Samenvatting Kennis blok Kopen

Hoofdstuk 8 Overeenkomstenrechten

Paragraaf 3
Inhoud van de overeenkomst
Contactvrijheid = basisbeginsel van het overeenkomstenrecht. Betreft het al of niet aangaan
van een overeenkomst, de keuze van de wederpartij en de inhoud van de overeenkomst.

De verbindende kracht van overeenkomsten = wie iets toezegt, is daaraan gebonden en kan
er niet meer onderuit. Pacta sunt servanda = overeenkomsten moeten worden nagekomen.

Inhoud van de overeenkomst wordt bepaald door meer dan alleen de afspraak tussen
partijen. Ook de wet, de gewoonte en de eisen van redelijkheid en billijkheid kunnen er deel
van maken. Dit is de kern van ons overeenkomstenrecht.

3.1 De partijafspraak
= inhoud van een overeenkomst wordt in eerste plaats bepaald door hetgeen partijen hebben
afgesproken. Dat kan mondeling en/of schriftelijk.

3.2 Algemene voorwaarden
= volgens art. 6:231 onder a BW ‘een of meer bedingen die zijn opgesteld teneinde in een
aantal overeenkomsten te worden opgenomen.’

Algemene voorwaarden hebben de randvoorwaarden van de te leveren prestatie tot
onderwerp. Art. 6:231 onder a BW schrijft voor dat algemene voorwaarden geen ‘bedingen
die de kern van presentaties aangeven kunnen bevatten.’ Die dienen in de overeenkomst
zelf te zijn opgenomen.
De partij die de algemene voorwaarden hanteert, wordt in de wet de gebruiker genoemd.
De partij die de algemene voorwaarden heeft aanvaard, heet de wederpartij.

In het algemeen gelden ook voor algemene voorwaarden de regels van aanbod en
aanvaarding. Pas als de wederpartij de algemene voorwaarden heeft aanvaard, zijn ze voor
haar verbindend. Maar volgens art. 6:233 BW hoeft de gebruiker niet na te gaan of de
wederpartij de inhoud van de algemene voorwaarden kende bij het aangaan van een
overeenkomst.
Daar staat tegenover dat de wederpartij volgens art. 6:233 onder b BW een beding in de
algemene voorwaarden kan laten vernietigen als de gebruiker haar niet een redelijke
mogelijkheid heeft geboden om van de algemene voorwaarden kennis te nemen.

Onredelijk bezwaard = (art. 6:233 onder a BW) twee lijsten met algemene voorwaarden die
onredelijk bezwaard kunnen zijn. Deze twee bepalingen zijn van toepassing als de
wederpartij bij de overeenkomst een natuurlijk persoon is, die niet handelt in de uitoefening
van een beroep of bedrijf.

Art. 6:236 BW bevat de zogenoemde zwarte lijst. Deze lijst bevat 20 algemene voorwaarden
die door de wetgever zonder meer als onredelijk bezwarend zijn aangemerkt. Komt zo’n
beding dat op de zwarte lijst staat toch terug in een overeenkomst, dan is dit beding
vernietigbaar.
Art. 6:237 BW bevat de zogenoemde grijze lijst. Daarin staan 15 algemene voorwaarden
opgesomd waarvan wordt vermoed dat ze onredelijk bezwarend zijn. Het gebruik van deze
algemene voorwaarden kan dat vermoeden weerleggen door tegenbewijs te leveren
waarmee hij aantoont dat het beding in de gegeven omstandigheden niet onredelijk
bezwarend werkt.
Deze twee lijsten gelden alleen voor consumententransacties. De rechter kan deze lijsten
van onredelijke bezwarende bedingen bij de beoordeling van algemene voorwaarden in een
handelsovereenkomst niet rechtstreeks gebruiken, maar het biedt hem wel enige houvast.

, 3.3 De wet

De inhoud van een overeenkomst wordt mede bepaald door de wet. Er zijn twee categorieën
wettelijke regels die de inhoud van de overeenkomst kunnen bepalen, namelijk regels van
aanvullend recht en regels van dwingend recht.

3.4 Aanvullend en dwingend recht
Regels van aanvullend recht = gelden als partijen geen eigen afspraken hebben gemaakt.
Wordt ook wel het regelend recht genoemd. Als de wettelijke voorschriften verschillen van de
partijafspraak gaat de partijafspraak altijd voor. De partijafspraak gaat boven het aanvullend
recht.
Regels van dwingend recht = de wetgever eist gehoorzaamheid aan zijn regels van het
dwingend recht. Dwingende rechtsregels zetten de partijafspraak opzij.

3.5 De gewoonte
De inhoud van een overeenkomst kan volgens art. 6:248 lid 1 BW mede worden bepaald
door de gewoonte. Het gaat dan om gevallen dat in een bepaalde maatschappelijk kring
afspraken zo van zelf sprekend zijn dat ze bij een overeenkomst niet eens worden
besproken, laat staan worden vastgelegd.

3.6 Redelijkheid en billijkheid
De hoofdregel staat in art. 6:2 lid 1 BW: schuldeiser en schuldenaar zijn verplicht zich jegens
elkaar te gedragen overeenkomstig de eisen van redelijkheid en billijkheid. De redelijkheid
en billijkheid kunnen op twee manieren invloed hebben op de inhoud van een overeenkomst:
aanvullende werking (overeenkomst aanvullen) en een derogerende werking (daarin
verandering brengen).

Op de aanvullende werking van redelijkheid en billijkheid kan beroep worden gedaan als de
overeenkomst onduidelijk is en die onduidelijkheid moet worden opgehelderd. Er kan ook
leemte in de overeenkomst zijn die moet worden aangevuld. Dit mag alleen als er geen
wettelijk regels van het aanvullende recht voorhanden zin die een oplossing bieden.

De derogerende werking. Kunnen de redelijkheid en de billijkheid datgene wat partijen
uitdrukkelijk bij het aangaan van de overeenkomst hebben afgesproken, opzijzetten en
daarmee de partijafspraak ongedaan maken? Over dit probleem bestaat al langer
onenigheid. Het antwoord staat in art. 6:248 lid 2 BW: ‘Een tussen partijen als gevolg van de
overeenkomst geldende regels is niet van toepassing, voor zover dit in de gegeven
omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.’
Inhoud van de overeenkomst



De partijafspraak De wet De gewoonte Redelijkheid en
incl. algemene billijkheid
voorwaarden


Aanvullend recht Dwingend recht
Derogerende
werking
Aanvullende Onvoorziene
werking omstandigheden