Literatuurgeschiedenis
Hoofdstuk 5 Rond 1900
§40 Historische achtergrond 1875 - 1914
Techniek
- Ontstaan modern Europa. Na 1875: EU landen van agrarische samenlevingen naar
industriestaten en ontwikkelingen in modern politieke stromingen.
- Tot dan toe: techniek veranderde het alledaagse leven weinig. Einde 19e eeuw:
mensen leefden zelfde wereld als wij. Gevolg van grote aantal uitvindingen.
- Dit ging gepaard met grote economische opbloei: tijd van kapitalisme.
Maatschappij
- Kapitalisme leidde tot sociale wantoestanden en verbetering van lot arbeiders.
Enerzijds: men wilde goedkoop produceren dus loonkosten laag.
Anderzijds: men kon beter concurreren met gezonde en geschoolde arbeiders.
- 1874: Kinderwetje van Van Houten weinig effect (1e sociale wet).
- 1889: Arbeidswet Arbeidsinspectie ingesteld (2e sociale wet).
- 1894: SDAP (na WOII PvdA).
Oproeren en stakingsacties worgwetten ontstaan 1e vakcentrale.
- 1875-1914: Fin de Siècle soort afsluitende periode waarin de kiemen van nieuwe
periode aanwezig zijn.
Kunst van Fin de Siècle vertoont kenmerken van 19e eeuw maar ook van
moderne kunst.
Verschillende kunststromingen: impressionisme, naturalisme, symbolisme en
neoromantiek zijn belangrijkste.
§41 Het Fin de Siècle
Een nieuw wereldbeeld
- Wetenschappelijke ontwikkelingen brachten mensen in verwarring.
1859: evolutietheorie Charles Darwin.
Rond 1885: theorieën over onderbewuste Sigmund Freud.
Socialisme en theorieën werden ervaren als aantasting van bestaande orde:
Socialisme: bedreigde rust van burgerij.
Evolutieleer: in strijd met Bijbelse scheppingsverhaal en degradeerde de
mens tot dier.
Freudiaanse psychologie: in mens allerlei dingen verscholen waarvan we het
bestaan liever ontkennen.
- Tegelijkertijd ook veel zelfvoldaanheid.
In natuurwetenschappen men van mening dat het wezenlijke werk nu wel gedaan
was.
De kunst
- Angst voor het nieuwe en zelfvoldaanheid over het reeds bereikte Fin de Siècle
gevoel: idee dat men aan eind van cultuurperiode stond en op de drempel van
nieuwe en onbekende eeuw die met angst, maar ook met verwachting werd
tegemoetgezien.
Vlucht uit realiteit in wereld van kunst, overbeschaving, luxe en genotzoekerij
daarom ook wel La belle époque.
Estheticisme: kunst dient uitsluitend mooi zijn en mag geen andere functie
hebben dan kunst zijn.
Hoofdstuk 5 Rond 1900
§40 Historische achtergrond 1875 - 1914
Techniek
- Ontstaan modern Europa. Na 1875: EU landen van agrarische samenlevingen naar
industriestaten en ontwikkelingen in modern politieke stromingen.
- Tot dan toe: techniek veranderde het alledaagse leven weinig. Einde 19e eeuw:
mensen leefden zelfde wereld als wij. Gevolg van grote aantal uitvindingen.
- Dit ging gepaard met grote economische opbloei: tijd van kapitalisme.
Maatschappij
- Kapitalisme leidde tot sociale wantoestanden en verbetering van lot arbeiders.
Enerzijds: men wilde goedkoop produceren dus loonkosten laag.
Anderzijds: men kon beter concurreren met gezonde en geschoolde arbeiders.
- 1874: Kinderwetje van Van Houten weinig effect (1e sociale wet).
- 1889: Arbeidswet Arbeidsinspectie ingesteld (2e sociale wet).
- 1894: SDAP (na WOII PvdA).
Oproeren en stakingsacties worgwetten ontstaan 1e vakcentrale.
- 1875-1914: Fin de Siècle soort afsluitende periode waarin de kiemen van nieuwe
periode aanwezig zijn.
Kunst van Fin de Siècle vertoont kenmerken van 19e eeuw maar ook van
moderne kunst.
Verschillende kunststromingen: impressionisme, naturalisme, symbolisme en
neoromantiek zijn belangrijkste.
§41 Het Fin de Siècle
Een nieuw wereldbeeld
- Wetenschappelijke ontwikkelingen brachten mensen in verwarring.
1859: evolutietheorie Charles Darwin.
Rond 1885: theorieën over onderbewuste Sigmund Freud.
Socialisme en theorieën werden ervaren als aantasting van bestaande orde:
Socialisme: bedreigde rust van burgerij.
Evolutieleer: in strijd met Bijbelse scheppingsverhaal en degradeerde de
mens tot dier.
Freudiaanse psychologie: in mens allerlei dingen verscholen waarvan we het
bestaan liever ontkennen.
- Tegelijkertijd ook veel zelfvoldaanheid.
In natuurwetenschappen men van mening dat het wezenlijke werk nu wel gedaan
was.
De kunst
- Angst voor het nieuwe en zelfvoldaanheid over het reeds bereikte Fin de Siècle
gevoel: idee dat men aan eind van cultuurperiode stond en op de drempel van
nieuwe en onbekende eeuw die met angst, maar ook met verwachting werd
tegemoetgezien.
Vlucht uit realiteit in wereld van kunst, overbeschaving, luxe en genotzoekerij
daarom ook wel La belle époque.
Estheticisme: kunst dient uitsluitend mooi zijn en mag geen andere functie
hebben dan kunst zijn.
