Alle hoorcollege aantekeningen van factor aarde gekoppeld aan het boek

‭Hoorcollege 1. Factor aarde‬

‭ uano‬‭is een eiland van vogelpoep (vruchtbaar). Wordt gezien als een goud eiland voor‬
G
‭oogsten voor boeren. Zoek naar meer vruchtbare eilanden (kolonialen). Momenteel te‬
‭verbinden met de race naar grondstoffen door landen voor computerchips.‬

‭ et zoals andere dieren,‬‭passen mensen hun omgeving aan‬‭(voor beter of juist ten‬
N
‭ondergang van de omgeving) voor persoonlijke doelen. (economisch, leefbaar etc.)‬

‭ ensen positioneren‬‭zichzelf soms niet helemaal ideaal, gaan in een woestijn wonen ->‬
M
‭klagen over droogte. Hierom is het begrijpen van de omgeving belangrijk.‬

‭ xtractie‬‭→Gebruik van een hulpbron zonder rekening te houden met de lange termijn‬
E
‭productiviteit op termijn. Je oogst uit een stuk land, bijvoorbeeld ontbossing (soms meer dan‬
‭een plek aankan; over-extractie).‬
‭Conservatie‬‭→ Gebruikt een stuk land voor menselijke doeleinden (bijvoorbeeld dammen).‬
‭Probeert de relatie van de mens met het milieu duurzaam te maken, terwijl er nog steeds‬
‭natuurlijke hulpbronnen worden gewonnen; gebruik ervan binnen bepaalde biologische‬
‭grenzen, met ‘duurzame opbrengst’ of ‘jaarlijkse groeiverhoging’. Maatregelen moeten ook‬
‭voordelen hebben voor de mens.‬
‭Preservatie‬‭→ natuur beschermen zoals de natuur is, zonder mensen. (Vraagstuk; behoren‬
‭wij ook niet bij de natuur? Mensen zijn succesvolle roofdieren.)‬

‭ cological economics‬‭: economics in/for a full world‬
E
‭Meer kapitaal zorgt eerst voor meer opbrengst. Dus meer boten om meer vissen te vangen.‬
‭Na een bepaald punt heeft dit geen zin meer. Overbevissing.‬
‭Wetten/regels opstellen om bronnen en economie te behouden.‬

‭ neconomic growth:‬
U
‭- Oneconomische groei is economische groei die een‬‭afname van de kwaliteit van leven‬
‭weerspiegelt of veroorzaakt‬‭, vanwege de negatieve sociale en ecologische gevolgen van dit‬
‭soort ‘groei’.‬
‭- Oneconomische groei is onhoudbare groei, waarbij de‬‭negatieve sociale en ecologische‬
‭gevolgen‬‭zwaarder wegen dan de korte-termijnwaarde van een extra groei-eenheid,‬
‭waardoor het oneconomisch wordt.‬

,‭ ragedy of the commons‬‭→ als iedereen veel gaat vissen (overbevissing), gaan de vissen‬
T
‭uitsterven en dat is voor iedereen ongunstig.‬
‭Disutility exceeds utility for the global market. Oplossing:‬
‭Dis-invest‬‭→ Niet investeren, laat fossiele brandstoffen in de grond om zo niet meer uit te‬
‭stoten.‬

‭ uurzame houtproductie‬‭→ intensief geoogst maar ook intensief gepland (Canada),‬
D
‭extractie op de onderste foto‬

‭ ULU's‬‭→plekken waar eigenlijk niemand graag wil zijn door bijvoorbeeld stank.‬
L
‭(afvalplekken, riolering, zuiveringswater etc.) (locally unwanted land uses)‬

‭NUTS kwalificatie‬‭→ indeling van landen naast elkaar‬

‭3 grote perspectieven op menselijke-natuurlijke relaties‬‭:‬
‭1.‬ ‭Mens-milieu geografie:‬‭mensen veranderen de omgeving‬
‭en de verandering in de omgeving zorgt voor verandering in‬
‭menselijke activiteit.‬
‭2.‬ ‭Ecocentrisch‬‭(niet menselijk): niet menselijke natuur en‬
‭organisme hebben een belangrijke rol op hoe mensen met‬
‭elkaar interactie hebben en hoe systemen werken.‬
‭Bijvoorbeeld hoe een rivier ervoor zorgt dat mensen daar‬
‭naar toe trekken. (Iets wat ons hele doen en laten beïnvloed‬
‭zoals corona wat ervoor zorgt dat de hele maatschappij‬
‭veranderd)‬
‭3.‬ ‭Social construction of nature‬‭: natuur of de omgeving is‬
‭(mentaal) gemaakt door mensen en menselijke definities‬
‭van natuur veranderen continu. (‬‭Socionature‬‭= je kan niet‬
‭spreken van natuur zonder de mens er ook in te betrekken,‬
‭de natuur was nooit natuurlijk.)‬

‭ e‬‭textielsector‬‭is na de oliesector het meest vervuilend op de‬
D
‭wereld.‬
‭Geologische tijdschalen‬‭= de indeling van de geologische tijdschaal‬‭is gebaseerd op de‬
‭afzettingen in de bodem en gesteente, vondsten van fossielen en dateringen daarvan‬
‭Aarde is ongeveer 4,6 miljard jaar oud‬
‭Mens bestaat pas 150.000-200.000 jaar.‬
‭Schaal en demografie‬‭: enorme bevolkingsgroei in laatste jaren.‬

‭ et kaderen van de politiek van natuur en hulpbronnen →‬‭framing theory:‬‭kadertheorie‬
H
‭Drie hoofddimensies:‬
‭1.‬‭Ontologisch‬‭: wat is onze‬‭definitie‬‭van de werkelijkheid? Hoe stellen wij de wereld voor?‬
‭2.‬‭Normatief‬‭: wat is het‬‭probleem‬‭? Waarom is het een probleem? Wat is de maatstaf?‬
‭3.‬‭Strategisch‬‭:‬‭wat kan/moet gedaan worden?‬‭Wat kunnen we doen? Wat moeten anderen‬
‭doen?‬

,‭ ilieubeweging in historische en mondiale context:‬
M
‭1) Van onbeperkte hulpbronnen naar natuurbehoud‬
‭- 17e eeuw: Europa in rep en roer, opkomende arbeidersklasse, weidegronden afgesloten‬
‭door grootgrondbezitters‬
‭- 19e eeuw: de milieubeweging ontstond toen de steden groeiden‬
‭Groeiende kloof tussen het stads- en plattelandsleven (romantiek in de‬
‭schilderkunst/literatuur, verlangen naar het‬
‭plattelandsleven)‬
‭- Eind 19e en begin 20e eeuw: de opkomst van natuurbehoud‬
‭- 1905: Gifford Pinchot: eerste directeur US Forest Service: rationaliseerde het gebruik van‬
‭bossen voor hout productie.‬
‭- 1930s: American Dust Bowl – focus op bodemhulpbronnen‬
‭2)‬ ‭De opkomst van het moderne milieubewustzijn in de jaren zestig en zeventig‬
‭- Focus op bruine kwesties (vervuiling gerelateerd aan industrialisatie en verstedelijking)‬
‭- Toenemend bewustzijn van de ecologische keerzijde van economische groei – meer steun‬
‭van de middenklasse dan voorheen‬
‭- 1962: Rachel Carson – “Silent Spring”, de schadelijke effecten van pesticiden (een‬
‭klassieker, gezien als de‬
‭eerste kritiek op de modernisering)‬
‭- 1968: Paul Ehrlich – “The Population Bomb”, bevolkingsgroei als milieuprobleem‬
‭- 1970: “Earth Day”‬
‭- 1972: Donella Meadows – “Grenzen aan de Groei”, de ecologische grenzen aan de‬
‭toekomstige economische‬
‭groei‬
‭– 1972: Stockholm, eerste internationale VN-conferentie over het menselijk milieu‬
‭3) Het tijdperk van duurzame ontwikkeling (jaren 80-90)‬
‭- Focus op de complementariteit van milieubewustzijn en economische ontwikkeling - 1980:‬
‭Duurzame ontwikkeling - van de Internationale Unie voor het behoud van de natuur (IUCN)‬
‭Rapport‬
‭- 1987: Brundtland-rapport 'Our Common Future'‬
‭- 1992: Rio de Janeiro, eerste VN-aardetop, waarbij duurzame ontwikkeling een krachtig‬
‭organiserend principe was‬
‭- Subovereenkomst over biodiversiteit - VN-Verdrag inzake biologische diversiteit‬
‭- Subovereenkomst over klimaatverandering - VN-Raamverdrag inzake klimaatverandering‬
‭(UNFCCC)‬
‭4) Milieubewustzijn in het nieuwe millennium (2000-heden)‬
‭-‬‭Focus op klimaatverandering via het UNFCCC‬
‭- 1997: Protocol van Kyoto‬
‭- 2002: Earth Summit (Rio+10), Johannesburg, Zuid-Afrika‬
‭- 2015: De klimaatconferentie van de Verenigde Naties 2015, CoP21 Klimaatovereenkomst‬
‭van Parijs 2015 : De Agenda voor Duurzame Ontwikkeling 2030 en het kader van de 17‬
‭Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDGs)‬
‭- 2018: Opwarming van de aarde met 1,5 oC: Speciaal rapport van het IPCC -‬
‭Intergouvernementeel Panel over Klimaatverandering‬

, ‭ atuur/omgeving is verbonden met economie, politiek en het dagelijks leven. (Mosely et al.)‬
N
‭Wat ‘duurzaam’ is, hangt af van de actoren die zich over een vraagstuk buigen. (Owens &‬
‭Cowell)‬

‭Hoorcollege 2. Cultural ecology and political ecology‬

‭ ut van‬‭theoretische perspectieven‬
N
‭Twee lenzen (belief systems) om naar de wereld te kijken en naar hoe mensen met elkaar‬
‭omgaan:‬
‭1. Abundance consciousness:‬‭mensbeeld met hoofdzakelijk overvloed in het bewustzijn‬
‭(algeheel positief)‬
‭2. Scarcity consciousness:‬‭Mensbeeld met noodzakelijk schaarste in het bewustzijn‬
‭(algeheel negatief)‬
‭Theorieën als denkkader dat nadruk legt op wat belangrijke factoren zijn om te observeren‬
‭en welke verbanden er te trekken zijn. Vb. Monkey Business Illusion.‬

‭ ulturele ecologie‬‭= antropologisch onderzoek naar hoe een bevolkingsgroep samenleeft‬
C
‭met het milieu‬
‭Opkomst culturele ecologie:‬
‭1. Ontstaan na WO2, groot optimisme‬
‭2. Geloof in techniek en innovatie, industrie, engineering: Modernisme‬
‭Modernisme: geloof in een ‘economische groei motor’ als het land industrialiseert, haar‬
‭landbouw, infrastructuur (dammen) aansluiten gebieden aan nationale markten,‬
‭3. Experts (bosbouw) vonden inheemse praktijken vaak ‘primitief’, ‘inefficiënt’. Tropische‬
‭landbouwmethoden bekritiseerd (rotatie-schema’s, bomen)‬
‭4. Dekolonisatie. Ook ‘dekolonisatie van de geest’ nodig, want lokale elites hadden de‬
‭denkbeelden van de koloniale heersers overgenomen.‬
‭5. In de USA: Rachel Carson (1962) wereldberoemde boek:‬‭‘Silent spring’‬‭, stille lente.‬
‭6. Tropische landbouw en hulpbronnenbeheer begrijpen vanuit antropologisch gezichtspunt:‬
‭bevolking en voedselproductie.‬


‭ ocus: materiaal stofstromen in lokale leefgemeenschappen‬
F
‭Hoe gaan mensen om met hun hulpbronnen: dieet, techniek, huisvesting en reproductie bij‬
‭(inheemse) volken?‬
‭- Verbouwen of verzamelen (hoe voorziet een lokale gemeenschap in levensonderhoud)‬
‭- Wat zijn lokale grondstoffen?‬
‭- Energievormen, ketens om beweging/warmte/koelte op te wekken of arbeid te‬
‭verrichten‬
‭- Bouwstoffen en constructies‬
‭- Dieet en eetpatroon, voedingsstoffen (nutriënten, calorie-inname)‬
‭- Hoe is de lokale economie/uitruil georganiseerd?‬
‭- En de bescherming en verdediging van land en ‘assets’ zoals vee?‬
‭→‬‭‘tijd en energie studies’‬‭zoals Rappaport’s pigs study‬