Verbintenissenrecht begrepen
Inhoudsopgave
H1: verbintenissenrecht: plaatsbepaling........................................................................................................ 3
Verbintenis uit overeenkomst..............................................................................................................................4
Verbintenissen uit de wet: onrechtmatige daad..................................................................................................4
Andere verbintenissen uit de wet: rechtmatige daad..........................................................................................5
Verbintenissenrecht: onderdeel van het privaatrecht.........................................................................................6
Privaatrecht: vermogensrecht en personenrecht.................................................................................................6
Gelaagde opbouw van het BW.............................................................................................................................7
Beginselen en uitgangspunten van het privaatrecht...........................................................................................7
Procederen in het privaatrecht: materieel en formeel recht...............................................................................8
H2: rechtsfeiten........................................................................................................................................... 10
Inleiding: rechtsfeitenschema............................................................................................................................10
Rechtshandelingen.............................................................................................................................................11
Wanneer werkt de verklaring?...........................................................................................................................12
Artikel 3:37 lid 3 BW, tweede zin.......................................................................................................................12
Eenzijdig en meerzijdig, gericht en ongericht....................................................................................................13
Andere rechtshandelingen binnen het privaatrecht..........................................................................................14
H3: Wilsontbreken, nietigheid en vernietigbaarheid.....................................................................................15
Inleiding..............................................................................................................................................................15
Wilsontbreken en gerechtvaardigd vertrouwen................................................................................................15
Geestelijke stoornis (artikel 3:34 BW)................................................................................................................16
Theoretisch kader: de dubbele grondslag van de rechtshandeling...................................................................17
Rechtspraak over artikel 3:35 BW......................................................................................................................17
Strijd met de wet, openbare orde of de goede zeden........................................................................................18
Wilsgebreken: algemeen....................................................................................................................................19
Wilsgebreken: bedreiging..................................................................................................................................19
Wilsgebreken: misbruik van omstandigheden...................................................................................................20
Wilsgebreken: bedrog........................................................................................................................................20
Wilsgebreken: dwaling.......................................................................................................................................20
Curatele en minderjarigheid..............................................................................................................................21
Andere gronden voor vernietiging of nietigheid................................................................................................22
Vernietiging in de praktijk..................................................................................................................................22
H4: ontstaan van verbintenissen uit overeenkomst......................................................................................24
, Inleiding..............................................................................................................................................................24
Aanbod en aanvaarding: algemeen...................................................................................................................24
Aanbod en aanvaarding: herroepelijkheid en duur...........................................................................................25
Aanbod en aanvaarding: overige regels............................................................................................................25
Elektronisch aanbod en aanvaarding.................................................................................................................26
Afgebroken onderhandelingen...........................................................................................................................26
H5: inhoud van verbintenissen uit overeenkomst.........................................................................................27
Inleiding..............................................................................................................................................................27
Bewoording van de overeenkomst.....................................................................................................................28
Algemene voorwaarden: algemeen...................................................................................................................28
Algemene voorwaarden: toepasselijkheid en bescherming..............................................................................28
Redelijkheid en billijkheid...................................................................................................................................29
Onvoorziene omstandigheden...........................................................................................................................30
H6: nakoming van verbintenissen (m.u.v. 6.3 t/m 6.5)..................................................................................31
Inleiding..............................................................................................................................................................31
Nakoming...........................................................................................................................................................31
Schadevergoeding op grond van artikel 6:74 BW..............................................................................................31
Tekortkoming in de nakoming...........................................................................................................................32
Schade en causaal verband................................................................................................................................32
Toerekening........................................................................................................................................................33
Onmogelijkheid van verzuim..............................................................................................................................34
Ontbinding..........................................................................................................................................................35
Opschorting........................................................................................................................................................36
Verschillende mogelijkheden.............................................................................................................................38
H7: onrechtmatige daad (m.u.v. 7.11, 7.13, 7.15 en 7.16).............................................................................41
Inleiding..............................................................................................................................................................41
Mogelijke vorderingen.......................................................................................................................................41
Voorwaarden onrechtmatige daad....................................................................................................................42
Schade................................................................................................................................................................42
Onrechtmatigheid: ongeschreven gedragsnorm...............................................................................................42
Onrechtmatigheid: strijd met wettelijke plicht en rechtsinbreuk......................................................................42
Geen onrechtmatigheid: rechtvaardigingsgrond...............................................................................................43
Causaliteit...........................................................................................................................................................43
Relativiteitsbeginsel...........................................................................................................................................44
Toerekening........................................................................................................................................................44
Stappenschema..................................................................................................................................................44
Kwalitatieve aansprakelijkheid..........................................................................................................................45
,H9: andere verbintenissen uit de wet........................................................................................................... 47
Bronnen van verbintenissen...............................................................................................................................47
Onverschuldigde betaling en ongerechtvaardigde verrijking............................................................................47
Zaakwaarneming...............................................................................................................................................47
H1: verbintenissenrecht: plaatsbepaling
Verbintenis = een vermogensrechtelijke relatie tussen twee (of meer) partijen, waarbij de
ene partij verplicht is tot een prestatie, waarop de andere partij recht heeft.
,Verbintenissen kunnen op twee manieren ontstaan:
1. Wet
2. Overeenkomst
Verbintenis uit overeenkomst
Een overeenkomst is eigenlijk een afspraak.
- Aanbod + aanvaarding (art. 6:217 lid 1 BW).
- Er moet sprake zijn van wilsovereenstemming.
Er bestaat meestal twee verbintenissen.
Als er geld wordt geleend van een bank, heeft eerst de bank de plicht om jou het geld
te lenen (en jij dus het recht om geld te krijgen). Daarna ontstaat pas de plicht om het
geld terug te betalen (en het recht van de bank om het geld terug te krijgen).
Tenietgaan van een verbintenis = een verbintenis wordt nagekomen en houdt daarom op te
bestaan.
Prestatie = het object van de verbintenis.
Rechtssubjecten = dragers van plichten en rechten.
Schuldeiser/crediteur = partij die recht heeft op een prestatie.
Schuldenaar/debiteur = partij die de prestatie moet verrichten.
Wanprestatie = een tekortkoming in de nakoming.
Meest voorkomende prestaties om te doen:
- Betaling van een geldsom.
- Levering van een goed.
- Het verrichten van een dienst.
Kan ook bestaan uit een combinatie.
Een verbintenis kan ook een verplichting inhouden om iets te laten = nalaten.
Verbintenissen uit de wet: onrechtmatige daad
Als je per ongeluk met je fiets tegen een auto aan rijdt, waardoor er een kras op de
auto ontstaat, ben je volgens het recht verplicht de eigenaar van de auto de schade te
betalen die hij door jouw onhandigheid heeft geleden. Er ontstaat voor jou een
verbintenis om de schade van de kras te herstellen. De schade zal in dat geval
bestaan uit de kosten die de eigenaar moet maken om de auto te laten herstellen.
Anders dan bij een overeenkomst ontstaat er bij een onrechtmatige daad, normaal
gesproken, slechts één verbintenis.
Voor aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad kun je een WA-verzekering sluiten = een
verzekering tegen wettelijke aansprakelijkheid.
- In bepaalde gevallen wettelijk verplicht (gemotoriseerd voertuig).
, - Biedt geen dekking wanneer je iets opzettelijk doet.
Opzettelijke vernieling is strafbaar. Verbintenisrechtelijk gezien maakt eventuele opzet voor
de aansprakelijkheid geen verschil.
Dus, bij een onrechtmatige daad is de verbintenis door de gebeurtenis ontstaan, terwijl er bij
een overeenkomst wilsovereenstemming moet bestaan.
Andere verbintenissen uit de wet: rechtmatige daad
1. Onverschuldigde betaling
2. Ongerechtvaardigde verrijking
3. Zaakwaarneming
Onverschuldigde betaling:
Als iemand per ongeluk een bedrag van 2 miljard op je rekening stort, ben je verplicht
dit terug te storten, of je dit nu wilt of niet. Deze persoon heeft jou dit onverschuldigd
betaald.
Ongerechtvaardigde verrijking:
Als je over die 2 miljard rente ontvangt, is dat een ongerechtvaardigde verrijking. Je
moet dan ook de rente terugbetalen.
Zaakwaarneming:
Tijdens je vakantie valt een boom door je ruit waardoor het makkelijk is voor
inbrekers om in te breken en er kan eventuele schade ontstaan door regen. De
buurman ziet dit en repareert jouw raam. Je bent bij terugkeer nu verplicht je
buurman de kosten te vergoeden die hij heeft gemaakt voor het zetten van het raam.
Bronnen van
verbintenissen
Wet Overeenkomst
Rechtmatige daad:
- Zaakwaarneming
Overige verbintenissen uit
Onrechtmatige daad - Onverschuldige betaling
de wet
- Ongerechtvaardigde
verrijking
, Verbintenissenrecht: onderdeel van het privaatrecht
Het privaatrecht, ook wel burgerlijk recht of civiel recht genaamd, is het recht dat de
betrekkingen tussen burgers onderling regelt, alsmede de verhouding van burgers tot hun
vermogen.
Het publiekrecht regelt de betrekkingen tussen de overheid en burgers. Hieronder vallen
onder meer het strafrecht en het bestuursrecht (= onder andere het socialezekerheidsrecht,
het belastingrecht, het onderwijsrecht en het milieurecht). Ook het staatsrecht (= regels
rond de organisatie en inrichting van de overheid zelf) valt hieronder.
Privaatrecht: vermogensrecht en personenrecht
Het privaatrecht kan worden onderverdeeld in het vermogensrecht en het personenrecht.
Personenrecht = regelt in de eerste plaats wie er in het privaatrecht drager kunnen zijn van
rechten en plichten. Het kan worden onderverdeeld in het personen- en familierecht (bevat
regels voor natuurlijke personen) en rechtspersonenrecht (bevat regels voor rechtpersonen).
Rechtspersonen = een juridische constructie waaraan de hoedanigheid van rechtssubject is
toegekend, waardoor deze dragen kan zijn van rechten en verplichtingen.
- Kan niet overlijden, dus biedt meer continuïteit en zekerheid.
- Omdat rechtspersonen juridische constructies zijn, moeten er wel altijd
natuurlijke personen zijn die namens de rechtspersoon handelen.
Vermogensrecht = alle regels omtrent vermogen.
Vermogen = alles wat een natuurlijk persoon (of rechtspersoon) bezit en op geld
waardeerbaar is.
- Goederenrecht = bepaalt in de eerste plaats waaruit een vermogen kan bestaan.
Het rechtsgebied dat de rechtsbetrekkingen tussen rechtssubjecten en
rechtsobjecten regelt.
- Verbintenissenrecht = het rechtsgebied dat het ontstaan, de inhoud en het
beëindigen van verbintenissen regelt.
- Overeenkomstenrecht
- Overig verbintenissenrecht
- Onrechtmatige daad
- Rechtmatige daad
Bijzondere overeenkomst = een bepaalt type overeenkomst waarvoor de wetgever in het
BW speciale regels heeft opgesteld.
Faillissementsrecht = regelt hoe een natuurlijke of rechtspersoon failliet kan worden
verklaard en wat er dan dient te gebeuren (in de Faillissementswet).
Burgerlijk procesrecht = hoe je in het privaatrecht een gerechtelijke procedure aanspant,
hoe die procedure verloopt en wat er met een uitspraak kan gebeuren (Rv).
De handhaving van het publiekrecht gebeurt door de overheid.
De handhaving van het privaatrecht ligt bij de natuurlijke en rechtspersonen.
Inhoudsopgave
H1: verbintenissenrecht: plaatsbepaling........................................................................................................ 3
Verbintenis uit overeenkomst..............................................................................................................................4
Verbintenissen uit de wet: onrechtmatige daad..................................................................................................4
Andere verbintenissen uit de wet: rechtmatige daad..........................................................................................5
Verbintenissenrecht: onderdeel van het privaatrecht.........................................................................................6
Privaatrecht: vermogensrecht en personenrecht.................................................................................................6
Gelaagde opbouw van het BW.............................................................................................................................7
Beginselen en uitgangspunten van het privaatrecht...........................................................................................7
Procederen in het privaatrecht: materieel en formeel recht...............................................................................8
H2: rechtsfeiten........................................................................................................................................... 10
Inleiding: rechtsfeitenschema............................................................................................................................10
Rechtshandelingen.............................................................................................................................................11
Wanneer werkt de verklaring?...........................................................................................................................12
Artikel 3:37 lid 3 BW, tweede zin.......................................................................................................................12
Eenzijdig en meerzijdig, gericht en ongericht....................................................................................................13
Andere rechtshandelingen binnen het privaatrecht..........................................................................................14
H3: Wilsontbreken, nietigheid en vernietigbaarheid.....................................................................................15
Inleiding..............................................................................................................................................................15
Wilsontbreken en gerechtvaardigd vertrouwen................................................................................................15
Geestelijke stoornis (artikel 3:34 BW)................................................................................................................16
Theoretisch kader: de dubbele grondslag van de rechtshandeling...................................................................17
Rechtspraak over artikel 3:35 BW......................................................................................................................17
Strijd met de wet, openbare orde of de goede zeden........................................................................................18
Wilsgebreken: algemeen....................................................................................................................................19
Wilsgebreken: bedreiging..................................................................................................................................19
Wilsgebreken: misbruik van omstandigheden...................................................................................................20
Wilsgebreken: bedrog........................................................................................................................................20
Wilsgebreken: dwaling.......................................................................................................................................20
Curatele en minderjarigheid..............................................................................................................................21
Andere gronden voor vernietiging of nietigheid................................................................................................22
Vernietiging in de praktijk..................................................................................................................................22
H4: ontstaan van verbintenissen uit overeenkomst......................................................................................24
, Inleiding..............................................................................................................................................................24
Aanbod en aanvaarding: algemeen...................................................................................................................24
Aanbod en aanvaarding: herroepelijkheid en duur...........................................................................................25
Aanbod en aanvaarding: overige regels............................................................................................................25
Elektronisch aanbod en aanvaarding.................................................................................................................26
Afgebroken onderhandelingen...........................................................................................................................26
H5: inhoud van verbintenissen uit overeenkomst.........................................................................................27
Inleiding..............................................................................................................................................................27
Bewoording van de overeenkomst.....................................................................................................................28
Algemene voorwaarden: algemeen...................................................................................................................28
Algemene voorwaarden: toepasselijkheid en bescherming..............................................................................28
Redelijkheid en billijkheid...................................................................................................................................29
Onvoorziene omstandigheden...........................................................................................................................30
H6: nakoming van verbintenissen (m.u.v. 6.3 t/m 6.5)..................................................................................31
Inleiding..............................................................................................................................................................31
Nakoming...........................................................................................................................................................31
Schadevergoeding op grond van artikel 6:74 BW..............................................................................................31
Tekortkoming in de nakoming...........................................................................................................................32
Schade en causaal verband................................................................................................................................32
Toerekening........................................................................................................................................................33
Onmogelijkheid van verzuim..............................................................................................................................34
Ontbinding..........................................................................................................................................................35
Opschorting........................................................................................................................................................36
Verschillende mogelijkheden.............................................................................................................................38
H7: onrechtmatige daad (m.u.v. 7.11, 7.13, 7.15 en 7.16).............................................................................41
Inleiding..............................................................................................................................................................41
Mogelijke vorderingen.......................................................................................................................................41
Voorwaarden onrechtmatige daad....................................................................................................................42
Schade................................................................................................................................................................42
Onrechtmatigheid: ongeschreven gedragsnorm...............................................................................................42
Onrechtmatigheid: strijd met wettelijke plicht en rechtsinbreuk......................................................................42
Geen onrechtmatigheid: rechtvaardigingsgrond...............................................................................................43
Causaliteit...........................................................................................................................................................43
Relativiteitsbeginsel...........................................................................................................................................44
Toerekening........................................................................................................................................................44
Stappenschema..................................................................................................................................................44
Kwalitatieve aansprakelijkheid..........................................................................................................................45
,H9: andere verbintenissen uit de wet........................................................................................................... 47
Bronnen van verbintenissen...............................................................................................................................47
Onverschuldigde betaling en ongerechtvaardigde verrijking............................................................................47
Zaakwaarneming...............................................................................................................................................47
H1: verbintenissenrecht: plaatsbepaling
Verbintenis = een vermogensrechtelijke relatie tussen twee (of meer) partijen, waarbij de
ene partij verplicht is tot een prestatie, waarop de andere partij recht heeft.
,Verbintenissen kunnen op twee manieren ontstaan:
1. Wet
2. Overeenkomst
Verbintenis uit overeenkomst
Een overeenkomst is eigenlijk een afspraak.
- Aanbod + aanvaarding (art. 6:217 lid 1 BW).
- Er moet sprake zijn van wilsovereenstemming.
Er bestaat meestal twee verbintenissen.
Als er geld wordt geleend van een bank, heeft eerst de bank de plicht om jou het geld
te lenen (en jij dus het recht om geld te krijgen). Daarna ontstaat pas de plicht om het
geld terug te betalen (en het recht van de bank om het geld terug te krijgen).
Tenietgaan van een verbintenis = een verbintenis wordt nagekomen en houdt daarom op te
bestaan.
Prestatie = het object van de verbintenis.
Rechtssubjecten = dragers van plichten en rechten.
Schuldeiser/crediteur = partij die recht heeft op een prestatie.
Schuldenaar/debiteur = partij die de prestatie moet verrichten.
Wanprestatie = een tekortkoming in de nakoming.
Meest voorkomende prestaties om te doen:
- Betaling van een geldsom.
- Levering van een goed.
- Het verrichten van een dienst.
Kan ook bestaan uit een combinatie.
Een verbintenis kan ook een verplichting inhouden om iets te laten = nalaten.
Verbintenissen uit de wet: onrechtmatige daad
Als je per ongeluk met je fiets tegen een auto aan rijdt, waardoor er een kras op de
auto ontstaat, ben je volgens het recht verplicht de eigenaar van de auto de schade te
betalen die hij door jouw onhandigheid heeft geleden. Er ontstaat voor jou een
verbintenis om de schade van de kras te herstellen. De schade zal in dat geval
bestaan uit de kosten die de eigenaar moet maken om de auto te laten herstellen.
Anders dan bij een overeenkomst ontstaat er bij een onrechtmatige daad, normaal
gesproken, slechts één verbintenis.
Voor aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad kun je een WA-verzekering sluiten = een
verzekering tegen wettelijke aansprakelijkheid.
- In bepaalde gevallen wettelijk verplicht (gemotoriseerd voertuig).
, - Biedt geen dekking wanneer je iets opzettelijk doet.
Opzettelijke vernieling is strafbaar. Verbintenisrechtelijk gezien maakt eventuele opzet voor
de aansprakelijkheid geen verschil.
Dus, bij een onrechtmatige daad is de verbintenis door de gebeurtenis ontstaan, terwijl er bij
een overeenkomst wilsovereenstemming moet bestaan.
Andere verbintenissen uit de wet: rechtmatige daad
1. Onverschuldigde betaling
2. Ongerechtvaardigde verrijking
3. Zaakwaarneming
Onverschuldigde betaling:
Als iemand per ongeluk een bedrag van 2 miljard op je rekening stort, ben je verplicht
dit terug te storten, of je dit nu wilt of niet. Deze persoon heeft jou dit onverschuldigd
betaald.
Ongerechtvaardigde verrijking:
Als je over die 2 miljard rente ontvangt, is dat een ongerechtvaardigde verrijking. Je
moet dan ook de rente terugbetalen.
Zaakwaarneming:
Tijdens je vakantie valt een boom door je ruit waardoor het makkelijk is voor
inbrekers om in te breken en er kan eventuele schade ontstaan door regen. De
buurman ziet dit en repareert jouw raam. Je bent bij terugkeer nu verplicht je
buurman de kosten te vergoeden die hij heeft gemaakt voor het zetten van het raam.
Bronnen van
verbintenissen
Wet Overeenkomst
Rechtmatige daad:
- Zaakwaarneming
Overige verbintenissen uit
Onrechtmatige daad - Onverschuldige betaling
de wet
- Ongerechtvaardigde
verrijking
, Verbintenissenrecht: onderdeel van het privaatrecht
Het privaatrecht, ook wel burgerlijk recht of civiel recht genaamd, is het recht dat de
betrekkingen tussen burgers onderling regelt, alsmede de verhouding van burgers tot hun
vermogen.
Het publiekrecht regelt de betrekkingen tussen de overheid en burgers. Hieronder vallen
onder meer het strafrecht en het bestuursrecht (= onder andere het socialezekerheidsrecht,
het belastingrecht, het onderwijsrecht en het milieurecht). Ook het staatsrecht (= regels
rond de organisatie en inrichting van de overheid zelf) valt hieronder.
Privaatrecht: vermogensrecht en personenrecht
Het privaatrecht kan worden onderverdeeld in het vermogensrecht en het personenrecht.
Personenrecht = regelt in de eerste plaats wie er in het privaatrecht drager kunnen zijn van
rechten en plichten. Het kan worden onderverdeeld in het personen- en familierecht (bevat
regels voor natuurlijke personen) en rechtspersonenrecht (bevat regels voor rechtpersonen).
Rechtspersonen = een juridische constructie waaraan de hoedanigheid van rechtssubject is
toegekend, waardoor deze dragen kan zijn van rechten en verplichtingen.
- Kan niet overlijden, dus biedt meer continuïteit en zekerheid.
- Omdat rechtspersonen juridische constructies zijn, moeten er wel altijd
natuurlijke personen zijn die namens de rechtspersoon handelen.
Vermogensrecht = alle regels omtrent vermogen.
Vermogen = alles wat een natuurlijk persoon (of rechtspersoon) bezit en op geld
waardeerbaar is.
- Goederenrecht = bepaalt in de eerste plaats waaruit een vermogen kan bestaan.
Het rechtsgebied dat de rechtsbetrekkingen tussen rechtssubjecten en
rechtsobjecten regelt.
- Verbintenissenrecht = het rechtsgebied dat het ontstaan, de inhoud en het
beëindigen van verbintenissen regelt.
- Overeenkomstenrecht
- Overig verbintenissenrecht
- Onrechtmatige daad
- Rechtmatige daad
Bijzondere overeenkomst = een bepaalt type overeenkomst waarvoor de wetgever in het
BW speciale regels heeft opgesteld.
Faillissementsrecht = regelt hoe een natuurlijke of rechtspersoon failliet kan worden
verklaard en wat er dan dient te gebeuren (in de Faillissementswet).
Burgerlijk procesrecht = hoe je in het privaatrecht een gerechtelijke procedure aanspant,
hoe die procedure verloopt en wat er met een uitspraak kan gebeuren (Rv).
De handhaving van het publiekrecht gebeurt door de overheid.
De handhaving van het privaatrecht ligt bij de natuurlijke en rechtspersonen.
