Samenvatting Staats- en bestuursrecht (Mevr. Blomme)

STAATS- EN
BESTUURSRECHT
DEEL 1: FUNDAMENTELE ELEMENTEN VAN HET
ADMINISTRATIEF RECHT
H1: AFBAKENING VAN HET ADMINISTRATIEVE RECHT




1. SITUERING VAN HET ADMINISTRATIEF RECHT EN
BEGRIPSOMSCHRIJVING
1.1. Situering van het administratief recht
Elke staat streeft organisatie en structuur na om de samenleving te ordenen
Elke staat is soeverein en maakt zijn eigen rechtsregels

o Nationaal recht
 Beinvloed door internationaal recht  VEU/VWEU/EVRM

o Administratief recht of bestuursrecht
 Het recht van toepassing op de administratieve overheden en diensten in België
 Nationaal – internationale invloeden
Bv. Recht op menswaardig bestaan

o Publiekrecht
 In beginsel dwingend recht

 Regels betreffende de werking en organisatie van de overheden, regels m.b.t. hun
onderlinge verhouding (horizontaal) en regels m.b.t. hun verticale verhouding tot
private (rechts)personen.
Bv. Horizontaal: OCMW, gemeenteraad.
Bv. Verticaal: wanneer burger in contact komt met overheid

 Het verschil met privaat recht is dat je daar vooral aanvullende en dwingende regels
hebt. In het publiek recht is het van openbare orde, je kan er niet van afwijken.

,Het Grondwettelijk Recht en het Administratief Recht (= staatsrecht) vormen samen de
kern van het publiekrecht!

Grondwettelijk recht
o Basisregels Belgische staatsinrichting
o Rechtsstaat
o Parlementaire democratie
o Constitutionele monarchie
o Federale staat – scheiding der machten  trias politica
o Grondrechten


Administratief Recht
Uitwerking van deze basisregels op het niveau van de uitvoerende macht
UM: belangrijkste taak  wetten, decreten, besluiten genomen door WM gaan uitvoeren!
Maken GEEN nieuwe wetten


1.2. Het begrip administratief recht
= Organiseert het openbaar bestuur
= Regelt taakverdeling van openbaar bestuur binnen de grenzen van grondwettelijk recht

Openbaar bestuur?
o Bestuurlijke overheden ingericht door de Grondwet
o Federale en regionale uitvoerende macht + provincies en gemeenten

o Bijkomende bestuurlijke diensten opgericht of erkend door de bestuurlijke overheden
 Functioneren onder hiërarchisch of administratief toezicht van de bestuurlijke
overheden + derden verbinden a.d.h.v. eenzijdige beslissingen

Onder andere agentschappen zoals kind & gezin, RIZIV, FSMA, OVAM
Over sommige instellingen is er veel discussie over wel of niet een openbaar bestuur

Openbare besturen kunnen eenzijdige beslissingen nemen
Bv. NMBS, Bpost, RIZIV kan zeggen ‘we betalen niet’


Federale UM

Bestuurlijke overheden
ingericht door de Gw.

Regionale UM

(openbaar)
bestuur Hiërarchisch of
administratief toezicht
Bijkomende bestuurlijke
diensten opgericht/erkend
door de bestuurlijke
overheden
Kunnen derden verbinden
door het nemen van
eenzijdige beslissingen

,Het algemeen belang
 Heel belangrijk!

o Inhoud is geen vaststaand gegeven
o Veranderende beleidsopvattingen en verwachtingen burger
o Verzorgingsstaat  breed begrip

≠ Particulier belang
Overheid MOET in algemeen belang denken: wat is goed voor de algemene bevolking?
Zij kunnen dus NIET in particulier belang handelen
Algemeen belang staat voor het particulier belang

Het kan zijn dat een bepaalde beslissing nadelig is voor bepaalde individuen, maar als ze
voor de samenleving beter is, dan is dit t.v.v. het algemeen belang en dus gerechtigd
Bv. Er is een zeer gevaarlijke gewestweg. Men moet die dringend heraanleggen. Maar er staan huizen in
de weg. Het is van algemeen belang dat de weg vernieuwd wordt. Het particulier belang is hier minder
belangrijk dan het algemeen belang.



Realisatie van het algemeen belang
o Individuele toepassingsbeslissingen in concrete dossiers
= Bestuurlijke beslissingen

o Algemeen geldend reglement/verordening
= Beslissingen van wetgevende aard

o Geschillen met of binnen bestuur: rechtbanken die tot de uitvoerende macht behoren
= Jurisdictionele beslissing  bindt de partijen



Beslissingen genomen door het bestuur vallen steeds onder het administratief recht!



Individuele bestuurlijke
Benoeming/vergunning
beslissingen




Realisatie algemeen Beslissing van Gemeentelijke politie
Taak: wetten uitvoeren
belang wetgevende aard verordening




Jurisdictionele
Beslissing in tuchtzaken
beslissingen

, 2. ADMINISTRATIEF RECHT IS UITZONDERINGSRECHT
2.1. Rechtvaardiging: slagkracht – algemeen belang vs. privaat belang
o Principe
 Gemeenrecht  uitgangspunt: gelijkwaardigheid van de partijen
 Die gelijkwaardigheid hanteert privaatrechtelijke technieken (vb. overeenkomsten)

o Opdrachten van algemeen belang
 Bijkomende publiekrechtelijke technieken aangepast aan noden van algemeen belang


2.2. Eigen rechtsregels voor de administratieve overheden
o Eigen ruimere rechten (= voorrechten)
o Eigen zwaardere plichten
o Eigen terminologie



3. UITVOERBARE BESLISSINGEN
3.1. Begrip en situering
In het kader van zijn taakvervulling neemt het bestuur dagelijks uitvoerbare beslissingen

o In het algemeen belang optreden d.m.v. eenzijdige, gezagshalve beslissingen
= Eenzijdige administratieve rechtshandelingen of ‘uitvoerbare beslissingen’

OPGELET: besturen hebben verschillende activiteiten
o Een materiële handelingen zonder rechtsgevolgen ≠ uitvoerbare beslissing
 De materiële handeling = veruitwendiging van rechtsgevolgen van de adm. rechtsh.

o Criterium?
 Eenzijdig genomen
 Rechtsgevolgen die het bestuur bewust heeft gewild (= adm. rechtshandeling)



Eenzijdige vs. meerzijdige administratieve rechtshandelingen
o Akkoord van de betrokkene
= Meerzijdige administratieve rechtshandeling
Bv. Overeenkomst, huurder – verhuurder

o Rechtgevolgen zonder akkoord betrokkene
= Eenzijdige administratieve rechtshandeling
 = Uitvoerbare beslissing
 Ongeacht draagwijdte: individueel of algemeen
 Vernietiging RvS bij onwettigheid (art. 14 RvS-wet)
Bv. Uithuiszetting