Samenvatting Sociale Psychologie: Hoofdstuk 3 (Het sociale zelf)

Hoofdstuk 3: Het sociale zelf
Inhoudsopgave
1. Het sociale zelf – een inleiding............................................................................................................. 2
1.1. De oorsprong van het zelf........................................................................................................................................ 2
1.1.1. Twee noodzakelijke stappen om van een zelf te spreken................................................................2
1.1.2. Begrippen........................................................................................................................................................ 2
1.2. Functies van het zelf................................................................................................................................................... 2
1.2.1. Zelfconcept...................................................................................................................................................... 2
1.2.2. Zelfregulatie................................................................................................................................................... 3
1.3. Geslachtsverschillen................................................................................................................................................... 3
1.4. Leeftijds-en cohortverschillen................................................................................................................................ 3
1.5. Culturele perspectieven............................................................................................................................................ 4
2. Het zelfconcept......................................................................................................................................... 5
2.1. Introspectie.................................................................................................................................................................... 5
2.2. Zelfperceptie.................................................................................................................................................................. 5
2.2.1. Zelfperceptie van emotie............................................................................................................................ 5
2.2.2. Zelfperceptie van motivatie...................................................................................................................... 6
2.3. De invloed van anderen............................................................................................................................................ 6
2.3.1. Sociale vergelijkingstheorie...................................................................................................................... 6
2.3.2. De tweefactoren emotietheorie............................................................................................................... 7
2.3.3. Directe impact van anderen..................................................................................................................... 7
3. Zelfwaardering......................................................................................................................................... 8
3.1. De zelfdiscrepantietheorie (Higgins).................................................................................................................. 8
3.2. De zelfbewustzijnstheorie........................................................................................................................................ 9
3.3. Beperkingen van zelfregulatie............................................................................................................................... 9
3.4. Mechanismen van zelfverheerlijking.................................................................................................................. 9
3.4.1. Zelfdienende informatieverwerking.................................................................................................... 10
3.4.2. Zelfhandicappering................................................................................................................................... 10
3.4.3. Zich koesteren aan het succes van anderen...................................................................................... 10
3.4.4. Neerwaartse sociale vergelijkingen.................................................................................................... 11
3.5. Zijn positieve illusies adaptief?........................................................................................................................... 11
4. Zelfpresentatie....................................................................................................................................... 12
4.1. Strategische zelfpresentatie................................................................................................................................. 12
4.2. Zelfverificatie.............................................................................................................................................................. 13
4.3. Individuele verschillen in zelfsturing............................................................................................................... 13
5. Subjectief welbevinden: de weg naar het geluk........................................................................... 13
5.1. Factoren die invloed hebben op subjectief welbevinden..........................................................................13
5.2. Leidt rijkdom tot geluk?......................................................................................................................................... 14
6. Slotwoord: het dynamische zelf........................................................................................................ 14




1

, Hoofdstuk 3: Het sociale zelf
1. Het sociale zelf – een inleiding

1.1. De oorsprong van het zelf

1.1.1. Twee noodzakelijke stappen om van een zelf te spreken
 vermogen om jezelf als distinctieve entiteit te zien
o Gallup: spiegelonderzoek
o Lewis en Brooks-Gunn: onderzoek bij baby’s en peuters
 verdere invulling van het zelf adhv sociale relaties
o apen die nog nooit in contact waren gekomen met andere apen, slagen niet
voor spiegelproef



1.1.2. Begrippen
 looking glass self (Cooley) = we komen tot zelfkennis door de manier waarop
anderen naar ons kijken
 the Generalized Other (Mead) = perceptie van wat anderen over ons denken
wordt deel van ons zelfconcept



1.2. Functies van het zelf

1.2.1. Zelfconcept
 = geheel van opvattingen van een individu over zijn of haar persoonlijke
eigenschappen (‘mij’)
 bestaat uit een aantal zelfschema’s
o zelfschema’s = mentale structuren die zelfrelevante kennis organiseren
en de informatieverwerking ervan sturen
o men is schematisch of aschematisch voor bepaalde kenmerken
vb: iemand die sterk schematisch is voor assertiviteit past dit zelfschema
snel toe en ziet overal uitingen van assertiviteit, ook waar anderen dit niet
zien
o men past zelfschema’s ook toe bij de informatieverwerking over anderen
vb: jij ziet dat iemand over zich heen laat lopen, maar persoon zelf niet en
je grijpt in


2