Samenvatting VD&I 3: Geneeskunde

VD&I 3: Geneeskunde
Hoofdstuk 1: Perifeer veneuze bloedafname
1.1 Inleiding
Wat is een bloedname?
 Bloedvat aanprikken
 Veneus --> perifeer of centraal --> (on)rechtstreeks
 Arterieel --> perifeer --> (on)rechtstreeks
 Capillair
 Bloed wordt gecollecteerd
 Doel: diagnostische of therapeutische (vb. hemochromatose) redenen
 B2-handeling  op voorschrift!

Voorschrift
 Nuchter bij bloedname= NIET eten, wel drinken (water= beïnvloed metabolisme niet)
 Onderdelen:
 Identificatie van de arts & patiënt
 Data aanvraag en data staalafname
 Mogelijke analyses
 Hematologie= bloeddeeltjes
 Hemostase= bloedstolling
 Biochemie= nierfunctie
 Ionogram
 Terugbetaling mogelijk: max. aantal ontledingen per bepaalde groep
 Bepaalde analyses
 = klinische verantwoording wettelijk verplicht
 Speciale afnamecondities:
- Alles op voorhand meenemen, voor afname
- Direct uitvoeren eens bloed genomen is

Materiaalsoorten
 ‘Gesloten’ systemen
 ‘Open systemen
 ‘Vacutainer’-systeem
 Met naald en spuit
 ‘Monovette’-systeem
 Met infuuscanule

, 1.2 Verpleegkundige handeling
1.2.1 Voorbereiding
Verpleegkundige
 ‘Hardware’ = buitenkant
 Persoonlijke hygiëne
 Preventie kruisinfecties
 Steriliteit binnen de verpleegkunde= niet bijkomend contamineren

 ‘Software’ = binnenkant
 Wat gaan we doen? Bij wie? Om welke reden?
 Wat weet je over de patiënt?
 Relevante antecedenten:
- Bloedverdunners / Stollingsstoornissen
- Allergieën (jood, latex, …)
- Lymfeoedeem
- Aanwezigheid alternatieven

Materiaal
 Verzamelrecipiënt
 Plateau/verzamelbox/prikkar
 Nierbekken
 Handontsmetting
 Hygiënische propere stuwband
 Preventie kruisinfecties
 Bij isolatie op de kamer laten -> nadien ontsmetten of vervangen
 Latexallergie = latexvrije knelband gebruiken
 Steeds zuivere knelband gebruiken
 Kompres + alcoholische ontsmettingsmiddel
 Kleine bedbeschutting
 Onsteriele handschoenen
 Veiligheid van verpleegkundige <-> voelen van de aders
 Geen bescherming tegen prikaccidenten
 Voorkomen door meest aansluitende maat te nemen
 Naaldhouder
 Bij isolatie op kamer bewaren -> nadien ontsmetten of vervangen
 Steriel verpakte naalden
 Verschillende kleuren = verschillende diameters
 Maateenheid= Gauge
- Hoe groter Gauge, hoe kleiner de diameter
 Opgebouwd uit twee delen:
 Korte zijde= met gummistuk (voorkomt bloedverlies bij verwisselen
van bloedbuisjes) + verpakt in witte beschermhuls
 Lange zijde= verpakt in gekleurde beschermhuls
 Naaldcontainer

,  Bloedbuisjes
 In functie van het voorschrift
 Verschillende soorten
 Serum: bevat vloeistof dat bloed laat stollen
- Biochemische onderzoeken (ionogram, nierfunctie, …)
 Citraat: bevat vloeistof waardoor bloed niet stolt
- Fysiologische stollingsonderzoeken (PT, fibrinogeen, …)
 Heparine: bevat vloeistof waardoor bloed niet stolt
- Biochemische onderzoeken
 EDTA: bevat vloeistof waardoor bloed niet stolt
- Hematologische onderzoeken
 Andere (vb. fluoride-buis): bevat vloeistof waardoor bloed niet stolt
- Bepalen van glucose- en alcoholbepalingen
 Rekening houden met mogelijk specifieke richtlijnen (op ijs/op 37°C/…)
 Afdekverband

Omgeving en patiënt
 Identificeren
 Naam controle: vragen + armband controleren
 Veiligheid patiënt
 Informeren
 Comfort (vb. vorige ervaringen)
 Installeren
 Veiligheid patiënt: liggende/zittende positie + kussen onder aanprikplaats
 Ergonomie verpleegkundige: bed in hoogstand/stoel naast bed

1.2.2 Uitvoering
Presentie
 Gedrag waarmee wij aanwezig zijn
 Voorwaarde:
 Zorgverlener weet zijn/haar functioneren via reflectie in perspectief te
plaatsen
 Hulpverlener geeft zichzelf ruimte voor om te gaan met tekort schietingen
tijdens het uitvoeren van de opdracht
 Enkel mogelijk wanneer er goed voor de mensen gezorgd wordt, oog voor wie
ze zijn (verlangens/behoeften/…)

Technisch
 Handontsmetting (preventie kruisinfecties)
 Lichaamszijde bepalen
 Voorbije ervaring van de patiënt
 Niet langs de zijde met
 Lymfeoedeem
 Een lopend infuus (Indien niet anders mogelijk: infuus stopzetten + 1 ste
buisje weggooien)
 Een shunt voor hemodialyse
 Een okselevidement

,  Knelband aanleggen
 10 à 15 cm boven de mogelijke aanprikplaats
 Druk= hoger dan veneuze druk & lager dan arteriële druk
 Pols moet voelbaar blijven!!
 Stuwing  aders beter voelbaar/zichtbaar
 Door inspectie en palpatie een oordeel vormen over de insteekplaats
 NIET prikken op plaatsen met huidafwijkingen
 Moeilijk voelbaar? -> vuist maken/arm laten afhangen/lichtjes
bekloppen/andere arm
 Palperen  dieperliggende venen lokaliseren
 Aanprikplaats ontsmetten
 Werk met waterige ontsmettingsoplossing bij ethanolbepaling!!
 Alcoholische ontsmettingsstof = min. 15 à 20 seconden contacttijd om
werkzaam te zijn
 Kleine bedbeschutting plaatsen onder aanprikplaats
 Onsteriele handschoenen aantrekken
 Naald kiezen en aanbrengen in naaldhouder
 Verwijderen beschermhuis van de lange naaldzijde
 Vingertoppen van niet-dominante hand ontsmetten
 Aanprikplaats met niet-dominante hand palperen en ‘fixeren’
 Aanprikken met dominante hand
 Naaldopening naar boven + onder een hoek van 15 à 30°
 Niet-dominante hand neemt de naaldhouder over
 Dominante hand brengt eerste bloedbuisje in naaldhouder
 Losmaken van knelband wanneer bloed in het buisje stroomt
 Langdurig aanspannen veroorzaakt hemoconcentratie  foutief verhoogde
stoffen

Indien geen bloed in bloedbuisje
Mogelijke redenen Mogelijke handelingen Indien geen effect
 Naaldpunt naast of  Lichte manipulatie  Andere aanprikplaats met
onvolledig in vene  Bloedbuisje terugtrekken nieuwe naald
 Vacuüm-effect van buisjes  Collega inschakelen
op kleine aders


- Gevuld buisje uit naaldcontainer nemen
- Bloed mengen met hulpvloeistof
- Volgende buisje vullen
 In correcte volgorde!!
 hemoculturen
 Serum (geel)
 Citraat (blauw)
 Heparine (groen)
 EDTA (paars)
 Glucose (grijs)
 Sedimentatie (zwart)