Kwalitatieve onderzoeksmethoden Hoofdstukken 30 november 2021
Hoofdstuk Thema
1 Qualitative Research and Its Place in Human Geography
2 Power, Subjectivity, and Ethics in Qualitative Research
6 Qualitative Research Design and Rigour
7 Case Studies in Qualitative Research
15 Placing Observation in the Research Toolkit
8 Interviewing
10 Focusing on the Focus Group
14 Doing Foucauldian Discourse Analysis - Revealing Social Realities
18 Organizing and Analyzing Qualitative Data
19 Writing Qualitative Geographies, Constructing Meaningful Geographical
Knowledges
20 Communicating Qualitative Research to Wider Audiences
Hoofdstuk 1; Qualitative Research and Its Place in Human Geography
In de jaren ’80 begon de ontwikkeling van kwalitatief onderzoek. er is sprake van een
aanwijsbaar doch valse dichotomie tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek; zo zou
kwantitatief objectief zijn en kwalitatief subjectief, maar dit is niet het geval.
Ontologie; overtuiging over de wereld
Epistemologie; manieren om de wereld te kennen
Definitie kwalitatief onderzoek
Definitie= het toelichten van menselijke omgevingen en menselijke ervaringen binnen een
verscheidenheid van conceptuele kaders.
Onderzoek= het hele proces van het definiëren van een vraag tot analyse en interpretatie.
De twee fundamentele vragen die door kwalitatieve onderzoekers worden behandeld
betreffen ofwel sociale structuren ofwel individuele ervaringen.
- Sociale structuren; sociaal, cultureel, economisch, politiek, milieu, kapitalisme,
patriarchaat, racisme, representaties van structuren, landschappen.
- Individuele ervaringen; het openstellen van geografie voor eerder ongehoorde
stemmen, meestal gepositioneerd als curiosa in de marge; dagboeken, mondelinge
geschiedenissen, opnames van interviews en gesprekken of het gebruik van
‘alternatieve’ i.p.v. ‘mainstream’ media; kan niet gescheiden worden van structuren, ze
vormen de context.
Laatste jaren zijn er nieuwe technieken voortgekomen gericht op performativiteit; populaire
en hedendaagse cultuur en de mediatie en representatie van ervaringen door middel van
internettechnologie en sociale media.
Er zijn tevens nieuwe ‘experimentele’ technieken voortgekomen;
- Discontinu schrijven
- Foto-elicitatie
- Meegaande interviews
Drie ‘conventionele’ benaderingen binnen kwalitatief onderzoek van sociale geografie
1. Oraal; gebaseerd op interviews. Is het populairst en meest gebruikt. Denk aan
biografieën (bv. autobiografie), interviews en enquêtes.
2. Tekstueel; creatief, documentaire en landschap, constructivistische epistemologie,
creatief (bv. gedichten), documentaire (bv. kranten) en landschap (specifiek, bv.
begraafplaats)
3. Waarnemend; participeren in een evenement of in de omgeving dat onderzocht wordt.
1
,Kwalitatieve onderzoeksmethoden Hoofdstukken 30 november 2021
Kwalitatieve sociale geografie plaatst een steeds sterke focus op het individu, 3 manieren;
1. Kwalitatieve studies hebben lichamelijke prestaties en performativiteit geïdentificeerd als
belangrijk aspect van de voortdurende sociale constructie van menselijk gedrag
2. De recente focus op het individu is het concept van het menselijk lichaam als een plaats
van inscriptie
3. De ontwikkelde studie van social media als individueel gedrag en als tekst, en de
processen van sociale netwerken.
Belangrijk aspect van kwalitatief sociaal geografisch onderzoek is het vermogen om
gemeenschappen te betrekken, hun leven te begrijpen en ernaar te streven deze te
empoweren. Een aanzienlijk deel binnen de sg richt zich op het lichaam en onze
belichaamde ervaringen. Denk aan sociale constructen als ‘de ander’
In de laat 20ste eeuw verschoof de focus in de sg van kwantitatief kwalitatief.
De twee zijn gekarakteriseerd als in oppositie/ conflicterende methoden.
Geografen die kwalitatieve methoden gebruiken, verklaren vaak hun persoonlijke
subjectiviteit en mogelijke bronnen van vooringenomenheid en vatten hun eigen
persoonlijkheid samen.
De cultural turn in de sg heeft deze openheid in de hele discipline meer gemeengoed
gemaakt. Steeds vaker wordt er gebruik gemaakt van mixed methods.
Geschiedenis van kwalitatief onderzoek in de sg
Vroege geschiedenis van geografisch denken is weergegeven als een reeks
paradigmaverschuivingen, elk veroorzaakt door onvrede met het vorige heersende
paradigma. Het idee van paradigmaverschuivingen is niet meer van toepassing in de
verwarrende en opwindende wereld van post-kwantitatieve sg.
- Kwalitatieve methoden worden nu gebruikt door alle grote groepen binnen kritische
sociaalwetenschappelijke benaderingen gebruikt in de sg.
- Veel van het kwali onderzoek is in 1ste instantie afkomstig uit humanistische geografie van
de late jaren ’70.
- Andere belangrijke invloed is het werk van feministische geografen die verbanden legden
tussen ‘het persoonlijke’ en ‘het politieke’
Hedendaagse kwali geografie
Sg nu maakt gebruik van een breed scala aan onderzoeksmethoden. Denkrichtingen die
mogelijke de grootste bijdrage hebben geleverd aan het beantwoorden van kwalitatieve
onderzoeksvragen, zijn de feministische en de post-structurele. Zij geven opzettelijk stem
aan degenen die tot zwijgen worden gebracht/ genegeerd worden door hegemonische
(moderne) opvattingen van historici en geografen.
- Betrokkenheid van de onderzoeker staat niet noodzakelijkerwijs toe dat de stemmen van
de onderzochte spreken, omdat ze worden gemedieerd door de ervaring en waarden van
de onderzoeker.
Hoofdstuk 2; Power, Subjectivity, and Ethics in Qualitative Research
Drie kwesties waar kwali onderzoekers bewust van moeten zijn;
1. Formele ethische kwesties die naar voren komen bij kwali onderzoeksprojecten
2. De machtsrelaties van kwali onderzoek
3. Objectiviteit, subjectiviteit en intersubjectiviteit
2
, Kwalitatieve onderzoeksmethoden Hoofdstukken 30 november 2021
Verzamelen en interpreteren van sociale informatie omvat persoonlijke interacties,
maatschappelijke normen, verwachtingen van individuen en machtsstructuren beïnvloeden
de aard van die interacties.
Wat kenmerkend is voor de benadering van kwali onderzoekers m.b.t. deze kwestie, is de
nadruk die zij eraan geven.
Onderzoeksethiek; het gedrag van onderzoekers en hun verantwoordelijkheden en
verplichtingen jegens degenen die bij het onderzoek zijn betrokken. Eind 20ste eeuw werden
ethische beoordelingen steeds meer geformaliseerd. Ethische commissies maken zich
zorgen over privégegevens van personen en dat die niet zichtbaar worden gemaakt.
Geïnformeerde toestemming; informanten moeten precies weten waar ze mee instemmen,
je moet de deelnemers een breed overzicht geven van waar het onderzoek over gaat.
Misleiding; gebeurt wanneer onderzoek deelnemers ofwel niet weten dat u een onderzoeker
bent, ofwel de ware aard van uw onderzoeker niet kennen. Jouw onderzoek mag jezelf/ je
informant niet blootstellen fysieke/ sociale schade.
Online research ethics
Opkomst van internet heeft kwali onderzoek veranderd, waardoor er een overvloed aan
nieuwe gegevensbronnen zijn ontstaan, nieuwe manieren om kwali gegevens te verzamelen
zoals online enquêtes en nieuwe manieren om informanten te werven.
Gebruik hiervan is nog omstreden in termen van privacy en geïnformeerde toestemming.
Critical reflexivity= kritische reflexiviteit, een proces van constant zelfbewust onderzoek
naar jezelf als onderzoeker en naar het onderzoeksproces. Dit is moeilijk omdat;
1. Veel geografen schrijven over hun onderzoeksproces in hun gepubliceerde werken
2. We zijn niet gewend aan het onderzoek van onze betrokkenheid dezelfde hoeveelheid
werk te steken als voor het onderzoeksonderwerp.
Onderzoeksdagboek; onderhouden van een dagboek om tot kritische reflexiviteit te kunnen
komen.
Belangrijk resultaat van het sociale karakter van kwalitatief onderzoek is dat het onderzoek is
verweven met machtsverhoudingen. Er is sprake hiervan omdat kennis zowel direct als
indirect machtig is. Soorten relaties
1. Wederzijdse relaties; de onderzoekers en de onderzochte hebben een relatief
gelijkwaardige sociale positie en evenveel voordelen als kosten bij het deelnemen van
het onderzoek.
2. Asymmetrische relaties; gekenmerkt door significante verschillen in sociale posities van
de onderzoeker en degene die wordt onderzocht; studying up.
3. Potentieel uitbuitende relaties; onderzoeker kan in een positie zitten waarbij diegene
meer macht heeft dan de onderzochte.
Sociaal geografen kunnen op twee manier reageren m.b.t. problemen met macht
1. Rechtstreeks op mogelijk uitbuitende relaties reageren. betrekken van deelnemers bij het
ontwerp en de uitvoering van het onderzoek.
2. Herkent de machtsuiting en onderhandelt, is kritische reflexiviteit.
Kritische reflexiviteit betekent niet noodzakelijkerwijs het wijzigen van je onderzoeksontwerp,
maar het houdt in dat je voortdurend nadenkt over het proces en dit waar nodig wijzigt.
Objectiviteit= werd benadrukt in geografische discussies over kwantitatieve
onderzoeksmethoden. Kent twee componenten;
3
Hoofdstuk Thema
1 Qualitative Research and Its Place in Human Geography
2 Power, Subjectivity, and Ethics in Qualitative Research
6 Qualitative Research Design and Rigour
7 Case Studies in Qualitative Research
15 Placing Observation in the Research Toolkit
8 Interviewing
10 Focusing on the Focus Group
14 Doing Foucauldian Discourse Analysis - Revealing Social Realities
18 Organizing and Analyzing Qualitative Data
19 Writing Qualitative Geographies, Constructing Meaningful Geographical
Knowledges
20 Communicating Qualitative Research to Wider Audiences
Hoofdstuk 1; Qualitative Research and Its Place in Human Geography
In de jaren ’80 begon de ontwikkeling van kwalitatief onderzoek. er is sprake van een
aanwijsbaar doch valse dichotomie tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek; zo zou
kwantitatief objectief zijn en kwalitatief subjectief, maar dit is niet het geval.
Ontologie; overtuiging over de wereld
Epistemologie; manieren om de wereld te kennen
Definitie kwalitatief onderzoek
Definitie= het toelichten van menselijke omgevingen en menselijke ervaringen binnen een
verscheidenheid van conceptuele kaders.
Onderzoek= het hele proces van het definiëren van een vraag tot analyse en interpretatie.
De twee fundamentele vragen die door kwalitatieve onderzoekers worden behandeld
betreffen ofwel sociale structuren ofwel individuele ervaringen.
- Sociale structuren; sociaal, cultureel, economisch, politiek, milieu, kapitalisme,
patriarchaat, racisme, representaties van structuren, landschappen.
- Individuele ervaringen; het openstellen van geografie voor eerder ongehoorde
stemmen, meestal gepositioneerd als curiosa in de marge; dagboeken, mondelinge
geschiedenissen, opnames van interviews en gesprekken of het gebruik van
‘alternatieve’ i.p.v. ‘mainstream’ media; kan niet gescheiden worden van structuren, ze
vormen de context.
Laatste jaren zijn er nieuwe technieken voortgekomen gericht op performativiteit; populaire
en hedendaagse cultuur en de mediatie en representatie van ervaringen door middel van
internettechnologie en sociale media.
Er zijn tevens nieuwe ‘experimentele’ technieken voortgekomen;
- Discontinu schrijven
- Foto-elicitatie
- Meegaande interviews
Drie ‘conventionele’ benaderingen binnen kwalitatief onderzoek van sociale geografie
1. Oraal; gebaseerd op interviews. Is het populairst en meest gebruikt. Denk aan
biografieën (bv. autobiografie), interviews en enquêtes.
2. Tekstueel; creatief, documentaire en landschap, constructivistische epistemologie,
creatief (bv. gedichten), documentaire (bv. kranten) en landschap (specifiek, bv.
begraafplaats)
3. Waarnemend; participeren in een evenement of in de omgeving dat onderzocht wordt.
1
,Kwalitatieve onderzoeksmethoden Hoofdstukken 30 november 2021
Kwalitatieve sociale geografie plaatst een steeds sterke focus op het individu, 3 manieren;
1. Kwalitatieve studies hebben lichamelijke prestaties en performativiteit geïdentificeerd als
belangrijk aspect van de voortdurende sociale constructie van menselijk gedrag
2. De recente focus op het individu is het concept van het menselijk lichaam als een plaats
van inscriptie
3. De ontwikkelde studie van social media als individueel gedrag en als tekst, en de
processen van sociale netwerken.
Belangrijk aspect van kwalitatief sociaal geografisch onderzoek is het vermogen om
gemeenschappen te betrekken, hun leven te begrijpen en ernaar te streven deze te
empoweren. Een aanzienlijk deel binnen de sg richt zich op het lichaam en onze
belichaamde ervaringen. Denk aan sociale constructen als ‘de ander’
In de laat 20ste eeuw verschoof de focus in de sg van kwantitatief kwalitatief.
De twee zijn gekarakteriseerd als in oppositie/ conflicterende methoden.
Geografen die kwalitatieve methoden gebruiken, verklaren vaak hun persoonlijke
subjectiviteit en mogelijke bronnen van vooringenomenheid en vatten hun eigen
persoonlijkheid samen.
De cultural turn in de sg heeft deze openheid in de hele discipline meer gemeengoed
gemaakt. Steeds vaker wordt er gebruik gemaakt van mixed methods.
Geschiedenis van kwalitatief onderzoek in de sg
Vroege geschiedenis van geografisch denken is weergegeven als een reeks
paradigmaverschuivingen, elk veroorzaakt door onvrede met het vorige heersende
paradigma. Het idee van paradigmaverschuivingen is niet meer van toepassing in de
verwarrende en opwindende wereld van post-kwantitatieve sg.
- Kwalitatieve methoden worden nu gebruikt door alle grote groepen binnen kritische
sociaalwetenschappelijke benaderingen gebruikt in de sg.
- Veel van het kwali onderzoek is in 1ste instantie afkomstig uit humanistische geografie van
de late jaren ’70.
- Andere belangrijke invloed is het werk van feministische geografen die verbanden legden
tussen ‘het persoonlijke’ en ‘het politieke’
Hedendaagse kwali geografie
Sg nu maakt gebruik van een breed scala aan onderzoeksmethoden. Denkrichtingen die
mogelijke de grootste bijdrage hebben geleverd aan het beantwoorden van kwalitatieve
onderzoeksvragen, zijn de feministische en de post-structurele. Zij geven opzettelijk stem
aan degenen die tot zwijgen worden gebracht/ genegeerd worden door hegemonische
(moderne) opvattingen van historici en geografen.
- Betrokkenheid van de onderzoeker staat niet noodzakelijkerwijs toe dat de stemmen van
de onderzochte spreken, omdat ze worden gemedieerd door de ervaring en waarden van
de onderzoeker.
Hoofdstuk 2; Power, Subjectivity, and Ethics in Qualitative Research
Drie kwesties waar kwali onderzoekers bewust van moeten zijn;
1. Formele ethische kwesties die naar voren komen bij kwali onderzoeksprojecten
2. De machtsrelaties van kwali onderzoek
3. Objectiviteit, subjectiviteit en intersubjectiviteit
2
, Kwalitatieve onderzoeksmethoden Hoofdstukken 30 november 2021
Verzamelen en interpreteren van sociale informatie omvat persoonlijke interacties,
maatschappelijke normen, verwachtingen van individuen en machtsstructuren beïnvloeden
de aard van die interacties.
Wat kenmerkend is voor de benadering van kwali onderzoekers m.b.t. deze kwestie, is de
nadruk die zij eraan geven.
Onderzoeksethiek; het gedrag van onderzoekers en hun verantwoordelijkheden en
verplichtingen jegens degenen die bij het onderzoek zijn betrokken. Eind 20ste eeuw werden
ethische beoordelingen steeds meer geformaliseerd. Ethische commissies maken zich
zorgen over privégegevens van personen en dat die niet zichtbaar worden gemaakt.
Geïnformeerde toestemming; informanten moeten precies weten waar ze mee instemmen,
je moet de deelnemers een breed overzicht geven van waar het onderzoek over gaat.
Misleiding; gebeurt wanneer onderzoek deelnemers ofwel niet weten dat u een onderzoeker
bent, ofwel de ware aard van uw onderzoeker niet kennen. Jouw onderzoek mag jezelf/ je
informant niet blootstellen fysieke/ sociale schade.
Online research ethics
Opkomst van internet heeft kwali onderzoek veranderd, waardoor er een overvloed aan
nieuwe gegevensbronnen zijn ontstaan, nieuwe manieren om kwali gegevens te verzamelen
zoals online enquêtes en nieuwe manieren om informanten te werven.
Gebruik hiervan is nog omstreden in termen van privacy en geïnformeerde toestemming.
Critical reflexivity= kritische reflexiviteit, een proces van constant zelfbewust onderzoek
naar jezelf als onderzoeker en naar het onderzoeksproces. Dit is moeilijk omdat;
1. Veel geografen schrijven over hun onderzoeksproces in hun gepubliceerde werken
2. We zijn niet gewend aan het onderzoek van onze betrokkenheid dezelfde hoeveelheid
werk te steken als voor het onderzoeksonderwerp.
Onderzoeksdagboek; onderhouden van een dagboek om tot kritische reflexiviteit te kunnen
komen.
Belangrijk resultaat van het sociale karakter van kwalitatief onderzoek is dat het onderzoek is
verweven met machtsverhoudingen. Er is sprake hiervan omdat kennis zowel direct als
indirect machtig is. Soorten relaties
1. Wederzijdse relaties; de onderzoekers en de onderzochte hebben een relatief
gelijkwaardige sociale positie en evenveel voordelen als kosten bij het deelnemen van
het onderzoek.
2. Asymmetrische relaties; gekenmerkt door significante verschillen in sociale posities van
de onderzoeker en degene die wordt onderzocht; studying up.
3. Potentieel uitbuitende relaties; onderzoeker kan in een positie zitten waarbij diegene
meer macht heeft dan de onderzochte.
Sociaal geografen kunnen op twee manier reageren m.b.t. problemen met macht
1. Rechtstreeks op mogelijk uitbuitende relaties reageren. betrekken van deelnemers bij het
ontwerp en de uitvoering van het onderzoek.
2. Herkent de machtsuiting en onderhandelt, is kritische reflexiviteit.
Kritische reflexiviteit betekent niet noodzakelijkerwijs het wijzigen van je onderzoeksontwerp,
maar het houdt in dat je voortdurend nadenkt over het proces en dit waar nodig wijzigt.
Objectiviteit= werd benadrukt in geografische discussies over kwantitatieve
onderzoeksmethoden. Kent twee componenten;
3
