Samenvatting Onderzoeksvaardigheden deel 1: wetenschappelijke vaardigheden 18-19

Onderzoeksvaardigheden deel 1: Wetenschappelijke
vaardigheden
Een wetenschappelijk onderzoek opzetten en uitvoeren

Wat ga ik onderzoeken?
- Globale oriëntatie + onderwerp kiezen
 Actueel: Wat leeft er binnen vakgebied? Recente wetenschappelijke
artikelen bekijken.
Status Quaestionis/State of the Art/Forschungsbericht
Status Quaestionis/State of the Art: Stand v/h onderzoek. Recente
referentiewerken die een onderwerp inleiden, cursussen of zelf samenstellen.
Status quastionis/State of the Art Review/Forschungsbericht: Artikel dat
een overzicht geeft v/d laatste stand v. zaken i/h onderzoek; vaak een
omvangrijke verzamelrecensie of reviewessay. Soms een overzicht over een
langere periode.
Waarmee rekening houden bij keuze onderwerp?
Omvang en complexiteit
- Onderwerp voldoende afbakenen (~probleemstelling)
- Eigen kennis + bekwaamheid
Beschikbaarheid bronnen
- Voldoende bewaard materiaal? Ter beschikking?
Probleemstelling/vraagstelling/hoofdvraag
Onderzoeksvragen formuleren
- ≠ onderwerp: waarover het onderzoek gaat, referentiekader waarbinnen
materiaal & feiten worden gezocht
- Formulering probleemstelling
 Vanuit bep. invalshoek
 Beantwoordbaar & interessant
 Onderwerp & aanleiding voor onderzoek
 Expliciete vragen
 Verantwoording belang vragen
- Hoofdvraag? Redeneren v/h algemene  bijzondere
- Bijvragen? Verduidelijken de hoofdvraag; zijn zo concreet mogelijk
- Vraagstelling
 Onderzoeksvragen bepalen mee de werkstappen
 Geeft aspecten v/h onderwerp & invalshoek aan
 Niet te ruim
 Meestal in inleidende paragraaf v/e artikel, inleiding v/e boek of
gedeeltelijk in titel
Soorten onderzoek
Beschrijvend/descriptief Verklarend/ Theorie- of
explorerend hypothesetoetsend
onderzoek
Eerste niveau Tweede niveau Derde niveau
Nieuwe indeling/afgrenzing/ Verklaring voor Nagaan of
karakterisering maken met verschijnsel/gebeuren theorie/hypothese

, onderzoeksmateriaal zoeken toepasbaar is op
concrete verschijnselen
Wie-, wat-, waar-, wanneer-, Vragen naar oorzaak, Verschijnsel behoort tot
welke-, hoe-vragen reden, samenhang domein v/d werkelijkheid

Materiaal (bronnen) verzamelen
- Heuristiek: systematisch verzamelen v. materiaal (en verzameld materiaal
vastleggen op duidelijke manier)
- Aan een bronnenonderzoek (primaire literatuur) moet altijd een
literatuuronderzoek (secundaire literatuur) voorafgaan
- Ruim onderzoeksgebied? Steekproef v. voldoende representatieve bronnen
Oriënterend onderzoek
- Bekijk bv. status quaestionis om te vermijden dubbel onderzoek te doen
- Lezen in naslagwerken & encyclopedische overzichtswerken voor basiskennis
 daarna doelgericht lezen
Oriënterend lezen Globaal lezen Intensief/actief lezen
(snellezen)
Komt de bron in Idee krijgen over betoog, Doordringen in
aanmerking? redenering, invalshoek gedetailleerde
gedachtegang v/d tekst
Titel (+ flaptekst) Scannen: kernbegrippen, Elementen noteren in
sleutelwoorden eigen woorden
Inhoudstafel Skimmen: eerste zin v. Letterlijk citeren
elke alinea + speciaal
gemarkeerde tekst
Registers/indexen Zelf vragen formuleren
Samenvatting (abstract) Tekst kritisch evalueren
Inleiding +
besluit/conclusies
Inleidend hoofdstuk

Aantekeningen maken (en goed ordenen)
Fotokopiëren Schriftelijk Computer
Bepaalde gedeelten v/e Schrijf duidelijk Laat toe telkens nieuwe
boek/artikel teksten tussen te
voegen
Eerst precies kijken naar Noteer nauwkeurig bron/
inhoud boek/artikel met pagina
I/e boek komen bep. Losse bladen
delen vaak met elkaar
overeen

Citaten
- Stukjes tekst die zo goed/correct/delicaat geformuleerd zijn dat je ze niet kunt
verbeteren
- Vermijd plagiaat: letterlijk overnemen, tussen aanhalingstekens, na
dubbelepunt, gedetailleerde vermelding van waar het staat,
weglating/toevoeging aangeven met [...], ook spellingfouten overnemen
(aangeven met [sic])

, - Citaat loopt i/d bron over meer dan een pagina? Tussen [ ] paginanummer
inlassen
Samenvattingen
- Bewaar tekststructuur originele tekst & terminologie/idioom v/d auteur
- Kunnen vrij losse zinnen zijn
- Geregeld paragraaf aangeven
Parafraseringen
- In eigen woorden
- Stukjes tekst die jij belangrijk vindt (evt. achteraf in eigen tekst verwerken met
bronvermelding)
- Interpreteren: eruit halen wat jij kunt gebruiken
- Vindplaats noteren voor voetnootvermelding achteraf
Eigen commentaar
- Stukjes tekst schrijven (evt. later in eindverslag verwerken)
- Nieuwe ideeën, associaties met andere teksten/opvattingen uit vroegere
lectuur oproepen
Memo’s
- Soort tussenbalans opmaken van wat je hebt gelezen, duidelijk aangeven
hoever je staat met je onderzoek
- Nagaan
 Hoe je verder moet werken
 Of je onderzoeksvragen moet bijsturen
 Wat je nog moet opzoeken
Literatuurlijst
- Nauwkeurig bibliografische gegevens van alle bronnen noteren  tot
literatuurlijst verwerken (Ook studies waarin je niets hebt gevonden noteren)
 Bibliografische verwijzing: op afzonderlijk kaartje, record in
computerdatabank, computerprogramma (bv. Endnote)
Materiaal bewerken
- Door samenvatting/vergelijking/afweging  nieuwe gegevens uit secundair
materiaal & bronnenbestand halen en vraag voor vraag naar een antwoord
zoeken
- Bronnen: kritische benadering, analyse  interpretatie  verzameling
gegevens  conclusie trekken
 Soms trek je al conclusies tijdens interpretatie, maar vaker tijdens het
rapporteren
Rapportage (laatste onderzoeksfase)
- Schrijven begint meestal bij verwerking ruw bronnenmateriaal; lossere
stukken  in eindverslag tot geheel verwerken
- Rekening houden met doelpubliek
- Wetenschappelijk verantwoord eindverslag schrijven: aandacht, inspanning
- Belangrijk: inhoud, taal (bv. jargon), stijl, uiterlijke vorm

Besluit: Onderzoek ≠ lineair

Bronnen en bronkritiek