Walkers’ Wood gan Myrddin ap Dafydd
Mae twristiaeth yn rhan bwysig iawn o ddiwydiant Cymru. Mae nifer o
drigolion pentrefi fel Betws-y-Coed yn dibynnu ar dwristiaeth ar gyfer eu
bywoliaeth. Ond, yn ogystal â gwario eu harian yma, mae’r bardd yn dweud
fod twristiaid a’r mewnfudwyr hefyd yn llygru’r gwlad trwy adael sbwriel ar
eu holau. Mae’r bardd hefyd yn anhapus bod yr ymwelwyr wedi rhoi enw
Saesneg ar y lle.
- Neges:
Trwy roi teitl Saesneg i’r gerdd mae’r bardd yn tynnu ein sylw yn syth at y
ffaith bod rhywbeth o’i le. Nid yw’r teitl Saesneg yn cydfynd gydag iaith y gerdd ac
yn yr un modd, nid yw’r enw Saesneg yn perthyn yn yr ardal Gymraeg hon.
Bardd gwladgarol yw Myrddin ap Dafydd, ac mae hyn yn cael ei amlygu yn y
gerdd “Walkers’ Wood” yn ei ddicter tuag at dwristiaid sy’n newid yr ardal er
gwaeth. Mae’n cyfleu’r pellter rhyngddo ef a’r cerddwyr trwy eu galw’n
‘rhai’;“Ar ôl y rhai fu’n crwydro Walkers’ Wood.”; mae pellter rhyngddynt gan
taw ymwelwyr i’r ardal ydyn nhw ond hefyd mae eu diffyg parch tuag at
bethau sydd mor werthfawr i’r bardd yn creu pellter rhyngddynt. Mae’r
bardd hefyd yn anhapus gyda’r enw Saesneg “WalkersWood”. Hen achos
cynnen yw newid enwau lleoedd Cymraeg i'r Saesneg. Mae’r drafodaeth
ynghylch y mater hwn wedi bod ar ei chynnydd yn ystod y blynyddoedd
diwethaf, gyda llawer o bobl yn teimlo bod hanes, diwylliant ac iaith Cymru yn
cael eu herydu.
- Themau:
Bygythiad i’n hetifeddiaeth gan gynnwys ein hiaith; yr ofn o weld ein
hetifeddiaeth yn diflannu o’r tir
Dylanwadau niweidiol estroniaid / ymwelwyr
Llygredd; diffyg parch, diystyrwch eraill tuag at Gymru
- Cynnwys:
, Sgwrs naturiol rhwng tad a mab wrth fynd am dro yw’r gerdd. Mae’r mab yn gofyn
cwestiynau am yr hyn mae’n ei weld o’i amgylch ar ddechrau pob pennill ac yna mae’r
tad yn ei ateb yn ail hanner y penillion. Adlewyrchir natur chwilfrydig y mab yn y
cwestiynau niferus yma. Mae’r ffaith fod y bardd yn dewis odli’r gair Cymraeg
‘Taid’ gyda’r gair Saesneg ‘Guide’ yn pwysleisio dylanwad y Saesneg ar y Gymraeg;
hefyd yn nes mlaen odlir ‘mwd’ gyda ‘Wood’. Mae’r lle yn cael ei alw’n ‘Walkers’
Wood’ yn hytrach na ‘Choed Llugwy’ yn y llyfryn ac mae hyn yn brawf pellach o
ddylanwad negyddol y twristiaid ar yr ardal. Mae’r enw ‘Coed Llugwy’ yn ein
hatgoffa mai natur a roddodd yr enw ar y lle hwn yn wreiddiol ond bod rhywun, trwy
geisio cyfieithu’r enw hyfryd hwn, wedi tynnu sylw at ddylanwad dyn ar yr ardal yn
yr enw ‘Walkers’ Wood’. Mae’r enw Cymraeg yn dangos ymfalchiad yn y byd natur
tra bod yr enw Saesneg yn adlewyrchu’r ffaith bod yr ymwelwyr wedi hawlio’r ardal
i’w hunain – yn eu meddyliau nhw eu hardal nhw yw hi nawr fel y cyfleuir gan yr enw
meddiannol “Walkers’”.
Er mwyn cyfleu ei ddicter a’i ddirmyg am y twristiaid sy’n gadael llanastr ar eu
holau, mae’r bardd yn defnyddio geiriau Saesneg; ‘Betws Guide’ a ‘crisps’. Mae’r mab
yn defnyddio’r gair ‘crisps’ er gwaethaf ei ruglder yn y Gymraeg ac mae hyn yn
cyfleu pryderon y bardd ynglyn â thynged ein hiaith. Mae’r defnydd hwn o’r Saesneg
yn darlunio pa mor fregus yw ein hiaith a’n diwylliant dan fygythiad mewnlifiad
parhaus o bobl ddi-Gymraeg sydd ddim o Gymru.
Serch hynny, gallwn ddadlau bod y mab yn cynrychioli gobaith i’r genhedlaeth nesaf,
sy’n awgrym o sicrwydd a hyder i barhad Cymru a’r Gymraeg. Mae’r tad yn llwyddo i
drosglwyddo etifeddiaeth werthfawr i’w fab trwy gyflwyno enwau hardd y coed
iddo yn y Gymraeg. Mae perthynas agos y tad a’r mab yn cael ei phwysleisio wrth i’r
bardd ailadrodd y gair ‘Dad’ ar ddiwedd pob cwestiwn y mae’r mab yn ei ofyn.
Mae ‘llugwy’ yn dod o’r gair ‘llug’ sy’n golygu golau. Yr un gair yw â ‘lux’ (Lladin). Mae’n
enw sy’n mynd yn ôl ganrifoedd. Enw ar yr afon yw Llugwy, a'r enw hwnnw yn ei dro
wedi rhoi enw i’r coed.
Mae twristiaeth yn rhan bwysig iawn o ddiwydiant Cymru. Mae nifer o
drigolion pentrefi fel Betws-y-Coed yn dibynnu ar dwristiaeth ar gyfer eu
bywoliaeth. Ond, yn ogystal â gwario eu harian yma, mae’r bardd yn dweud
fod twristiaid a’r mewnfudwyr hefyd yn llygru’r gwlad trwy adael sbwriel ar
eu holau. Mae’r bardd hefyd yn anhapus bod yr ymwelwyr wedi rhoi enw
Saesneg ar y lle.
- Neges:
Trwy roi teitl Saesneg i’r gerdd mae’r bardd yn tynnu ein sylw yn syth at y
ffaith bod rhywbeth o’i le. Nid yw’r teitl Saesneg yn cydfynd gydag iaith y gerdd ac
yn yr un modd, nid yw’r enw Saesneg yn perthyn yn yr ardal Gymraeg hon.
Bardd gwladgarol yw Myrddin ap Dafydd, ac mae hyn yn cael ei amlygu yn y
gerdd “Walkers’ Wood” yn ei ddicter tuag at dwristiaid sy’n newid yr ardal er
gwaeth. Mae’n cyfleu’r pellter rhyngddo ef a’r cerddwyr trwy eu galw’n
‘rhai’;“Ar ôl y rhai fu’n crwydro Walkers’ Wood.”; mae pellter rhyngddynt gan
taw ymwelwyr i’r ardal ydyn nhw ond hefyd mae eu diffyg parch tuag at
bethau sydd mor werthfawr i’r bardd yn creu pellter rhyngddynt. Mae’r
bardd hefyd yn anhapus gyda’r enw Saesneg “WalkersWood”. Hen achos
cynnen yw newid enwau lleoedd Cymraeg i'r Saesneg. Mae’r drafodaeth
ynghylch y mater hwn wedi bod ar ei chynnydd yn ystod y blynyddoedd
diwethaf, gyda llawer o bobl yn teimlo bod hanes, diwylliant ac iaith Cymru yn
cael eu herydu.
- Themau:
Bygythiad i’n hetifeddiaeth gan gynnwys ein hiaith; yr ofn o weld ein
hetifeddiaeth yn diflannu o’r tir
Dylanwadau niweidiol estroniaid / ymwelwyr
Llygredd; diffyg parch, diystyrwch eraill tuag at Gymru
- Cynnwys:
, Sgwrs naturiol rhwng tad a mab wrth fynd am dro yw’r gerdd. Mae’r mab yn gofyn
cwestiynau am yr hyn mae’n ei weld o’i amgylch ar ddechrau pob pennill ac yna mae’r
tad yn ei ateb yn ail hanner y penillion. Adlewyrchir natur chwilfrydig y mab yn y
cwestiynau niferus yma. Mae’r ffaith fod y bardd yn dewis odli’r gair Cymraeg
‘Taid’ gyda’r gair Saesneg ‘Guide’ yn pwysleisio dylanwad y Saesneg ar y Gymraeg;
hefyd yn nes mlaen odlir ‘mwd’ gyda ‘Wood’. Mae’r lle yn cael ei alw’n ‘Walkers’
Wood’ yn hytrach na ‘Choed Llugwy’ yn y llyfryn ac mae hyn yn brawf pellach o
ddylanwad negyddol y twristiaid ar yr ardal. Mae’r enw ‘Coed Llugwy’ yn ein
hatgoffa mai natur a roddodd yr enw ar y lle hwn yn wreiddiol ond bod rhywun, trwy
geisio cyfieithu’r enw hyfryd hwn, wedi tynnu sylw at ddylanwad dyn ar yr ardal yn
yr enw ‘Walkers’ Wood’. Mae’r enw Cymraeg yn dangos ymfalchiad yn y byd natur
tra bod yr enw Saesneg yn adlewyrchu’r ffaith bod yr ymwelwyr wedi hawlio’r ardal
i’w hunain – yn eu meddyliau nhw eu hardal nhw yw hi nawr fel y cyfleuir gan yr enw
meddiannol “Walkers’”.
Er mwyn cyfleu ei ddicter a’i ddirmyg am y twristiaid sy’n gadael llanastr ar eu
holau, mae’r bardd yn defnyddio geiriau Saesneg; ‘Betws Guide’ a ‘crisps’. Mae’r mab
yn defnyddio’r gair ‘crisps’ er gwaethaf ei ruglder yn y Gymraeg ac mae hyn yn
cyfleu pryderon y bardd ynglyn â thynged ein hiaith. Mae’r defnydd hwn o’r Saesneg
yn darlunio pa mor fregus yw ein hiaith a’n diwylliant dan fygythiad mewnlifiad
parhaus o bobl ddi-Gymraeg sydd ddim o Gymru.
Serch hynny, gallwn ddadlau bod y mab yn cynrychioli gobaith i’r genhedlaeth nesaf,
sy’n awgrym o sicrwydd a hyder i barhad Cymru a’r Gymraeg. Mae’r tad yn llwyddo i
drosglwyddo etifeddiaeth werthfawr i’w fab trwy gyflwyno enwau hardd y coed
iddo yn y Gymraeg. Mae perthynas agos y tad a’r mab yn cael ei phwysleisio wrth i’r
bardd ailadrodd y gair ‘Dad’ ar ddiwedd pob cwestiwn y mae’r mab yn ei ofyn.
Mae ‘llugwy’ yn dod o’r gair ‘llug’ sy’n golygu golau. Yr un gair yw â ‘lux’ (Lladin). Mae’n
enw sy’n mynd yn ôl ganrifoedd. Enw ar yr afon yw Llugwy, a'r enw hwnnw yn ei dro
wedi rhoi enw i’r coed.
