Aardrijkskunde hoofdstuk 7: herhaling leefomgeving
Paragraaf 1 – wateroverlast: overstromingsgevaar
De waterscheiding is de grens tussen twee stroomgebieden (=verzamelgebied waar en rivier haar
water vandaan haalt). Een rivier met al haar zijtakken noem je een stroomstelsel. Het lengteprofiel
van een rivier bestaat uit de bovenloop (hoge stroomsnelheid, veel erosie), middenloop (verticale
erosie gaat over in horizontale erosie) en de benedenloop (rivier meandert en zet sediment af).
Het verval is het verschil in hoogte tussen twee plaatsen, het verhang het gemiddelde hoogteverschil
per kilometer. De totale afvoer van de rivier is het debiet en het regiem is het ritme van de
waterafvoer per jaar. Als er ineens veel water afgevoerd moet worden is dit de piekafvoer. Er zijn
drie typen rivieren:
1. Gletsjerrivier (gevoerd door smeltwater)
2. Regenrivier (bv. de Maas, gevoerd door regenwater)
3. Gemengde rivier (bv. de Rijn, gevoerd door smeltwater en regenwater)
Dijken moeten continu verhoogd worden omdat door de zomerdijken het sediment in de rivier wordt
afgezet en de rivierbedding en dus ook het water steeds hoger komt te staan.
Rivieren zijn de laatste 100 jaar gekanaliseerd (bochten eruit, kribben en stuwen met sluizen erin).
Door de verstening stroomt regenwater sneller naar de rivier en wordt de vertragingstijd korter. Ook
wordt door de klimaatverandering het neerslagregiem onregelmatiger. Hierdoor komt er vaker een
piekafvoer, maar om die op te vangen zijn er retentiegebieden (gebieden die bij hoge waterstanden
gecontroleerd kunnen overstromen) aangelegd. De delta wordt tegenwoordig met primaire en
secundaire keringen beschermd.
Er zijn harde kusten en zachte kusten. Bij een zachte kust horen duinen, wadden en een estuarium.
De zachte kust is opgebouwd uit zand en kenmerkt zich door een hoge dynamiek die wordt
veroorzaakt door zeestroming, getijdenstroming, de opbouw (in de zomer wordt er door aanlandige
wind en door getijdenwerking zand aangevoerd) en door de afbraak (harde wind of hoge golven,
springtij).
Harde kusten kennen minder dynamiek en is door de mens gemaakt (zeedijken, primaire dammen en
waterkeringen). Door de mondiale klimaatverandering hebben we te maken met een relatieve
zeespiegelstijging die wordt veroorzaakt door de bodemdaling samen met de absolute
zeespiegelstijging. De zoetwatervoorziening kan in gevaar komen door verzilting.
Paragraaf 2 – wateroverlast: beleid
In het nieuwe beleid (Ruimte voor de Rivier) is er meer aandacht, naast veiligheid, voor
natuurontwikkeling en ecologische diversiteit en moeten de maatregelen over het hele
stroomgebied gaan. Het nieuwe beleid kreeg vorm door dertien actiepunten: kribverlaging,
Noa Jansen – Roosendaal
Paragraaf 1 – wateroverlast: overstromingsgevaar
De waterscheiding is de grens tussen twee stroomgebieden (=verzamelgebied waar en rivier haar
water vandaan haalt). Een rivier met al haar zijtakken noem je een stroomstelsel. Het lengteprofiel
van een rivier bestaat uit de bovenloop (hoge stroomsnelheid, veel erosie), middenloop (verticale
erosie gaat over in horizontale erosie) en de benedenloop (rivier meandert en zet sediment af).
Het verval is het verschil in hoogte tussen twee plaatsen, het verhang het gemiddelde hoogteverschil
per kilometer. De totale afvoer van de rivier is het debiet en het regiem is het ritme van de
waterafvoer per jaar. Als er ineens veel water afgevoerd moet worden is dit de piekafvoer. Er zijn
drie typen rivieren:
1. Gletsjerrivier (gevoerd door smeltwater)
2. Regenrivier (bv. de Maas, gevoerd door regenwater)
3. Gemengde rivier (bv. de Rijn, gevoerd door smeltwater en regenwater)
Dijken moeten continu verhoogd worden omdat door de zomerdijken het sediment in de rivier wordt
afgezet en de rivierbedding en dus ook het water steeds hoger komt te staan.
Rivieren zijn de laatste 100 jaar gekanaliseerd (bochten eruit, kribben en stuwen met sluizen erin).
Door de verstening stroomt regenwater sneller naar de rivier en wordt de vertragingstijd korter. Ook
wordt door de klimaatverandering het neerslagregiem onregelmatiger. Hierdoor komt er vaker een
piekafvoer, maar om die op te vangen zijn er retentiegebieden (gebieden die bij hoge waterstanden
gecontroleerd kunnen overstromen) aangelegd. De delta wordt tegenwoordig met primaire en
secundaire keringen beschermd.
Er zijn harde kusten en zachte kusten. Bij een zachte kust horen duinen, wadden en een estuarium.
De zachte kust is opgebouwd uit zand en kenmerkt zich door een hoge dynamiek die wordt
veroorzaakt door zeestroming, getijdenstroming, de opbouw (in de zomer wordt er door aanlandige
wind en door getijdenwerking zand aangevoerd) en door de afbraak (harde wind of hoge golven,
springtij).
Harde kusten kennen minder dynamiek en is door de mens gemaakt (zeedijken, primaire dammen en
waterkeringen). Door de mondiale klimaatverandering hebben we te maken met een relatieve
zeespiegelstijging die wordt veroorzaakt door de bodemdaling samen met de absolute
zeespiegelstijging. De zoetwatervoorziening kan in gevaar komen door verzilting.
Paragraaf 2 – wateroverlast: beleid
In het nieuwe beleid (Ruimte voor de Rivier) is er meer aandacht, naast veiligheid, voor
natuurontwikkeling en ecologische diversiteit en moeten de maatregelen over het hele
stroomgebied gaan. Het nieuwe beleid kreeg vorm door dertien actiepunten: kribverlaging,
Noa Jansen – Roosendaal
