Verlichting examentraining
Frederik de Grote = verlicht absolutisme
Vraag: Welke ideeën ontstaan tijdens de Verlichting over een
meer rechtvaardige samenleving?
1. Wetenschappelijke revolutie werd veroorzaakt door:
- Ontdekkingsreizen (Amerika)
- Ambachtelijke technieken (slijpen van lenzen/betere
onderzoeksmogelijkheden)
- Humanistische tekstanalyse (Erasmus)
- Invloed van Rationalisme Descartes (verstand) + Empirisme Locke
(ervaringen)
2. Nieuwe ontdekkingen : (wetmatigheden : Wetten van Newton)
Discussies over positie van godsdienst in de samenleving
Godsdienst + geweten niet meer zaak van overheid/vorst maar van
individu
3. Verlichters: wetenschappelijke methode ook toepassen op
samenleving (criteria van redelijkheid, is het wel redelijk wat in
de maatschappij gebeurt?)
o Traditie
o Religieuze praktijken
o Gezagsverhoudingen
= maatschappijkritiek
(mensen moeten niet meer bijgelovig zijn, maar goede kennis
krijgen dus - >
Verspreiden kennis/opvoeding/onderwijs - > Optimisme en geloof in
maatschappelijke vooruitgang
Kant: Wat is verlichting: Combinatie van Empirisme en rationalisme
Wel grenzen aan menselijk verstand
4. Verlichte denkers:
o Locke + Rousseau
o Natuurrechten (Vrijheid/gelijkheid)
o Sociaal contract: macht vanuit het volk (volkssoevereiniteit = de
hoogste macht vertegenwoordigd het volk, dus regeert namens het
volk)
Het volk heeft natuurrechten en de macht = de volk geeft de macht
weg om de natuurrechten te beschermen. Als dit niet gebeurd mag
die machthebber worden afgezet.
o Rousseau heeft dit nog extra:
o Vrijheid en gelijkheid ook voor armen en slaven (bijv. bij een bron als
je een bron krijgt over slavernij, dan kan je Rousseau benoemen als
tegenstander daarvan, niet Locke)
o Vormen van directe democratie op basis van de algemene wil
(algemene belang)
Hij komt het dichtste bij ECHTE democratie
o Montesquieu: Trias Politica
(scheiding der machten: uitvoerende, wetgevende en rechtelijke
macht)
o Adam Smith: economische ideeën: vrije markt economie
- Overheid weinig invloed op economie
Frederik de Grote = verlicht absolutisme
Vraag: Welke ideeën ontstaan tijdens de Verlichting over een
meer rechtvaardige samenleving?
1. Wetenschappelijke revolutie werd veroorzaakt door:
- Ontdekkingsreizen (Amerika)
- Ambachtelijke technieken (slijpen van lenzen/betere
onderzoeksmogelijkheden)
- Humanistische tekstanalyse (Erasmus)
- Invloed van Rationalisme Descartes (verstand) + Empirisme Locke
(ervaringen)
2. Nieuwe ontdekkingen : (wetmatigheden : Wetten van Newton)
Discussies over positie van godsdienst in de samenleving
Godsdienst + geweten niet meer zaak van overheid/vorst maar van
individu
3. Verlichters: wetenschappelijke methode ook toepassen op
samenleving (criteria van redelijkheid, is het wel redelijk wat in
de maatschappij gebeurt?)
o Traditie
o Religieuze praktijken
o Gezagsverhoudingen
= maatschappijkritiek
(mensen moeten niet meer bijgelovig zijn, maar goede kennis
krijgen dus - >
Verspreiden kennis/opvoeding/onderwijs - > Optimisme en geloof in
maatschappelijke vooruitgang
Kant: Wat is verlichting: Combinatie van Empirisme en rationalisme
Wel grenzen aan menselijk verstand
4. Verlichte denkers:
o Locke + Rousseau
o Natuurrechten (Vrijheid/gelijkheid)
o Sociaal contract: macht vanuit het volk (volkssoevereiniteit = de
hoogste macht vertegenwoordigd het volk, dus regeert namens het
volk)
Het volk heeft natuurrechten en de macht = de volk geeft de macht
weg om de natuurrechten te beschermen. Als dit niet gebeurd mag
die machthebber worden afgezet.
o Rousseau heeft dit nog extra:
o Vrijheid en gelijkheid ook voor armen en slaven (bijv. bij een bron als
je een bron krijgt over slavernij, dan kan je Rousseau benoemen als
tegenstander daarvan, niet Locke)
o Vormen van directe democratie op basis van de algemene wil
(algemene belang)
Hij komt het dichtste bij ECHTE democratie
o Montesquieu: Trias Politica
(scheiding der machten: uitvoerende, wetgevende en rechtelijke
macht)
o Adam Smith: economische ideeën: vrije markt economie
- Overheid weinig invloed op economie
