samenvatting - didactisch handelen

DIDACTISCH HANDELEN
H1: DIDACTISCH MODEL

*didactiek: aanduiding voor de theorie van het intentioneel en systematisch onderwijzen
van kennis, vaardigheden en attitudes door een leerkracht in een daartoe ingerichte setting

*gaat over de kunst van het onderwijzen

1. COMPONENTEN VAN HET DIDACTISCH HANDELEN

*een aantal aspecten van didactisch handelen komen in elke les voor 
componenten schematisch voorgesteld in een model

*centraal: doelstellingen en beginsituatie

*doelstellingen: doelen die je tijdens je les met de leerlingen wil
bereiken

*beginsituatie: wie zijn deze leerlingen en wat kunnen ze al?

 zorgt ervoor dat iedere les ‘uniek’ is

*elke beginsituatie in elke klas is anders

*wisselwerking tussen doelstellingen en beginsituatie (BS) : BS beïnvloed de keuze van
hoeveelheden doelen, bereiken van deze doelstellingen maakt dat de BS steeds verandert

*rond centraal deel zitten 5 componenten:

 Didactische principes
 Didactische werkvormen
 Evaluatie
 Leerinhoud en leerstof
 Leermiddelen

*ene component niet belangrijker dan de andere; allemaal even hard nodig voor een
krachtige onderwijsleersituatie


1.1 DOELSTELLINGEN
*zijn waardevolle en gewenste gedragsveranderingen bij de leerling als gevolg van
leerervaringen



1|P a g in a

,*het is een afbakening van wat je wilt dat de leerlingen op het einde van de lessen kennen of
kunnen

*je doet activiteiten met lln om daar iets mee te bereiken

Bv: je laat lln een spel spelen over kopen en verkopen, doel; lln kunnen 2 natuurlijke getallen
bestaande uit een tiental en een eenheid uit het hoofd optellen

*vooropgestelde doelen maakt gerichte feedback geven eenvoudiger

*verschillende leerprocessen:

 Psychomotorische doelen : uitvoeren van handelingen zoals schrijven,
zwemmen, geodriehoek correct gebruiken
 Dynamisch-affectieve doelen : vorming van interesses, waarden, gevoelens,
relaties met anderen,…
 Cognitieve doelen : kennis, inhoud en oplossingsmethodes


1.2 DE BEGINSITUATIE
= zijn alle factoren die een invloed hebben op de keuze van je doelstellingen en op het
lesgebeuren zelf

*zowel aspecten van de leerling als van de klasgroep maken hier deel van uit

*indeling aspecten:

 Niveau: welke kennis, vaardigheden en attitudes beheersen de lln en de klasgroep als
geheel in verband met het lesonderwerp
 Leerprofiel: leertempo, de wijze waarop leerlingen het best leerinhouden opnemen,
ondersteund worden,…
 Interesse: heeft te maken met voorkeuren, motivatie om te werken aan de doelen


1.3 DIDACTISCHE PRINICPES
= zijn richtlijnen voor het didactisch handelen en om lessen krachtiger te maken

*kenmerken van het didactisch handelen

*er bestaan er heel veel: motivatieprincipe, variatieprincipe, herhalingsprincipe,
creativiteitsprincipe,…

*goede les bevat zoveel mogelijk didactische principes



2|P a g in a

,1.4 DIDACTISCHE WERKVORMEN
= afgebakende handelingspatronen van de leerkracht, die bepaalde leerervaringen bij de
leerlingen tot stand brengen

*geen doel maar een middel om een doel te bereiken

*keuze voor werkvorm hangt af van grootte klasgroep, leeftijd van lln, beschikbare ruimte,
tijd, voorkennis van kinderen,…

*bij elke keuze die je maakt moet je rekening houden met andere componenten bv met de
BS en doelstelling

*aandacht van lln behouden moet je variëren in werkvormen

*een paar soorten werkvormen:

 Aanbiedende werkvormen
* Leerkracht presenteerde leerinhoud door een uiteenzetting
* bv via uitleggen, vertellen
*sterk leerkracht gestuurd
*leerkracht staat vooraan en leerlingen moeten aandachtig volgen en lesinhoud
opnemen

 Gespreksvormen
* tweerichtingsverkeer: lln en lkr brengen info, ideeën, ervaringen,…
* bv een kringgesprek, discussie,…
*leerkrachten zijn 1 van de participanten van leerproces
*met elkaar praten en overleggen staat centraal
*helpen kinderen goed te functioneren in situaties waarin overleg, teamwork en
gemeenschappelijke besluitvorming benadrukt worden

 Opdrachtvormen
* leerkracht geeft taken of opdrachten aan lln
*rol leerkracht: begeleiden
*lln moeten door zelfstandig werk de leerinhouden eigen maken
*bv oefeningen oplossen in het werkboek, tekst schrijven, schema maken, huiswerk
maken,….

 Complexe werkvormen
*zijn vaardigheden en competenties die door de leerkracht moeten worden
toegepast
*bv excursie, hoekenwerk, contractwerk, projectwerk,…



3|P a g in a

, *werkvormen bepalen niet enkel de groeperingsvorm (klassikaal, duo, individueel,…) ook
richtinggevend voor leeractiviteiten van lln (bv vertellen lokt luisteren uit, kringgesprek lokt
uiten van ervaringen op,…)




1.5 LEERINHOUD EN LEERSTOF
* leerinhouden = wat de lln moeten leren om de doelen te bereiken

*leerstof = middel om de leerinhoud te bereiken; is vervangbaar

bv: oefeningen die je maakt met een passer

Lkr kiest een bepaald gedicht, tekst, dier,… om doelstellingen te realiseren, op
bepaalde vaardigheden en attitudes bij te brengen

*doelen die je nastreeft, bepalen de leerinhoud

*leerkrachten kunnen dezelfde leerinhoud nastreven maar andere leerstof gebruiken


1.6 LEERMIDDELEN
= middelen die de leerkracht of de lln gebruiken om de onderwijs- en leeractiviteit efficiënt
te laten verlopen

*is een drager van je leerstof en leerinhoud

*bv: foto’s, gedichtenbundel, passer, atlas, een plant, letterdoos,…

*het doel is niet om het leren leuk te maken, maar helpen om doelen effectief en efficiënt te
bereiken

*ondersteunen verwerven en verwerken van info


1.7 EVALUATIE
= het resultaat van het leerproces wordt bekeken en gewaardeerd op basis van de
vooropgestelde doelen

*de evaluatievorm moeten we afstemmen op de soorten doelen
4|P a g in a