PERSONEN- EN FAMILIERECHT
HOOFDSTUK 1: SITUERING
• Personenrecht: statuut van persoon en positie in maatschappij
• Familierecht: verhouding met partner, kinderen en verwanten
HOOFDSTUK 2: ONTWIKKELINGEN EN ACTUELE TENDENSEN
§1 FAMILIERECHT ALS SPIEGEL VAN MAATSCHAPPELIJKE WAARDEN
• Is sterk cultureel gekleurd
• Vroeger: vertrekken vanuit traditioneel huwelijk
• Nu: meer en meer vrijheid om persoonlijk leven zelf in te vullen
• Bv. vroeger man en vrouw huwelijk
• Bv. homohuwelijk
• Bv. achternaam dragen van de man
§2 ONTWIKKELINGEN
A. ANCIEN RÉGIME
• Huwelijk is sacrament
• Echtscheiding verboden
• Man is hoofd van gezin
B. 19 E EEUW TOT EERSTE HELFT 20 S T E EEUW
• Invoeren van burg huw in 1804
• Geen erkenning van buitenhuwelijkse relaties
• Ook nu nog: man hoofd van gezin
C. NA DE TWEEDE WERELDOORLOG
• Inleiding: veranderingen
• Huwelijk tss man en vrouw: hoeksteen van gezin?
o Daling huw- stijging echtscheidingen- samenwonen stijgt- geen probl
meer met K geboren buiten huw-gelijke rechten holebi’s
Margaux Foré 1
, • Emancipatie van vrouwen en veranderende rolpatronen in gezin
o Man heeft minder macht- geen vaderlijke macht meer maar ouderlijk
gezag- ook wijz in naam
• Kinderen als kern van gezin
• Impact van medisch begeleide voortplanting op afstamming en ouderschap
o Nieuwe mogelijkheden- afstammingsrecht(probeert) zich aan te passen
• Nadruk op autonomie van het individu en zelfbeschikking
o Vb echtscheiding, bescherming onbekwamen- geslacht- medisch recht
• Toenemende internationale mobiliteit van individuen en families
HOOFDSTUK 3: BRONNEN VAN HET PERSONEN - EN FAMILIERECHT
§1 NATIONALE BRONNEN
A. BURGERLIJK WETBOEK
• Belangrijkste bron
B. GERECHTELIJK WETBOEK
• Voor deel van procesrecht is dit het belangrijkste deel
• Rb: familie-en jeugdrechtbank
o Familierechtbank
o Jeugdrechtbank: bv voor jeugdbeschermingsmaatregelen
• Vrederechter
• Opm.: feitelijk samenwonenden
• Bemiddeling
o Meer en meer
o Binnen familierechtbank
C. SPECIFIEKE WETTEN EN DECRETEN
D. GRONDWET
• Belang van artikel 10 en 11 Gw.
Margaux Foré 2
,§2 INTERNATIONALE NORMEN
A. OVERZICHT
• EVRM en IVRK zijn belangrijk
B. EVRM
• Art 8 (bescherming privé-leven)
• Art 12 Recht om te huwen en gezin te stichten
• Art 14 discriminatieverbod
• Vooral in België: arrest Marckx
• Niet alleen tss gehuwden en K , maar ook bij ongehuwden van toepassing
• Art 8 wordt zeer ruim geïnterpreteerd.
C. IVRK
• Kind wordt als een volwaardig persoon beschouwd
• Sommige bepalingen hebben directe werking
D. UNIERECHT
• Art 81 Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
o ( justitiële samenwerking in burg. Zaken met grensoverschrijdende
gevolgen)= soort van IPR voor familierecht
• Unierecht bep i.v.m. vrij verkeer van burgers en familieleden
o (gevolgen voor P&F)
Margaux Foré 3
, DEEL I: AFSTAMMING EN ADOPTIE
HOOFDSTUK 1: AFSTAMMING
§1 INLEIDING
• Wat is afstamming? Juridische band tussen (voor)ouders en kind waar rechten en
verplichtingen uit voortvloeien, bepaalde rechtspositie van persoon in familie en
maatschappij
o Afstammingsband kan ook gecreëerd worden door adoptie
• Kind kan slechts van twee personen afstammen
o Oorspronkelijk V&M, nu M en meemoeder mogelijk of twee vaders
• Gebaseerd op bloedband maar ook andere elementen spelen rol; bv. intentie
o Oorspronkelijk: ouder kreeg een kind en zo werd die band ontstaan →
bloedband tussen ouders en kinderen
o Vandaag: niet alleen de bloedband, wil om ouder te zijn zal een rol spelen
(autonomie) → intentie om ouder te zijn, zelfs als je geen bloedband hebt
• Bezit van Staat (art. 331nonies BW): verschillende elementen die samen de
afstamming aantonen
o Kind heeft altijd naam van betrokkenen gedragen
o Betrokkenen heeft kind als zijne behandeld
o Persoon heeft voorzien in opvoeding en onderhoud van kind
o Kind heeft persoon altijd in als ouder behandeld
o Kind wordt erkend door familie en mij
o Overheid beschouwt kind als kind van persoon
o Als je een bepaalde periode voor het kind zorgt, dat kind je naam geeft,
dat kind als het jouwe behandeld, de financiële lasten draagt van dat kind,
anderen denken dat dat jouw kind is, de overheid dat als jouw kind
beschouwt dan is er BEZIT VAN STAAT (op basis daarvan kan je zeggen dat
je de ouder bent van dat kind)
o Concreet: stel je hebt een kind gekregen, in het ziekenhuis heeft men dat
kind verwisselt, er is een fout gebeurd → je hebt een dochter van 28 jaar,
zij wordt ziek en er wordt bloed genomen en er blijkt dat je de moeder niet
bent
▪ Bloedband verbreken want je bent de biologische moeder niet? Of
er is bezit van staat want je hebt al 28 jaar voor dat kind gezorgd en
iedereen dat dat jouw kind is
Margaux Foré 4
HOOFDSTUK 1: SITUERING
• Personenrecht: statuut van persoon en positie in maatschappij
• Familierecht: verhouding met partner, kinderen en verwanten
HOOFDSTUK 2: ONTWIKKELINGEN EN ACTUELE TENDENSEN
§1 FAMILIERECHT ALS SPIEGEL VAN MAATSCHAPPELIJKE WAARDEN
• Is sterk cultureel gekleurd
• Vroeger: vertrekken vanuit traditioneel huwelijk
• Nu: meer en meer vrijheid om persoonlijk leven zelf in te vullen
• Bv. vroeger man en vrouw huwelijk
• Bv. homohuwelijk
• Bv. achternaam dragen van de man
§2 ONTWIKKELINGEN
A. ANCIEN RÉGIME
• Huwelijk is sacrament
• Echtscheiding verboden
• Man is hoofd van gezin
B. 19 E EEUW TOT EERSTE HELFT 20 S T E EEUW
• Invoeren van burg huw in 1804
• Geen erkenning van buitenhuwelijkse relaties
• Ook nu nog: man hoofd van gezin
C. NA DE TWEEDE WERELDOORLOG
• Inleiding: veranderingen
• Huwelijk tss man en vrouw: hoeksteen van gezin?
o Daling huw- stijging echtscheidingen- samenwonen stijgt- geen probl
meer met K geboren buiten huw-gelijke rechten holebi’s
Margaux Foré 1
, • Emancipatie van vrouwen en veranderende rolpatronen in gezin
o Man heeft minder macht- geen vaderlijke macht meer maar ouderlijk
gezag- ook wijz in naam
• Kinderen als kern van gezin
• Impact van medisch begeleide voortplanting op afstamming en ouderschap
o Nieuwe mogelijkheden- afstammingsrecht(probeert) zich aan te passen
• Nadruk op autonomie van het individu en zelfbeschikking
o Vb echtscheiding, bescherming onbekwamen- geslacht- medisch recht
• Toenemende internationale mobiliteit van individuen en families
HOOFDSTUK 3: BRONNEN VAN HET PERSONEN - EN FAMILIERECHT
§1 NATIONALE BRONNEN
A. BURGERLIJK WETBOEK
• Belangrijkste bron
B. GERECHTELIJK WETBOEK
• Voor deel van procesrecht is dit het belangrijkste deel
• Rb: familie-en jeugdrechtbank
o Familierechtbank
o Jeugdrechtbank: bv voor jeugdbeschermingsmaatregelen
• Vrederechter
• Opm.: feitelijk samenwonenden
• Bemiddeling
o Meer en meer
o Binnen familierechtbank
C. SPECIFIEKE WETTEN EN DECRETEN
D. GRONDWET
• Belang van artikel 10 en 11 Gw.
Margaux Foré 2
,§2 INTERNATIONALE NORMEN
A. OVERZICHT
• EVRM en IVRK zijn belangrijk
B. EVRM
• Art 8 (bescherming privé-leven)
• Art 12 Recht om te huwen en gezin te stichten
• Art 14 discriminatieverbod
• Vooral in België: arrest Marckx
• Niet alleen tss gehuwden en K , maar ook bij ongehuwden van toepassing
• Art 8 wordt zeer ruim geïnterpreteerd.
C. IVRK
• Kind wordt als een volwaardig persoon beschouwd
• Sommige bepalingen hebben directe werking
D. UNIERECHT
• Art 81 Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
o ( justitiële samenwerking in burg. Zaken met grensoverschrijdende
gevolgen)= soort van IPR voor familierecht
• Unierecht bep i.v.m. vrij verkeer van burgers en familieleden
o (gevolgen voor P&F)
Margaux Foré 3
, DEEL I: AFSTAMMING EN ADOPTIE
HOOFDSTUK 1: AFSTAMMING
§1 INLEIDING
• Wat is afstamming? Juridische band tussen (voor)ouders en kind waar rechten en
verplichtingen uit voortvloeien, bepaalde rechtspositie van persoon in familie en
maatschappij
o Afstammingsband kan ook gecreëerd worden door adoptie
• Kind kan slechts van twee personen afstammen
o Oorspronkelijk V&M, nu M en meemoeder mogelijk of twee vaders
• Gebaseerd op bloedband maar ook andere elementen spelen rol; bv. intentie
o Oorspronkelijk: ouder kreeg een kind en zo werd die band ontstaan →
bloedband tussen ouders en kinderen
o Vandaag: niet alleen de bloedband, wil om ouder te zijn zal een rol spelen
(autonomie) → intentie om ouder te zijn, zelfs als je geen bloedband hebt
• Bezit van Staat (art. 331nonies BW): verschillende elementen die samen de
afstamming aantonen
o Kind heeft altijd naam van betrokkenen gedragen
o Betrokkenen heeft kind als zijne behandeld
o Persoon heeft voorzien in opvoeding en onderhoud van kind
o Kind heeft persoon altijd in als ouder behandeld
o Kind wordt erkend door familie en mij
o Overheid beschouwt kind als kind van persoon
o Als je een bepaalde periode voor het kind zorgt, dat kind je naam geeft,
dat kind als het jouwe behandeld, de financiële lasten draagt van dat kind,
anderen denken dat dat jouw kind is, de overheid dat als jouw kind
beschouwt dan is er BEZIT VAN STAAT (op basis daarvan kan je zeggen dat
je de ouder bent van dat kind)
o Concreet: stel je hebt een kind gekregen, in het ziekenhuis heeft men dat
kind verwisselt, er is een fout gebeurd → je hebt een dochter van 28 jaar,
zij wordt ziek en er wordt bloed genomen en er blijkt dat je de moeder niet
bent
▪ Bloedband verbreken want je bent de biologische moeder niet? Of
er is bezit van staat want je hebt al 28 jaar voor dat kind gezorgd en
iedereen dat dat jouw kind is
Margaux Foré 4
