Samenvatting medische microbiologie

1 Algemene inleiding
1.1Inleiding
 Biologie: studie van levende organismen
o Uitz. virussen
 Micro-: enkel waarneembaar met microscoop
o Licht- en elektronenmicroscoop (virussen)
o Uitz. meercellige parasieten
 Medisch: enkel de micro-organismen die medisch
relevant zijn

1.2De 4 grote domeinen van medische biologie
 Bacteriologie: bacteriën, eencellige prokaryote organismen.
 Mycologie: gisten en schimmels (fungi) eencellig, respectevelijke
meercellige eukaryote organismen.
 Parasitologie: parasieten, eukaryote levensvormen die ten kost leven van
een andere levensvorm.
o Eencellige
 Protozoën: eencellige eukaryote organismen
(malariaparasiet of plasmodium)
o Meercellige
 Helminthen: wormen (aarsmade of enterobius vermicularis)
 Arthopoden: geleedpotgen (hoofdluis of teek)
 Virologie: virussen, infecteuze agenta die voor hun metabolisme en
vermeerdering volledig afankelijk zijn van een levende gastheer.

1.3Micro-organismen zijn verantwoordelijk voor
het ontstaan van infectieziekten
 Een infecte: het organisme zorgt voor schade of een veranderde
fysiologie bij de mens
o Symptomen
o Subklinisch (zonder symptomen)
 Causaal verband tussen deze organismen moeilijk te vinden  door
Koch en Pasteur vastgesteld.

1

,  Postulaten van Koch:
o Verwekker (MO) dient gevonden te worden bij elke patënt die aan
die infecteziekte lijdt, en niet bij gezonde mensen.
o Verwekker (MO) dient geïsoleerd te kunnen worden en buiten het
lichaam in cultuur gebracht te kunnen worden.
o Inbrengen van de gekweekte verwekker (MO) bij een proefdier
dient tot ziekte te leiden en de verwekker dient opnieuw
geïsoleerd te kunnen worden uit het proefdier.
 Niet alle infecteziekten voldoen aan criteria
 Niet elke besmetng leidt tot ziekte
o Opportunisten: enkel infecte wanneer de weerstand van het
besmete individu is verminderd.
o Primaire pathogenen: meeste besmete individuen infecte
veroorzaken. Bepalende factoren: aard, eigenschappen, gastheer.
 Immunologische (gevaccineerd) en genetsche factoren




 Niet alle micro-organismen kunnen ziekte veroorzaken
o Commensale fora en reidente antbiotca
o Soms zelfs noodzakelijk voor goede fysiologische werking,
beschermen ons tegen besmetng met pathogene micro-
organismen.

1.4Besmettingswegen van een infectieziekte
 Direct contact
o Cutaan: via de huid: wraten, tnea corporis
o Mucosaal: via slijmvliezen: syfilis, gonorroe

2

,  Aërogeen: via minuscule druppeltjes, een droplet of druppelinfecte:
mazelen, infuenza
 Enteraal: via spijsverteringskanaal
o Oraal: via speeksel: mononucleosis infectosa
o Faeco-oraal: onvoldoende hygiëne na toilet gebruik  terug op
voedsel: salmonella
 Hematogeen: via bloed: hepatts B, HIV
o Bijzondere vorm is van moeder op kind of transplancentaire
besmetng: HIV van moeder op kind
 Vertcale transmissie: van moeder op foetus
 Horizontale transmissie: via rechtstreeks contact binnen een populate
 Er is niet altjd een medemens nodig. Soms ook een tussengastheer
o Ziekte van Lyme: borrellia burgdorferi wordt overgedragen door
een teek
o Zoönose: van dier op mens een ziekte overbrengen

1.5Preventie van infectieziekten
 Verhogen van de weerstand: vaccinates (soms geheel geweerd)
vaccinate tegen mazelen, bof, seizoensgriep, kinkhoest
 Desinfecte en sterilisate: ontsmeten zowel chemisch (alcohol) als
fysisch (uitkoken); niet altjd alle MO dood. Bij sterilisate wel de
bedoeling
 Primaire prevente: kans op contact tussen mens en pathogeen MO
verminderen of elimineren. Beschikbaar stellen van veilig voedsel en
water, gesloten riolering in ziekenhuis en kinderdagverblijf.
 Secundaire prevente: vroegtjdig opsporen en behandelen van
geïnfecteerde personen om zo infectelast en sterfe te voorkomen of
beperken. Screening TBC, HIV-infecte bij zwangeren, hepatts B infecte
bij ziekenhuispersoneel
 Voorkomen ziekenhuisinfectes
o Endogene infectes: afomstg van patënt zelf
o Exogene infectes: verkregen uit ziekenhuisomgeving
o Maatregelen zie beroepshygiëne



3