Samenvatting Nutrition
Hoor- en werkcolleges Nutrition
Hoorcolleges immunologie
Semester 3
Blok 2
,Nutrition HC1
Kan de begrippen allergische voedselovergevoeligheid en niet-allergische
voedselovergevoeligheid in eigen woorden uitleggen
Overzicht en definities/terminologie
Intolerantie vs. allergie: voedselovergevoeligheid kan zowel een voedselallergie, als een
voedselintolerantie zijn
Intolerantie (niet-allergische voedselovergevoeligheid):
• Reactie op verschillende soorten stoffen (hoeft geen eiwit te zijn. Bv.: histamine, tyramine en
serotonine)
• Reactie niet veroorzaakt door immuunsysteem, maar bv. door enzymtekort
• Werkingsmechanisme berust op een orgaanspecifiek enzymtekort of op rechtstreekse vrijmaking
van reactieve mediatoren uit mestcellen
• Drempelwaarde: max. hoeveelheid van een voedingsmiddel die verdragen wordt, hierboven
ontstaan klachten
• Reactie kan tot meer dan 24 uur na inname plaatsvinden
Allergie:
• Wordt altijd veroorzaakt door eiwit uit de voeding
• Reactie veroorzaakt door immuunsysteem: maakt antistoffen aan tegen eiwitten
o Eiwitten die allergische reacties kunnen opwekken, worden ook wel allergenen genoemd
• Zeer kleine hoeveelheden allergenen geven al een reactie
• Snelle reactie na het innemen van allergenen, na enkele seconden tot hooguit paar uur
Definities
Voedselovergevoeligheid:
• Een algemene term ter beschrijving van de situatie waarin bepaalde voedingsmiddelen, in
normale hoeveelheden genuttigd, niet worden verdragen, zonder dat er een uitspraak wordt
gedaan over het onderliggend mechanisme.
o Overdreven reactie van het lichaam op iets dat volkomen onschuldig is
o Overgevoeligheid: als iemand overmatig op normaal onschadelijke stoffen uit de
buitenwereld reageert
Allergische voedselovergevoeligheid:
• Een immunologische reactie op componenten van een voedingsmiddel, in feite steeds van de
eiwitfractie. Immuunsysteem is betrokken, reageert hier extreem op
• In de meeste gevallen, ook bij zuigelingen, is voedselallergie IgE-gemedieerd en komt deze dus
voor als onderdeel van het atopisch syndroom.
o Atopie: overgeërfde neiging om IgE-antistoffen te produceren na contact met een kleine
hoeveelheid onschuldige stoffen die in de omgeving voorkomen
Niet-allergische voedselovergevoeligheid:
• Voorheen: intolerantie
• Een reproduceerbare ongewenste reactie op een specifiek voedingsmiddel.
o Geen immunologisch mechanisme
• De hoeveelheid voedingsmiddel die een reactie uitlokt is veel kleiner dan de hoeveelheden die
bij gezonde personen nodig zijn om reacties uit te lokken
, Is om schematisch aan te geven hoe het zit →
Voedselovergevoeligheid bestaat uit allergische en niet-
allergische overgevoeligheid.
• Allergisch: het immuunsysteem is hierbij betrokken. Kan
resulteren in IgE-gemedieerde en niet-IgE-gemedieerde
voedselallergie.
o Niet-IgE: nog steeds sprake van een allergie (dus ook immuunsysteem) → Vaak IgA
▪ Coeliakie: auto-immuunziekte
▪ Auto-immuunziekte: Ontstekingsziekten waarbij het afweersysteem zich richt
tegen eigen lichaamscellen en weefsels.
• Niet-allergisch: vaak te maken met enzymtekort of bestanddelen in voeding. Kan ook gaan over
andere bestanddelen die niet gebonden zijn aan eiwitten
o Tyramine: eiwitten
o Kleurstoffen, suiker kunnen ook reactie uitlokken
Kent de 14 allergenen die door de Europese Unie zijn vastgesteld en weet welke in NL
van toepassing zijn, en hoe deze tot stand zijn gekomen
Indeling voedselovergevoeligheid
Overzicht en indeling om aan te geven welke voedingsmiddelen bij een allergie horen. Zijn drie
aparte categorieën
Allergie IgE gemedieerd Allergie niet IgE gemedieerd Niet allergisch (intolerantie)
Koemelk Coeliakie Enzymtekort
Pinda Bepaalde ontstekingen Lactose-intolerantie
Soja Fructose intolerantie
Kippenei Histaminevrijmakers
Noten (m.n. Methylxanthine (theofylline, theobromine en
hazelnoten) cafeïne) o.a. in koffie, thee, chocolade en cola
Vis, schaal- en Biogene aminen (o.a. histamine, tyramine,
schelpdieren serotonine, fenylalanine)
Sesam Sulfiet/ gezwaveld E220 t/m E227
Tarwe Ve-tsin (smaakversterker
Selderij, koriander
Fruit
IgE-gemedieerd: IgE-afhankelijk
De 14 allergenen:
Gluten, schaaldieren, ei, vis, pinda, soja, lupine, lactose, noten,
selderij, mosterd, sesam, sulfiet en weekdieren
Wetgeving
Allergenenwetgeving
• Sinds december 2014 moeten alle aanbieders van voedingsmiddelen allergeneninformatie geven
over hun producten. Dit geldt voor voorverpakte producten (via het etiket) maar ook voor
onverpakte producten.
• Dit is vastgelegd in Europese wetgeving: Verordening Verstrekking van voedselinformatie
(VERORDENING (EU) Nr. 1169/2011)
Hoor- en werkcolleges Nutrition
Hoorcolleges immunologie
Semester 3
Blok 2
,Nutrition HC1
Kan de begrippen allergische voedselovergevoeligheid en niet-allergische
voedselovergevoeligheid in eigen woorden uitleggen
Overzicht en definities/terminologie
Intolerantie vs. allergie: voedselovergevoeligheid kan zowel een voedselallergie, als een
voedselintolerantie zijn
Intolerantie (niet-allergische voedselovergevoeligheid):
• Reactie op verschillende soorten stoffen (hoeft geen eiwit te zijn. Bv.: histamine, tyramine en
serotonine)
• Reactie niet veroorzaakt door immuunsysteem, maar bv. door enzymtekort
• Werkingsmechanisme berust op een orgaanspecifiek enzymtekort of op rechtstreekse vrijmaking
van reactieve mediatoren uit mestcellen
• Drempelwaarde: max. hoeveelheid van een voedingsmiddel die verdragen wordt, hierboven
ontstaan klachten
• Reactie kan tot meer dan 24 uur na inname plaatsvinden
Allergie:
• Wordt altijd veroorzaakt door eiwit uit de voeding
• Reactie veroorzaakt door immuunsysteem: maakt antistoffen aan tegen eiwitten
o Eiwitten die allergische reacties kunnen opwekken, worden ook wel allergenen genoemd
• Zeer kleine hoeveelheden allergenen geven al een reactie
• Snelle reactie na het innemen van allergenen, na enkele seconden tot hooguit paar uur
Definities
Voedselovergevoeligheid:
• Een algemene term ter beschrijving van de situatie waarin bepaalde voedingsmiddelen, in
normale hoeveelheden genuttigd, niet worden verdragen, zonder dat er een uitspraak wordt
gedaan over het onderliggend mechanisme.
o Overdreven reactie van het lichaam op iets dat volkomen onschuldig is
o Overgevoeligheid: als iemand overmatig op normaal onschadelijke stoffen uit de
buitenwereld reageert
Allergische voedselovergevoeligheid:
• Een immunologische reactie op componenten van een voedingsmiddel, in feite steeds van de
eiwitfractie. Immuunsysteem is betrokken, reageert hier extreem op
• In de meeste gevallen, ook bij zuigelingen, is voedselallergie IgE-gemedieerd en komt deze dus
voor als onderdeel van het atopisch syndroom.
o Atopie: overgeërfde neiging om IgE-antistoffen te produceren na contact met een kleine
hoeveelheid onschuldige stoffen die in de omgeving voorkomen
Niet-allergische voedselovergevoeligheid:
• Voorheen: intolerantie
• Een reproduceerbare ongewenste reactie op een specifiek voedingsmiddel.
o Geen immunologisch mechanisme
• De hoeveelheid voedingsmiddel die een reactie uitlokt is veel kleiner dan de hoeveelheden die
bij gezonde personen nodig zijn om reacties uit te lokken
, Is om schematisch aan te geven hoe het zit →
Voedselovergevoeligheid bestaat uit allergische en niet-
allergische overgevoeligheid.
• Allergisch: het immuunsysteem is hierbij betrokken. Kan
resulteren in IgE-gemedieerde en niet-IgE-gemedieerde
voedselallergie.
o Niet-IgE: nog steeds sprake van een allergie (dus ook immuunsysteem) → Vaak IgA
▪ Coeliakie: auto-immuunziekte
▪ Auto-immuunziekte: Ontstekingsziekten waarbij het afweersysteem zich richt
tegen eigen lichaamscellen en weefsels.
• Niet-allergisch: vaak te maken met enzymtekort of bestanddelen in voeding. Kan ook gaan over
andere bestanddelen die niet gebonden zijn aan eiwitten
o Tyramine: eiwitten
o Kleurstoffen, suiker kunnen ook reactie uitlokken
Kent de 14 allergenen die door de Europese Unie zijn vastgesteld en weet welke in NL
van toepassing zijn, en hoe deze tot stand zijn gekomen
Indeling voedselovergevoeligheid
Overzicht en indeling om aan te geven welke voedingsmiddelen bij een allergie horen. Zijn drie
aparte categorieën
Allergie IgE gemedieerd Allergie niet IgE gemedieerd Niet allergisch (intolerantie)
Koemelk Coeliakie Enzymtekort
Pinda Bepaalde ontstekingen Lactose-intolerantie
Soja Fructose intolerantie
Kippenei Histaminevrijmakers
Noten (m.n. Methylxanthine (theofylline, theobromine en
hazelnoten) cafeïne) o.a. in koffie, thee, chocolade en cola
Vis, schaal- en Biogene aminen (o.a. histamine, tyramine,
schelpdieren serotonine, fenylalanine)
Sesam Sulfiet/ gezwaveld E220 t/m E227
Tarwe Ve-tsin (smaakversterker
Selderij, koriander
Fruit
IgE-gemedieerd: IgE-afhankelijk
De 14 allergenen:
Gluten, schaaldieren, ei, vis, pinda, soja, lupine, lactose, noten,
selderij, mosterd, sesam, sulfiet en weekdieren
Wetgeving
Allergenenwetgeving
• Sinds december 2014 moeten alle aanbieders van voedingsmiddelen allergeneninformatie geven
over hun producten. Dit geldt voor voorverpakte producten (via het etiket) maar ook voor
onverpakte producten.
• Dit is vastgelegd in Europese wetgeving: Verordening Verstrekking van voedselinformatie
(VERORDENING (EU) Nr. 1169/2011)
