1
,DEEL 1: DIDIER REYNAERT
Toelichting bij het OLOD
• Eindcompetenties
o Reflecteren kritisch op het sociaal werk vanuit zelfreflectie en MA analyse
o Definiëren vanuit de sociaal werkcontext
o Participeren, actief en teamgericht in complexe werkcontexten
o Handelen vanuit politiek bewustzijn
• Evaluatie
o 100% mondeling examen
o Je krijgt een casus waar een probleem in zit; hoe zouden jullie met dit probleem
omgaan vanuit de bril … + werk 3 maatregelen uit als sociaal werker om iets aan
dit probleem te doen à cursus gebruiken om eigenhandig zaken naar voor te
schuiven
o Één deelexamen bij Sven, één bij Didier
• Les 22 februari gaat niet door
• 19 maart à world social work day à ‘namiddag = betonnen jeugd’ volgen + leerpad
(examenleerstof) die op voorhand door te nemen is
• 6 mei à studiebezoek Leuven
2
, Les 1 – de shift van ‘gunst’ naar ‘recht’ in het jeugddomein
GUNST RECHT
• Kwetsbaarheid – • Participatie en
bescherming autonomie
• Sociale controle • Emancipatie
• Private sfeer • Publieke sfeer
• Selectiviteit • Universaliteit
Van het kwetsbare kind naar het autonome kind
Belangrijke data
1889 Verbod kinderarbeid
1912 Wet op kinderbescherming
1914 Leerplicht ≠ schoolplicht (mocht ook thuisonderwijs)
1918 Nationale werk voor kinderwelzijn (NWK) à voorloper Kind en Gezin
1930 Wet op kinderbijslag
à Op een tijd van 40 jaar worden alle systemen voor jongeren (die we nog steeds kennen)
oprichten
à Deze worden na WOII uitgebreid, een hervorming op basis van wat er al was
à Vanaf hier ontstaat het idee van het kwetsbare kind
Kindbeelden
- = De wijze waarop we naar kinderen kijken; de vaak impliciete aannames zoals de
biologische of psychologische kenmerken die mee vorm geven aan de wijze waarop we
omgaan met kinderen
- Professioneel handelen krijgt (deels) vorm vanuit aannames voor kinderen
o De manier waarop je naar kinderen kijk heeft invloed op hoe je met hem omgaat.
o Onze beelden bepalen hoe we met hen omgaan.
- Deze aannames zijn historisch en contextueel bepaald (sociale klasse, gender etc.):
kindbeeld als sociaal construct
- Kindbeelden veranderen doorheen de tijd en van cultuur tot cultuur
o Ook hoe we omgaan met kinderen veranderd doorheen de tijd en cutluur
- Ons denken over en handelen met kinderen wordt beïnvloed door mengvormen van
kindbeelden: kindbeelden liggen verankerd in het verleden en worden opnieuw
vormgegeven in het heden
3
, De 19e-20e eeuw: kinderbeschermingsbeweging
- Kindbeeld van het ‘kwetsbare kind’
o Deze kwetsbaarheid onderscheidt zich van volwassenen
o Deze kwetsbaarheid maakt dat we hen anders moeten behandelen
o Film Deans: film uit de fabriek krijgen want ze zijn kwetsbaar à MA strijd gevoerd
- Hierdoor worden kinderen gezien als een aparte groep in de samenleving, met zijn eigen
kenmerken en specifieke gedragingen
- Focus op besermingsrechten: minderjarige als ‘object’
- Uitsluiting van kinderen uit de arbeidsmarkt/betaald werk
- Kind = “nog-niet” >< volwassene
- Verklaring van Genève (1924) – Verklaring voor de Rechten van het Kind (1959)
o Beschermingsrechten
o Waar kunnen we ze het best beschermen? Op school, weg van de fabriek. Ze
kunnen daar experimenteren en langzaamaan experimenteren/groeien naar volw
- Kenmerkend voor de kindertijd = ‘moratorium-status’: Jeugdmoratorium – Jeugdland
o Verwijst naar de historische en sociaal-culturele structurering en
institutionalisering van de leefwereld van kinderen in de samenleving.
o Kindertijd wordt een wachtstation, wachten op volwassenheid
o Voordien was de aparte kindertijd er niet
- In westerse samenlevingen verbonden met de idee van ‘pedagogisering’
o = Het in pedagogische termen gaan omkleden van de kindertijd
o Jonge levens worden gezien als levens waarin ze worden opgevoed en begeleid
o Dit was niet altijd zo, iets nieuw
- Oprichting van onderwijs, jeugdzorg, jeugdwerk, etc. (cf. institutionalisering)
- Professionalisering van werkvelden (opleidingen:SW’er,llk,kinderverzorgers, pedagogen)
Na WOII
- Jaren ‘60-’70: maatschappelijke contestatiebeweging
o Ontstaan van protesten en meer aandacht voor zaken (vb. huidskleur, holebi)
o In deze jaren wordt er veel in vraag gesteld
o Ook kinderen worden in vraag gesteld: ‘Zijn kinderen wel zo kwetsbaar?’ Ze
kunnen ook hun eigen autonomie hebben.
- Focus op zelfbeschikkingsrechten
- Ontstaan van het kindbeeld van het ‘autonome kind’
- Kinderbevrijdingsbeweging: The Bill of Rights for the Young (Farson, 1978):
o The right to live elsewhere than with one’s parents
o The right to environmental design scaled for people less than five feet tall
o The right to the same moral standards that are applied to adults
o The right to self-directed education
o The right to freedom from physical punishment à pedagogische tik
o The right to sexual liberation
o The right to vote
4
,DEEL 1: DIDIER REYNAERT
Toelichting bij het OLOD
• Eindcompetenties
o Reflecteren kritisch op het sociaal werk vanuit zelfreflectie en MA analyse
o Definiëren vanuit de sociaal werkcontext
o Participeren, actief en teamgericht in complexe werkcontexten
o Handelen vanuit politiek bewustzijn
• Evaluatie
o 100% mondeling examen
o Je krijgt een casus waar een probleem in zit; hoe zouden jullie met dit probleem
omgaan vanuit de bril … + werk 3 maatregelen uit als sociaal werker om iets aan
dit probleem te doen à cursus gebruiken om eigenhandig zaken naar voor te
schuiven
o Één deelexamen bij Sven, één bij Didier
• Les 22 februari gaat niet door
• 19 maart à world social work day à ‘namiddag = betonnen jeugd’ volgen + leerpad
(examenleerstof) die op voorhand door te nemen is
• 6 mei à studiebezoek Leuven
2
, Les 1 – de shift van ‘gunst’ naar ‘recht’ in het jeugddomein
GUNST RECHT
• Kwetsbaarheid – • Participatie en
bescherming autonomie
• Sociale controle • Emancipatie
• Private sfeer • Publieke sfeer
• Selectiviteit • Universaliteit
Van het kwetsbare kind naar het autonome kind
Belangrijke data
1889 Verbod kinderarbeid
1912 Wet op kinderbescherming
1914 Leerplicht ≠ schoolplicht (mocht ook thuisonderwijs)
1918 Nationale werk voor kinderwelzijn (NWK) à voorloper Kind en Gezin
1930 Wet op kinderbijslag
à Op een tijd van 40 jaar worden alle systemen voor jongeren (die we nog steeds kennen)
oprichten
à Deze worden na WOII uitgebreid, een hervorming op basis van wat er al was
à Vanaf hier ontstaat het idee van het kwetsbare kind
Kindbeelden
- = De wijze waarop we naar kinderen kijken; de vaak impliciete aannames zoals de
biologische of psychologische kenmerken die mee vorm geven aan de wijze waarop we
omgaan met kinderen
- Professioneel handelen krijgt (deels) vorm vanuit aannames voor kinderen
o De manier waarop je naar kinderen kijk heeft invloed op hoe je met hem omgaat.
o Onze beelden bepalen hoe we met hen omgaan.
- Deze aannames zijn historisch en contextueel bepaald (sociale klasse, gender etc.):
kindbeeld als sociaal construct
- Kindbeelden veranderen doorheen de tijd en van cultuur tot cultuur
o Ook hoe we omgaan met kinderen veranderd doorheen de tijd en cutluur
- Ons denken over en handelen met kinderen wordt beïnvloed door mengvormen van
kindbeelden: kindbeelden liggen verankerd in het verleden en worden opnieuw
vormgegeven in het heden
3
, De 19e-20e eeuw: kinderbeschermingsbeweging
- Kindbeeld van het ‘kwetsbare kind’
o Deze kwetsbaarheid onderscheidt zich van volwassenen
o Deze kwetsbaarheid maakt dat we hen anders moeten behandelen
o Film Deans: film uit de fabriek krijgen want ze zijn kwetsbaar à MA strijd gevoerd
- Hierdoor worden kinderen gezien als een aparte groep in de samenleving, met zijn eigen
kenmerken en specifieke gedragingen
- Focus op besermingsrechten: minderjarige als ‘object’
- Uitsluiting van kinderen uit de arbeidsmarkt/betaald werk
- Kind = “nog-niet” >< volwassene
- Verklaring van Genève (1924) – Verklaring voor de Rechten van het Kind (1959)
o Beschermingsrechten
o Waar kunnen we ze het best beschermen? Op school, weg van de fabriek. Ze
kunnen daar experimenteren en langzaamaan experimenteren/groeien naar volw
- Kenmerkend voor de kindertijd = ‘moratorium-status’: Jeugdmoratorium – Jeugdland
o Verwijst naar de historische en sociaal-culturele structurering en
institutionalisering van de leefwereld van kinderen in de samenleving.
o Kindertijd wordt een wachtstation, wachten op volwassenheid
o Voordien was de aparte kindertijd er niet
- In westerse samenlevingen verbonden met de idee van ‘pedagogisering’
o = Het in pedagogische termen gaan omkleden van de kindertijd
o Jonge levens worden gezien als levens waarin ze worden opgevoed en begeleid
o Dit was niet altijd zo, iets nieuw
- Oprichting van onderwijs, jeugdzorg, jeugdwerk, etc. (cf. institutionalisering)
- Professionalisering van werkvelden (opleidingen:SW’er,llk,kinderverzorgers, pedagogen)
Na WOII
- Jaren ‘60-’70: maatschappelijke contestatiebeweging
o Ontstaan van protesten en meer aandacht voor zaken (vb. huidskleur, holebi)
o In deze jaren wordt er veel in vraag gesteld
o Ook kinderen worden in vraag gesteld: ‘Zijn kinderen wel zo kwetsbaar?’ Ze
kunnen ook hun eigen autonomie hebben.
- Focus op zelfbeschikkingsrechten
- Ontstaan van het kindbeeld van het ‘autonome kind’
- Kinderbevrijdingsbeweging: The Bill of Rights for the Young (Farson, 1978):
o The right to live elsewhere than with one’s parents
o The right to environmental design scaled for people less than five feet tall
o The right to the same moral standards that are applied to adults
o The right to self-directed education
o The right to freedom from physical punishment à pedagogische tik
o The right to sexual liberation
o The right to vote
4
