
kinderen beperkte gedragsalternatieven dat ze hun omgeving er toe dwingen om
op eenduidige, weinig gevarieerde manier te reageren. Dit heet bevelsaspect
van de communicatie. De uitgelokte reactie uit de omgeving zorgt dat het gedrag
van het kind in stand wordt gehouden.
Leary hanteert in zijn model een dominantiedimensie en een affiliatie-
dimensie. Op de dominantiedimensie kan het machtsaspect in een relatie
worden aangegeven en op de affiliatiedimensie het nabijheidsaspect. Mensen in
onderhandeling over 2 thema’s: hoeveel controle we op elkaar uitoefenen
(machtsaspect) en hoe vriendelijk/vijandig we tegen over elkaar staan
(nabijheidsaspect).
, Boven-onder en tegen-samen
• Boven-onder à het interactionele gedrag van mensen een ‘bevelsaspect’
te onderkennen. Er wordt een schaal aan te geven in welke mate iemand
zich met bepaald gedrag in een leidende, gelijkwaardige of afhankelijke
positie ten opzichte van de ander opstelt.
• Tegen-samen à tegelijkertijd een ‘bevelsaspect’ te onderkennen is, dat
aangeeft in hoeverre de verhouding wordt gezien of gewenst als nabij-
vriendelijk of oppositioneel-afstandelijke (het nabijheidsaspect van de
relatie). Of iemand meer op de ander of op zichzelf gericht is.
Vier varianten:
• Boven en samen: leiden en solidair t.o.v. de ander en beveel hem
vriendelijke tot volgzaamheid
• Onder en samen: afhankelijk en vriendelijk t.o.v. de ander en beveel hem
daarmee welwillend het initiatief te nemen
• Onder en tegen: onderdanig, maar ook wantrouwend of vijandig t.o.v. de
ander en beveel hem daarmee mij met rust te laten of me af te wijzen.
• Boven en tegen: superieur en in oppositie t.o.v. de ander en beveel hem
daarmee ontzag voor me te hebben
De interactieroos van Leary bestaat uit 8 gebieden, ook wel octanten.
Met behulp van dit
figuur kunnen
circulaire ordening
van sociale
vaardigheden
worden
verduidelijkt.
Metacommunicatie
wordt ook wel
gezien als
communicatie die
het lichaam
uitdrukt. Uit
onderzoek blikt dat
lichaamstaal een 5x
sterker effect heeft
dan de verbale inhoud. We interpreteren sneller lichaamstaal dan gesproken
taal.
