Kikker is Kikker
Reflecties bij een prentenboek
In een loopbaanbegeleidingsproject heeft de schrijver van dit artikel het prentenboekverhaal
van Kikker is Kikker voorgelezen aan een cliënt. Het betrof een jongeman die enerzijds
onrealistische eisen aan zichzelf stelde en anderzijds zich voortdurend vergeleek met
anderen die het beter getroffen hadden en in staat waren een gelukkiger leven te leiden.
Het boekverhaal is vaker gebruikt in individuele coaching, maar daarnaast vooral ook in
trainingen voor professionals in de begeleidingskunde en loopbaan coaching rond de
thema’s identiteitsvorming, integratie en zelfacceptatie, als een narratieve interventie die
de reflectie op het ‘zelfverhaal’ beoogt te bevorderen. Reflectie vind zijn aangrijpingspunt in
betekenisvolle ervaringen. Het voorlezen van het verhaal van Kikker blijkt telkens weer een
betekenisvolle ervaring te creëren die aanleiding is tot zelfreflectie en verdiept zelfinzicht.
Vraagstelling
Er zijn twee vragen die aan bod komen in dit artikel (betoog). Ten eerste ga ik in op de
inhoud van het verhaal en beantwoord ik de vraag wat we van Kikker kunnen leren over
reflectie en identiteitsvorming en de relatie tussen beide. De tweede vraag die ik zal
beantwoorden betreft de kwestie wat we methodisch gezien eigenlijk doen als we dit boek
inzetten in begeleidings- en opleidingstrajecten?
Kikker is Kikker, een kleine exegese (verklaring)
De reflectie van Kikker lijkt op het eerste gehoor te getuigen van een stevig gefundeerde
identiteit, hecht gegrond in een basis van zelfwaardering. In tweede instantie blijkt dit
zelfgevoel toch minder soliede te zijn dan aanvankelijk gedacht.
Identiteitsontwikkeling
Gedurende het boek zie je dat Kikker veranderd is. Hij is geworden wie hij was: een
verandering die we identiteitsontwikkeling noemen. James staat voor wat betreft de
psychologische literatuur aan de bron van deze stroom met zijn onderscheid tussen het
materiële (Kikker is groen, heeft een zwembroek aan), het sociale (zijn vrienden) en het
spirituele (zelfbeleving, de wijze waarop Kikker zichzelf waardeert) zelf.
Erikson accentueert de dynamiek in de psychosociale ontwikkeling van de identiteitsvorming
door de nadruk te leggen op het overwinnen van crises daarbinnen. Identiteitsontwikkeling
vindt plaats door het vinden van een weg in het bio-psychosociale krachtenveld en de
spanningen tussen behoeften, eisen en (on)mogelijkheden daarbinnen.
Vanuit de neurowetenschappen heeft Damassio er de nadruk op gelegd dat de zelfbeleving
zijn basis heeft in de emoties en de sensomotorische representaties daarvan in het
neuronale systeem. Het zelfbewustzijn is altijd evaluatief van aard en de waardering die
met dat bewustzijn gepaard gaat, vindt neurologisch gezien zijn fundament in onze
emotieprocessen.
De kwestie van zelfbeleving en identiteit heeft alles te maken met de vraag hoe je in je vel
zit. De narratieve benadering laat zien dat deze zelfbeleving, ook in zijn lichamelijk
verankerde vorm, altijd opgenomen is in een zelf-verhaal, waarbinnen ze samenhang en
betekenis krijgt.
Exclusieve identiteit
In termen van Marcia kunnen we bij Kikker wellicht spreken van een identiteit die
gekenmerkt wordt door ‘foreclosure’. Dat wil zeggen een identiteitsbesef dat op het eerste
Reflecties bij een prentenboek
In een loopbaanbegeleidingsproject heeft de schrijver van dit artikel het prentenboekverhaal
van Kikker is Kikker voorgelezen aan een cliënt. Het betrof een jongeman die enerzijds
onrealistische eisen aan zichzelf stelde en anderzijds zich voortdurend vergeleek met
anderen die het beter getroffen hadden en in staat waren een gelukkiger leven te leiden.
Het boekverhaal is vaker gebruikt in individuele coaching, maar daarnaast vooral ook in
trainingen voor professionals in de begeleidingskunde en loopbaan coaching rond de
thema’s identiteitsvorming, integratie en zelfacceptatie, als een narratieve interventie die
de reflectie op het ‘zelfverhaal’ beoogt te bevorderen. Reflectie vind zijn aangrijpingspunt in
betekenisvolle ervaringen. Het voorlezen van het verhaal van Kikker blijkt telkens weer een
betekenisvolle ervaring te creëren die aanleiding is tot zelfreflectie en verdiept zelfinzicht.
Vraagstelling
Er zijn twee vragen die aan bod komen in dit artikel (betoog). Ten eerste ga ik in op de
inhoud van het verhaal en beantwoord ik de vraag wat we van Kikker kunnen leren over
reflectie en identiteitsvorming en de relatie tussen beide. De tweede vraag die ik zal
beantwoorden betreft de kwestie wat we methodisch gezien eigenlijk doen als we dit boek
inzetten in begeleidings- en opleidingstrajecten?
Kikker is Kikker, een kleine exegese (verklaring)
De reflectie van Kikker lijkt op het eerste gehoor te getuigen van een stevig gefundeerde
identiteit, hecht gegrond in een basis van zelfwaardering. In tweede instantie blijkt dit
zelfgevoel toch minder soliede te zijn dan aanvankelijk gedacht.
Identiteitsontwikkeling
Gedurende het boek zie je dat Kikker veranderd is. Hij is geworden wie hij was: een
verandering die we identiteitsontwikkeling noemen. James staat voor wat betreft de
psychologische literatuur aan de bron van deze stroom met zijn onderscheid tussen het
materiële (Kikker is groen, heeft een zwembroek aan), het sociale (zijn vrienden) en het
spirituele (zelfbeleving, de wijze waarop Kikker zichzelf waardeert) zelf.
Erikson accentueert de dynamiek in de psychosociale ontwikkeling van de identiteitsvorming
door de nadruk te leggen op het overwinnen van crises daarbinnen. Identiteitsontwikkeling
vindt plaats door het vinden van een weg in het bio-psychosociale krachtenveld en de
spanningen tussen behoeften, eisen en (on)mogelijkheden daarbinnen.
Vanuit de neurowetenschappen heeft Damassio er de nadruk op gelegd dat de zelfbeleving
zijn basis heeft in de emoties en de sensomotorische representaties daarvan in het
neuronale systeem. Het zelfbewustzijn is altijd evaluatief van aard en de waardering die
met dat bewustzijn gepaard gaat, vindt neurologisch gezien zijn fundament in onze
emotieprocessen.
De kwestie van zelfbeleving en identiteit heeft alles te maken met de vraag hoe je in je vel
zit. De narratieve benadering laat zien dat deze zelfbeleving, ook in zijn lichamelijk
verankerde vorm, altijd opgenomen is in een zelf-verhaal, waarbinnen ze samenhang en
betekenis krijgt.
Exclusieve identiteit
In termen van Marcia kunnen we bij Kikker wellicht spreken van een identiteit die
gekenmerkt wordt door ‘foreclosure’. Dat wil zeggen een identiteitsbesef dat op het eerste
