Samenvatting geschiedenis 6 vwo- Alles dat je moet
kennen (uit je hoofd stampen)
De tijd van Jagers en boeren
- Tot 3000 v Chr.
1. De levenswijze van jagers-verzamelaars
2. Het ontstaan van de eerste steden en stedelijke gemeenschappen
3. Het ontstaan van de landbouw en landbouwsamenleving
De tijd van Grieken en Romeinen
- 3000 v Chr. – 500 n Chr.
1. De ontwikkeling van het wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en politiek
in de Griekse stadsstaat.
2. De groei van het romeinse imperium wat de Grieks-Romeinse cultuur verspreide door geheel
Europa.
3. De confrontatie van de Grieks-romeinse cultuur en de Germaanse cultuur van Noordwest-
Europa.
4. De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur.
5. Het ontstaan van het Jodendom en Christendom als eerste monotheïstische godsdiensten.
De tijd van monniken en Ridders
- 500 – 1000
1. De verspreiding van het Christendom door geheel Europa
2. Het ontstaan en de verspreiding van de Islam
3. De vrijwel volledige vervanging van een agrarische-urbane samenleving door een vrijwel
zelfvoorzienende arsische samenleving, georganiseerde via hofstelsel en horigheid.
4. Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur
De tijd van steden en staten
- 1000 – 1500
1. De opkomst van handel en ambacht die de basis legde voor het herleven van een agrarisch-
urbane samenleving
2. De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden
3. Het conflict in de Christelijke wereld over de vraag of de geestelijke dan wel wereldlijke
macht het primaat behoorde te behouden.
4. De expansie van de Christelijke wereld naar buiten toe o.a. in de vorm van kruistochten
5. Het begin van staatsvorming en centralisatie.
1050: Vanaf de 11e eeuw veranderde er in Europa veel de landbouw verbeterde, de bevolking groeide,
de handel bloeide op en er ontstond weer een monetaire economie van grotere omvang.
1302: De guldensporenslag, waarbij de Vlaamse voetsoldaten het Franse ridderleger versloegen. De
Vlaamse ambachtslieden en boeren lieten zien dat ze waren opgewassen tegen patriciërs (adel) en
feodale heren (Franse koning Filips de Schone wilde Vlaanderen aan zijn rijk toevoegen).
, De tijd van ontdekkers en hervormers
- 1500 – 1600
1. Het begin van de Europese overzeese expansie
2. De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid.
3. Het veranderde mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling.
4. De protestantse reformatie die de splitsing van de Christelijke kerk in west Europa tot zijn
gevolg had.
5. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van de Nederlandse staat.
1585: Na de val van Antwerpen verloor de stad haar stapelmarkt functie
De tijd van regenten en vorsten
- 1600- 1700
1. De bijzondere plaats in staatskundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht
van de Nederlandse Republiek.
2. Het streven van vorsten naar absolute macht
3. Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het ontstaan van een wereldeconomie.
4. De wetenschappelijke revolutie
1602: Oprichting van de handelsonderneming Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC).
1648: Na de Vrede van Munster en de Dertigjarige Oorlog stabiliseerde de situatie in Europa.
1672: Het Rampjaar dat de einde van de Gouden Eeuw inluidde
De tijd van pruiken en revoluties
- 1700 – 1800
1. De democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten,
grondrechten en staatsburgerschap.
2. Verlicht absolutisme
3. Rationeel optimisme en verlicht denken dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen
4. De uitbouw van het Europese imperium met de daarmee verbonden trans-Atlantische
slavenhandel en de opkomst van het abolitionisme.
1700: Na het rampjaar 1672 waren de gouden tijden voor de Nederlandse Republiek voorbij. Door
toenemende concurrentie in de wereldhandel raakte de republiek haar leidende positie kwijt aan
Engeland.
1776: Dertien Britse koloniën in Noord-Amerika verklaren zichzelf onafhankelijk van GB en gaan
verder als de Verenigde Staten
1788: De Franse Koning Lodewijk XVI roept de Staten-Generaal van Frankrijk bijeen om de acute
financiële noodsituatie op te lossen.
1789: Eerste Franse Revolutie resulteert in een constitutionele monarchie met een Verklaring van de
Rechten van de Mens en de Burger.
1791: Franse grondwet gerealiseerd: Frankrijk een constitutionele monarchie.
1792: Tweede Franse Revolutie resulteert in een rechtszaak tegen de koning en een republiek onder
leiding van de Jakobijnen met veel chaos en terreur.
1799: Napoleon aan het roer in Frankrijk: brengt rust terug en voert de Code Napoléon in.
kennen (uit je hoofd stampen)
De tijd van Jagers en boeren
- Tot 3000 v Chr.
1. De levenswijze van jagers-verzamelaars
2. Het ontstaan van de eerste steden en stedelijke gemeenschappen
3. Het ontstaan van de landbouw en landbouwsamenleving
De tijd van Grieken en Romeinen
- 3000 v Chr. – 500 n Chr.
1. De ontwikkeling van het wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en politiek
in de Griekse stadsstaat.
2. De groei van het romeinse imperium wat de Grieks-Romeinse cultuur verspreide door geheel
Europa.
3. De confrontatie van de Grieks-romeinse cultuur en de Germaanse cultuur van Noordwest-
Europa.
4. De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur.
5. Het ontstaan van het Jodendom en Christendom als eerste monotheïstische godsdiensten.
De tijd van monniken en Ridders
- 500 – 1000
1. De verspreiding van het Christendom door geheel Europa
2. Het ontstaan en de verspreiding van de Islam
3. De vrijwel volledige vervanging van een agrarische-urbane samenleving door een vrijwel
zelfvoorzienende arsische samenleving, georganiseerde via hofstelsel en horigheid.
4. Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur
De tijd van steden en staten
- 1000 – 1500
1. De opkomst van handel en ambacht die de basis legde voor het herleven van een agrarisch-
urbane samenleving
2. De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden
3. Het conflict in de Christelijke wereld over de vraag of de geestelijke dan wel wereldlijke
macht het primaat behoorde te behouden.
4. De expansie van de Christelijke wereld naar buiten toe o.a. in de vorm van kruistochten
5. Het begin van staatsvorming en centralisatie.
1050: Vanaf de 11e eeuw veranderde er in Europa veel de landbouw verbeterde, de bevolking groeide,
de handel bloeide op en er ontstond weer een monetaire economie van grotere omvang.
1302: De guldensporenslag, waarbij de Vlaamse voetsoldaten het Franse ridderleger versloegen. De
Vlaamse ambachtslieden en boeren lieten zien dat ze waren opgewassen tegen patriciërs (adel) en
feodale heren (Franse koning Filips de Schone wilde Vlaanderen aan zijn rijk toevoegen).
, De tijd van ontdekkers en hervormers
- 1500 – 1600
1. Het begin van de Europese overzeese expansie
2. De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid.
3. Het veranderde mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling.
4. De protestantse reformatie die de splitsing van de Christelijke kerk in west Europa tot zijn
gevolg had.
5. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van de Nederlandse staat.
1585: Na de val van Antwerpen verloor de stad haar stapelmarkt functie
De tijd van regenten en vorsten
- 1600- 1700
1. De bijzondere plaats in staatskundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel opzicht
van de Nederlandse Republiek.
2. Het streven van vorsten naar absolute macht
3. Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het ontstaan van een wereldeconomie.
4. De wetenschappelijke revolutie
1602: Oprichting van de handelsonderneming Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC).
1648: Na de Vrede van Munster en de Dertigjarige Oorlog stabiliseerde de situatie in Europa.
1672: Het Rampjaar dat de einde van de Gouden Eeuw inluidde
De tijd van pruiken en revoluties
- 1700 – 1800
1. De democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten,
grondrechten en staatsburgerschap.
2. Verlicht absolutisme
3. Rationeel optimisme en verlicht denken dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen
4. De uitbouw van het Europese imperium met de daarmee verbonden trans-Atlantische
slavenhandel en de opkomst van het abolitionisme.
1700: Na het rampjaar 1672 waren de gouden tijden voor de Nederlandse Republiek voorbij. Door
toenemende concurrentie in de wereldhandel raakte de republiek haar leidende positie kwijt aan
Engeland.
1776: Dertien Britse koloniën in Noord-Amerika verklaren zichzelf onafhankelijk van GB en gaan
verder als de Verenigde Staten
1788: De Franse Koning Lodewijk XVI roept de Staten-Generaal van Frankrijk bijeen om de acute
financiële noodsituatie op te lossen.
1789: Eerste Franse Revolutie resulteert in een constitutionele monarchie met een Verklaring van de
Rechten van de Mens en de Burger.
1791: Franse grondwet gerealiseerd: Frankrijk een constitutionele monarchie.
1792: Tweede Franse Revolutie resulteert in een rechtszaak tegen de koning en een republiek onder
leiding van de Jakobijnen met veel chaos en terreur.
1799: Napoleon aan het roer in Frankrijk: brengt rust terug en voert de Code Napoléon in.
