Samenvatting boek Epidemiologie Professor Soubry

EPIDEMIOLOGIE (PROFESSOR SOUBRY)
HOOFDSTUK 1 – INTRODUCTIE: HISTORISCHE CONTEXT, CONCEPTEN EN NUT VAN
EPIDEMIOLOGIE

INLEIDING

Epidemiologie

 Legt focus op groepering van mensen, een populatie en niet op individu
 < Grieks: studie bij het volk
 Subdisciplines

HISTORISCHE CONTEXT EN DE KAPSTOK VAN DE MODERNE EPIDEMIOLOGIE

Studie van ziektes in groepen van mensen i.p.v. mens als individu

 Ontwikkelt in jaren 1800
 Vroegst gerapporteerde gegevens: 19e eeuw


Oorzaak van cholera-epidemie

 Dr. John Snow en William Farr
 Dr. Snow ontdekt verband tussen drinken van bronwater verontreinigd door
fecaliën en bepaalde buurten in Londen
o Gecontroleerde interventie uitvoeren: waterpompen in bepaalde
straten afsluiten
 Kende de aard van besmetting toen nog niet
 Snelle verbetring van de situatie in Londen
 Deze aanpak lag mede aan de basis van de moderne
epidemiologie
o Een van de belangrijkste grondleggers van de epidemiologie


Moderne aanpak in epidemiologie

 Hypothese opstellen over etiologie van een ziekte
 Snow: stelde hypothese op na analyseren van aantal gegevens bv sterfte
volgens geografische ligging (woonst en plaats waterbron), verschillen tussen
regio waar uitbraak was en regio waar er bijna geen uitbraak was
o Hypothese leidde tot inzicht omtrent etiologie ziekte

 Glass box theory


1

, o Nadenken over mogelijke processen die achter een ziekte kunnen
schuilen
o Uitgaande van logische verbanden => zo transparant mogelijke theorie
uitwerken
o Snow: geen glasheldere theorie, want er
werd geen biologische oorzaak
gevonden (bacteriële verwekker was
niet gekend)
 Legde wel verbanden tussen
symptomen, geografische en
populatiegegevens
- Farr deed dit niet



William Farr

 Stelde tabellen op waarbij hij associaties aantoonde tussen sterfte door
cholera en topografische hoogtes van de huizen
o Hoogte was geen mogelijke oorzaak van de ziekte => zijn theorieën
leidden niet tot een oplossing van de epidemie
o Maakte gebruik van black box theorie
 Plaatst enkel mathematisch een mogelijke oorzaak (input)
tegenover cijfers omtrent ziekte of sterfte (output) zonder
achterliggende mechanismen in rekening te brengen of grondig
te bestuderen


Observationele epidemiologische studies

 Moeilijk om conclusies te trekken omtrent oorzaak-gevolg relaties
o Daarom: zo gedatailleerd mogelijk model van (causale) mechanismen
of pathogenese van de specifieke ziekte bestuderen
 Zo kan je ziekteproces beter begrijpen
 Als je d.m.v. een experiment (zoals een interventie) een verandering kan
waarnemen in de uitkomst (outcome) => zekerder omtrent de oorzaak van
een ziekte


Epidemiologie is gegroeid uit feit dat mensen samenwonen

 Verstedelijking, expansie van populaties, oorlog, natuurrampen zorgden
ervoor dat mens is beginnen stilstaan bij ontstaan van een ziekte in een volk
o Door oorzaak van ziekte te bepalen, verspreiding ervan in kaart te
brengen, subgroepen te identificeren die meest gevoelig zijn aan
gevolgen van blootstelling => ziekte onder controle krijgen of uitroeien




2

,  Oorzaak is vaak verschillend, maar feit dat mensen in groepen samenwonen,
contact hebben met elkaar of elkaars levenswijze beïnvloeden => epidemie
op zich zal niet uittroeien, steeds confrontaties met nieuwe epidemieën
o Vorm van epidemie kan tijd, regio of groepsgebonden zijn
o Epidemie kan in grote mate uitbreiden => pandemie


Definitie pandemie (WHO)

 Wereldwijde verspreiding van een (nieuwe) ziekte die voldoende ernstig is en
die een grote impact heeft op de gezondheid


Spaanse griep

 WOI
 Dagelijkse hygiëne is gevolg van de maatregelen die toen genomen werden


SARS

 2002-2003 China (+ paar andere landen)
 Ziektebeeld: atypische pneumonie veroorzaakt door RNA virus
(Coronaeviridae familie)
 Bestrijden: contactonderzoek, bronopsporing, strikte isolatie en
hygiënemaatregelen


SARS-CoV-2

 COVID-19
 Genetisch verwant aan virus verantwoordelijk voor SARS uitbraak (2003)


Niet alle pandemieën of epidemieën gaan om infectieziektes

 Obesitas, kanker, astma, psychische aandoeningen, vele chronische
aandoeningen => epidemiologen onderzoeken dit
 Bij infectieziekte kent men meestal duidelijk de oorzaak => niet zo bij
chronische aandoeningen


Obesitas

 Abnormale of buitensporitge vetophoping die de gezondheid schaadt
 WHO:
o BMI ≥ 25: overgewicht
o BMI ≥ 30: zwaarlijvig = obesitas




3