Samenvatting Anatomie: Het cardiovasculaire stelsel

zorgthema 4: anatomie
Het cardiovasculaire stelsel: bloed
Inleiding bloedvatenstelsel
 Hele lichaam communiceert via chemische stoffen met uitwendig milieu
 Snelle uitwerking chemische stoffen door gebruik van bloedvatenstelsel als inwendig
transportnetwerk
 Bloedvatenstelsel vergelijkbaar met centrale verwarming
 Circulerende vloeistof: water of bloed
 Pomp: waterpomp of hart
 Buizennetwerk: buizen of bloedvaten
Functies en eigenschappen
 Bloed
 is een gespecialiseerd type bindweefsel met cellen in een vloeibare matrix
 Functies
 Transport
o Van opgeloste gassen (O2 vanuit longen en CO2 vanuit weefsels),
o Voedingsstoffen vanuit en naar GI kanaal,
o Hormonen vanuit endocriene cellen naar doelcellen
o Afvalproducten van stofwisseling naar nieren voor uitscheiding
 Stabilisering pH
o Stabilisering pH - neutralisatie zuren in bloed
o Stabilisering ionenconcentraties via diffusie tussen interstitiële vloeistoffen heft tekort of
overmaat aan ionen op (vb.: calcium of kalium)
 Beperking vochtverlies
o Bloed bevat enzymen en factoren die bloedstollingsproces in gang zetten bij
beschadiging bloedvatwanden
 Verdediging
o Tegen gifstoffen en ziekteverwekkers
o Bloed vervoert witte bloedcellen (WBC)
 Gespecialiseerde cellen die infecties bestrijden of afvalstoffen verwijderen
o Bloed voert ook antistoffen aan
 Gespecialiseerde eiwitten die binnendringende organismen of lichaamsvreemde
verbindingen aanvallen
Stabilisering lichaamstemperatuur
o Bloed vervoert de warmte die gevormd wordt door skeletspieren
o Cf. thermoregulatie
 De samenstelling van bloed
 Bindweefsel bestaande uit:
o Vloeibare matrix (= plasma)
 Bevat opgeloste eiwitten
o Verschillende typen bloedcellen en bloedfragmenten
 Rode bloedcellen (RBC): erythrocyten
 Vervoer O2 en CO2
 Witte bloedcellen (WBC): leucocyten
 Afweer
 Plaatjes: thrombocyten
 Bloedstolling




1

, De samenstelling van bloed
 Hematopoëse
o Vorming vaste bloedbestanddelen
o Twee typen stamcellen: de myeloïde en de lymfoïde stamcellen zijn
verantwoordelijk voor alle typen cellen



2

, 
Vol bloed
o Gevormd door het bloedplasma en
de vaste bloedbestanddelen
o Volume:
 ± 8% lichaamsgewicht
 5 – 6 liter bij volwassen mannen
 4 – 5 liter bij volwassen dames
o Kan gescheiden (gefractioneerd)
worden voor onderzoek
 Bloedafname en –onderzoek
 Veneuze bloedname (veneuze punctie)
o Meest frequent
o Oppervlakkig gelegen vene
 Makkelijk te lokaliseren, dunne wanden, lage bloeddruk  snelle heling
prikwonde
 Capillaire bloedname
o Cf. glycemiecontrole
 Arteriële bloedname (arteriële punctie)
o “bloedgas” – veelal ter controle van gaswisseling bij de longen
o Arteria radialis of arteria femoralis
 Eigenschappen:
 T°: ± 38°C
 Viscositeit: 5 x zo stroperig als water
 pH: tussen 7,35 – 7,45
pH 7,35 – 7,45
CO₂ 35 – 45 mm Hg
O₂ 75 – 100 mm Hg
HCO₃⁻ 22- 26 mmol/l
O₂ saturatie 95 – 99 %


Plasma
 Samenstelling plasma
 Vormt 46 – 63% van volume vol bloed
 Water vormt 93% van volume plasma
 Samenstelling lijkt op interstitiële vloeistof
o Concentraties ionen (elektrolyten) vrijwel gelijk  voortdurende uitwisseling
water, ionen, kleine opgeloste stoffen tussen beide vloeistoffen
 Samenstelling lijkt op interstitiële vloeistof
o Verschillen:
 Concentraties ademhalingsgassen (O2 en CO2)
 Stofwisselingsactiviteiten van cellen
 Eiwitconcentratie
 Plasma-eiwitten zijn te groot om doorheen capillair te diffunderen
 Plasma-eiwitten
 Plasma bevat grote hoeveelheden opgeloste eiwitten
o lever
 lever vormt 90% van alle plasma-eiwitten
 leveraandoeningen leiden dan ook tot wijzigingen in samenstelling en
functionele eigenschappen van het bloed




3

, o Elke 100 ml plasma bevat ± 7gr eiwitten
o Uitsluitend aanwezig in bloedsomloop omwille van hun grootte – kunnen niet
doorheen capillairwand
o Albuminen, globulinen en fibrinogeen
o Albuminen
 60% alle plasma-eiwitten
 Grootste bijdrage aan osmotische druk bloedplasma
o Globulinen
 35% plasma-eiwitten
 Antistoffen en transporteiwitten
 Antistoffen = immunoglobulinen  vallen lichaamsvreemde
eiwitten en pathogenen aan
 Transporteiwitten binden zich aan kleine ionen, hormonen, enz.
– anders uitscheiden via nieren of slecht oplossen in H2O
o Fibrinogeen
 Bloedstolling  fibrinogeenmoleculen reageren met elkaar en worden
omgezet tot lange onoplosbare strengen fibrine
 Fibrinestrengen vormen raamwerk bloedklonter
 Na verwijdering fibrine uit plasma = serum
o Lever
 Lever vormt 90% van alle plasma-eiwitten
 Leveraandoeningen leiden dan ook tot wijzigingen in samenstelling en
functionele eigenschappen van het bloed (vb.: stollingsstoornissen)
 plasma donatie
 Naast het doneren van bloed kan er ook plasma gedoneerd worden.
 In plaats van vol bloed te doneren wordt je bloed door een speciale machine gestuurd en
het plasma wordt zo van de andere bloedcellen gescheiden.
Rode bloedcellen
 Rode bloedcellen (RBC)
 Meest talrijke bloedcellen (99,9%)
 Bevatten kleurstof hemoglobine (Hb)
o Binding en vervoer van O2 en CO2

 Relatieve hoeveelheid RBC
 1/3e van alle lichaamscellen
o Bepaling hematocriet (# RBC/µl)
 Volwassen man: 5,4 miljoen RBC/µl
 Volwassen vrouw: 4,8 miljoen RBC/µl
 1 druppel bloed bevat ± 260 miljoen RBC
 Hematocriet
o Volumepercentage cellen in vol bloed
o Na centrifugering bloedmonster
 Neerslaan vaste elementen
o Hematocrietwaarde
 Volwassen man: 46% (40-54)
 Volwassen vrouw: 42% (37-47)
 Aka: volume packed red cells of packed cell volume




4