Samenvatting medische microbiologie vroedkunde UCLL 1ste jaar

Biomedische leerlijn: medische microbiologie

Medische microbiologie= leer van menselijke pathogenen

Functies Micro-organismen
- Infectieziekten (negatief)
- bodemvervuiling opruimen
- productie van antibiotica / cytostatica
- productie van menselijke eiwitten


1 inleidende begrippen

1.1 Menselijke pathogenen= ziektekiemen; verwekkers infectieuze ziekten

- Prionen
= infectieuze eiwitten in de hersenen Geen levende
- Virussen organismen
= infectieuze omhulde nucleïnezuren

- Bacteriën
- Schimmels en gisten
- Parasieten
 Protozoa
 Wormen en geleedpotigen

Indeling volgens grootte
 Macroscopisch: > 2mm
 Microscopisch: 0,2 μm - 0,2 mm
 Submicroscopisch: < 0,2 μm

Relatie met de gastheer
- Mutualisme
- Commensalisme
- Parasitisme
- Saprofytisme

Naamgeving pathogenen
 1e deel: geslacht (genus) waartoe het behoort
 2e deel: ter specificering van de soort (adjectief)
 Voorbeelden:
- Staphylococcus aureus
- Clostridium tetani
- Myobacterium tuberculosis

,1.2 Begrippen uit infectieleer

1.2.1 Definitie infectieziekte
= interactie tussen MO en gastheer die leidt tot schade of een veranderende fysiologie bij de
gastheer

 Schade
 Veranderende fysiologie
 Waarneembare symptomen
 Subklinisch verloop (onopgemerkt)

Onstaan infectieziekte afh van:
- Micro- organisme
- Gastheer
- Besmettingsroute

1.2.2 Fasen in ontstaan infectieziekten

1. Besmetting en eventueel kolonisatie



2. Lokale invasie van gastheer door mo/ door producten van mo, soms spreiding door
het lichaam



3. Ontstekingsreactie en ontwikkeling immuunreactie gastheer




4. Resolutie ziekteverschijnselen en herstel/ letaal verloop ziekte


!!!! niet alle fasen worden altijd doorlopen

Tijdens alle fasen kunnen ziekteverschijnselen zich voordoen door:
- Weefselschade
 Door mo
 Door producten mo
 Door aspecifieke/ specifieke immuunreactie gastheer
 Door verstoring regulatie natuurlijke celdeling -> kanker

- Veranderende fysiologie
 Verstoring functie van de cel
 Besmette cel kan werking niet meer uitoefenen

,1.2.2.1 Besmetting met MO en eventueel kolonisatie van MO

Besmetting= als er kiemen worden overgebracht van de ene plek naar de andere
 Niet iedere besmetting leidt tot infectie
 Beïnvloedt door:
 Aantal kiemen
 Virulentie kiemen
 Groeisnelheid kiemen
 Weerstand persoon




1. MO= ziektekiemen; pathogenen

Virulentie:
- Conventionele pathogenen
- Conditionele pathogenen
- Opportunistische pathogenen

Aantal MO: minimale infectieuze dosis= MID

Groeisnelheid van de mo: afhankelijk van de kiem en milieu

Algemene en lokale weerstandsvermogen
- Algemene weerstand verminderen door ziekte/ behandeling
- Lokale weerstand verminderen door wegvallen natuurlijke verdedigingsmechanismen


2. Besmettingsbron
- Jezelf = drager commensale kiemen (endogene infectie)
 Commensale kiem op ongebruikelijke plek => pathogeen = translocatie
 Vb: staph. aureus in neus  wondinfectie

- Medemens: zieke p of gezonde drager / via hulpverlener= kruisinfectie (cross-
infection)
 Alle secreties en vloeistoffen kunnen bron van besmetting zijn
 maagdarmstelsel: speeksel, feces, braaksel
Vb. HAV, rotavirus, norovirus

,  urogenitaal stelsel: urine, slijm, sperma
Vb. HBV, HIV
 ademhalingsstelsel: sputum (aerosol) en snot
Vb. Influenzavirus
 bloed en bloedderivaten
Vb. HCV, HBV, HIV
 huidletsels: blaasjesvocht, korstjes, huidschilfers
Vb. Herpes simplex, papilloma virus


- Gebruiksvoorwerpen (fomites)
 Verzorgingsmateriaal, gemeenschappelijke gebruiksvoorwerpen, toestellen
 Vloeistoffen en vochtige voorwerpen
 Voedingsmiddelen: goed reinigen, opwarmen > 80°C


- Dieren (dierlijke reservoirs)
 Rechtstreeks contact met gewervelde dieren = zoönose
Vb. Hondsdolheid (rabies)

 Verontreiniging van voedsel/water met dierlijke fecaliën
Vb. Campylobacter (rauw vlees, eier(schal)en)
Vb. Salmonella (rauw vlees, eier(schal)en)

 Stekende/bijtende insecten en spinachtigen = vectoren
= ARBO-infectie (arthropod borne infection)
Vb. Z. van Lyme (Borrelia, overdr. van muizen, reeën, … op mens door teek)
Vb. Pest (Yersinia, overdr. van ratten op mens door vlooien)
Via besmette dierlijke materialen (fomites)
Vb. wratten bij vleeshandelaren

- Omgeving (dode reservoirs)
 Schimmelsporen in de lucht
 Huidschimmels e.a.

 Endosporen van bacteriën in grond, straatvuil en lucht
 Clostridium tetani-sporen  Tetanus
 Clostridium perfringens-sporen  Gasgangreen
 Bacillus anthracis-sporen  Miltvuur

 Saprofytaire bacteriën, schimmels en protozoa (amoeben), levend in water en
aarde


3. Overdrachtswegen

- Directe (rechtstreekse) overdracht