STvanLE
ILEPJT22r/ILEOND20
• Powerpoints
• Aanvullende literatuur
• H1, H2, H4, H5, H6, H7
, STvanLE
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: praktijkgericht onderzoek ............................................................................. 3
Hoofdstuk 2: Typen van praktijkgericht onderzoek ............................................................ 5
Hoofdstuk 4: onderzoeksvoorbereiding ............................................................................. 8
Hoofdstuk 5: Dataverzamelingsmethoden ....................................................................... 12
Hoofdstuk 6: Onderzoeksgegevens en analyse ................................................................. 15
Hoofdstuk 7: Bevindingen, conclusies en aanbevelingen .................................................. 16
Baarda – Dit is onderzoek – Hoofdstuk 1 ......................................................................... 17
Case-study’s – Hoofdstuk 1 ............................................................................................. 18
Boeije - Analyseren van kwalitatief onderzoek – Hoofdstuk 1 .......................................... 19
Boeije – Stappenplan kwalitatief onderzoek (BELANGRIJK) .............................................. 20
Value Stream Mapping .................................................................................................... 21
Verschuren – Het ontwerpen van een onderzoek – Hoofdstuk 1, 2 en 4 ........................... 22
Basisboek Methoden en Technieken ............................................................................... 23
Reulink – Dictaat kwalitatief onderzoek .......................................................................... 24
Process mapping ............................................................................................................. 24
Effort-benefit matrix ....................................................................................................... 25
Brainstorming ................................................................................................................. 25
Segmentatiemodel logistics service providers .................................................................. 25
Stappenplan resilient supply chains (TNO) ....................................................................... 26
Rapid plant assessment van Goodson .............................................................................. 26
One-tour warehouse assessment van De Koster .............................................................. 26
Proces audit van Hammer ............................................................................................... 27
Improvefase.................................................................................................................... 27
Investeringsselectie methodes ........................................................................................ 27
Pick matrix...................................................................................................................... 28
Geplande verandering ..................................................................................................... 28
STvanLE 2
, STvanLE
Hoofdstuk 1: praktijkgericht onderzoek
1.1 Wat is praktijkgericht
onderzoek?
• Methodisch: een vaste, weldoordachte
manier van handelen om een zeker doel te
bereiken
• Het domein van praktijk wordt verbonden
met het domein van praktijkgericht
onderzoek door de handelingscyclus te
koppelen aan de onderzoekscyclus.
1.2 De handelingscyclus
• De methodische wijze bestaat eruit dat je eerst moet weten waar het probleem zit
(probleemidentificatie), om vervolgens te kunnen achterhalen wat de oorzaken zijn van het probleem
(diagnose) om dan pas een goede oplossing te bedenken (ontwerp) die uiteindelijk tot de gewenste
situatie (verandering) moet leiden.
Om te beoordelen of de verandering
ook inderdaad tot het gewenste
resultaat heeft geleid, moet er
Handelingscyclus
geëvalueerd worden (evaluatie)
• Dit heet ook wel de handelingscyclus
• Om in deze (praktische) methodologische behoefte te voorzien, ontwikkelde Van Strien de regulatieve
cyclus (1986).
• De regulatieve cyclus van Van Strien verloopt volgens 5 fasen:
o Probleemstelling
o Diagnose
o Plan
o Ingreep
o Evaluatie
• De DOVE-cyclus (interventiecyclus) van Vennix (1997) bestaat uit 4 fasen:
o Diagnose
o Ontwerp
o Veranderen
o Evalueren
• Het boek houdt zich aan de DOVE-cyclus, maar dan ook met probleemidentificatie.
• Probleemidentificatie: er moet een duidelijke probleemkeuze worden gemaakt.
• Diagnose: het onderwerp wordt in deze fase volledig onderzocht. Er wordt geprobeerd de achtergronden
en de oorzaken vast te stellen.
o Kenmerkend hiervan: er wordt een analyse gemaakt van de bestaande situatie
• Ontwerp: er wordt onderzoek gedaan naar de oplossing van het praktijkprobleem
o Er moeten keuzes worden gemaakt om tot de gewenste (verbeterde) situatie te komen
o Als een keuze is gemaakt tussen meerdere opties, kan men naar de volgende fase
• Verandering: er is sprake van implementatie.
o Kenmerkend: er is sprake van een (organisatie)verandering: de gewenste situatie moet gecreëerd
worden. Er zullen indicatoren vastgesteld moeten worden waarmee het proces van invoering kan
worden gemonitord.
• Evaluatie: er wordt gekeken of het probleem is opgelost door het geïmplementeerde ontwerp.
o Er kan onderzocht worden of de juiste probleemkeuze is gemaakt, of er een juiste diagnose is
gesteld, of er voor en juiste oplossing is gekomen, ofwel of de verandering juist is verlopen.
STvanLE 3
, STvanLE
1.3 De onderzoekscyclus
• Ook bij de onderzoekscyclus gaat het om het doorlopen van fasen.
• Van de onderzoekscyclus bestaan er twee varianten:
• Wetenschappelijk onderzoek: men tracht algemeen bruikbare theorieën te ontwikkelen. Het gaat hierbij
om het begrijpen van de werkelijkheid (ook wel empirische cyclus)
• Praktijkgericht onderzoek: het gaat hierbij om ingrijpen, men wil de bestaande situatie verbeteren. Er
wordt hierbij gebruik gemaakt van de onderzoekscyclus.
• Deze cyclus bestaat uit 6 fasen:
o Probleemanalyse: vooronderzoek en vaststellen van de probleemstelling, vraagstelling,
doelstelling en afbakening
o Onderzoeksontwerp: keuze van onderzoeksstrategie en
de onderzoeksmethoden
o Dataverzameling: verzamelen van data/informatie die je
nodig hebt om je onderzoeksvragen te beantwoorden
o Data-analyse: analyseren van de verkregen
date/informatie om conclusies te trekken
o Conclusies en aanbevelingen: geven een antwoord
(conclusie) op de vraagstelling op basis van de data-
analyse en de tussenconclusies en meegeven van
aanbevelingen aan de opdrachtgever
o Rapportage en presentatie: schrijven van
onderzoeksrapport en geven van een presentatie aan de
belanghebbenden.
1.4 Kwaliteitseisen aan praktijkgericht onderzoek
• Onderzoeksresultaten zijn bruikbaar wanneer deze verbonden zijn met de concrete problematiek van de
klant of opdrachtgever en wanneer erop kan worden vertrouwd
• Die twee aspecten worden aangeduid met relevantie en deugdelijkheid:
o Relevantie: de onderzoeksresultaten moeten nuttig zijn voor de opdrachtgever
o Deugdelijkheid: de opdrachtgever moet kunnen vertrouwen op de kwaliteit van het onderzoek
• Een onderzoek is deugdelijk als het voldoet aan de eisen van betrouwbaarheid en validiteit
• Betrouwbaarheid: uitsluiten van toeval (het gaat om de wijze waarop je het onderzoek uitvoert)
• Validiteit: kiezen van de juiste indicatoren die je onderzoek
Deugdelijk Ondeugdelijk
Niet relevant Niet bruikbaar Kan geen kwaad
Relevant Bruikbaar Gevaarlijk
• Tussen deugdelijk en ondeugdelijk zit nog een gebied waarbinnen je met de juiste methoden en theorieën
uit het vakgebied toch ‘bruikbare’ resultaten kan leveren.
o Dat is het gebied van het meer operationele, routinematige niveau
o Dit niveau zou je het praktijkgericht handelen kunnen noemen
Praktijkgericht Praktijkgericht Wetenschapelijk
handelen onderzoeken onderzoeken
(Zeer) bescheiden mate van grondigheid uitgebreid
• Praktijkgericht handelen kunnen we niet echt zien als onderzoek
• Het is belangrijk dat je een goed beeld hebt van de mate van grondigheid die bij een bepaalde
(onderzoeks)opdracht wordt gevraagd, omdat:
o Je moet kunne aansluiten bij de verwachtingen van de belanghebbenden
o Je efficiënt te werk moet gaan (en dus niet met een (methodisch) kanon op een mug moet
schieten wanneer uitzoeken volstaat)
o Je je niet op ‘gevaarlijk terrein’ moet begeven (en je dus moet weten wanneer je betrouwbare en
valide conclusies moet trekken en daarom grondiger te werk moet gaan)
STvanLE 4
ILEPJT22r/ILEOND20
• Powerpoints
• Aanvullende literatuur
• H1, H2, H4, H5, H6, H7
, STvanLE
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: praktijkgericht onderzoek ............................................................................. 3
Hoofdstuk 2: Typen van praktijkgericht onderzoek ............................................................ 5
Hoofdstuk 4: onderzoeksvoorbereiding ............................................................................. 8
Hoofdstuk 5: Dataverzamelingsmethoden ....................................................................... 12
Hoofdstuk 6: Onderzoeksgegevens en analyse ................................................................. 15
Hoofdstuk 7: Bevindingen, conclusies en aanbevelingen .................................................. 16
Baarda – Dit is onderzoek – Hoofdstuk 1 ......................................................................... 17
Case-study’s – Hoofdstuk 1 ............................................................................................. 18
Boeije - Analyseren van kwalitatief onderzoek – Hoofdstuk 1 .......................................... 19
Boeije – Stappenplan kwalitatief onderzoek (BELANGRIJK) .............................................. 20
Value Stream Mapping .................................................................................................... 21
Verschuren – Het ontwerpen van een onderzoek – Hoofdstuk 1, 2 en 4 ........................... 22
Basisboek Methoden en Technieken ............................................................................... 23
Reulink – Dictaat kwalitatief onderzoek .......................................................................... 24
Process mapping ............................................................................................................. 24
Effort-benefit matrix ....................................................................................................... 25
Brainstorming ................................................................................................................. 25
Segmentatiemodel logistics service providers .................................................................. 25
Stappenplan resilient supply chains (TNO) ....................................................................... 26
Rapid plant assessment van Goodson .............................................................................. 26
One-tour warehouse assessment van De Koster .............................................................. 26
Proces audit van Hammer ............................................................................................... 27
Improvefase.................................................................................................................... 27
Investeringsselectie methodes ........................................................................................ 27
Pick matrix...................................................................................................................... 28
Geplande verandering ..................................................................................................... 28
STvanLE 2
, STvanLE
Hoofdstuk 1: praktijkgericht onderzoek
1.1 Wat is praktijkgericht
onderzoek?
• Methodisch: een vaste, weldoordachte
manier van handelen om een zeker doel te
bereiken
• Het domein van praktijk wordt verbonden
met het domein van praktijkgericht
onderzoek door de handelingscyclus te
koppelen aan de onderzoekscyclus.
1.2 De handelingscyclus
• De methodische wijze bestaat eruit dat je eerst moet weten waar het probleem zit
(probleemidentificatie), om vervolgens te kunnen achterhalen wat de oorzaken zijn van het probleem
(diagnose) om dan pas een goede oplossing te bedenken (ontwerp) die uiteindelijk tot de gewenste
situatie (verandering) moet leiden.
Om te beoordelen of de verandering
ook inderdaad tot het gewenste
resultaat heeft geleid, moet er
Handelingscyclus
geëvalueerd worden (evaluatie)
• Dit heet ook wel de handelingscyclus
• Om in deze (praktische) methodologische behoefte te voorzien, ontwikkelde Van Strien de regulatieve
cyclus (1986).
• De regulatieve cyclus van Van Strien verloopt volgens 5 fasen:
o Probleemstelling
o Diagnose
o Plan
o Ingreep
o Evaluatie
• De DOVE-cyclus (interventiecyclus) van Vennix (1997) bestaat uit 4 fasen:
o Diagnose
o Ontwerp
o Veranderen
o Evalueren
• Het boek houdt zich aan de DOVE-cyclus, maar dan ook met probleemidentificatie.
• Probleemidentificatie: er moet een duidelijke probleemkeuze worden gemaakt.
• Diagnose: het onderwerp wordt in deze fase volledig onderzocht. Er wordt geprobeerd de achtergronden
en de oorzaken vast te stellen.
o Kenmerkend hiervan: er wordt een analyse gemaakt van de bestaande situatie
• Ontwerp: er wordt onderzoek gedaan naar de oplossing van het praktijkprobleem
o Er moeten keuzes worden gemaakt om tot de gewenste (verbeterde) situatie te komen
o Als een keuze is gemaakt tussen meerdere opties, kan men naar de volgende fase
• Verandering: er is sprake van implementatie.
o Kenmerkend: er is sprake van een (organisatie)verandering: de gewenste situatie moet gecreëerd
worden. Er zullen indicatoren vastgesteld moeten worden waarmee het proces van invoering kan
worden gemonitord.
• Evaluatie: er wordt gekeken of het probleem is opgelost door het geïmplementeerde ontwerp.
o Er kan onderzocht worden of de juiste probleemkeuze is gemaakt, of er een juiste diagnose is
gesteld, of er voor en juiste oplossing is gekomen, ofwel of de verandering juist is verlopen.
STvanLE 3
, STvanLE
1.3 De onderzoekscyclus
• Ook bij de onderzoekscyclus gaat het om het doorlopen van fasen.
• Van de onderzoekscyclus bestaan er twee varianten:
• Wetenschappelijk onderzoek: men tracht algemeen bruikbare theorieën te ontwikkelen. Het gaat hierbij
om het begrijpen van de werkelijkheid (ook wel empirische cyclus)
• Praktijkgericht onderzoek: het gaat hierbij om ingrijpen, men wil de bestaande situatie verbeteren. Er
wordt hierbij gebruik gemaakt van de onderzoekscyclus.
• Deze cyclus bestaat uit 6 fasen:
o Probleemanalyse: vooronderzoek en vaststellen van de probleemstelling, vraagstelling,
doelstelling en afbakening
o Onderzoeksontwerp: keuze van onderzoeksstrategie en
de onderzoeksmethoden
o Dataverzameling: verzamelen van data/informatie die je
nodig hebt om je onderzoeksvragen te beantwoorden
o Data-analyse: analyseren van de verkregen
date/informatie om conclusies te trekken
o Conclusies en aanbevelingen: geven een antwoord
(conclusie) op de vraagstelling op basis van de data-
analyse en de tussenconclusies en meegeven van
aanbevelingen aan de opdrachtgever
o Rapportage en presentatie: schrijven van
onderzoeksrapport en geven van een presentatie aan de
belanghebbenden.
1.4 Kwaliteitseisen aan praktijkgericht onderzoek
• Onderzoeksresultaten zijn bruikbaar wanneer deze verbonden zijn met de concrete problematiek van de
klant of opdrachtgever en wanneer erop kan worden vertrouwd
• Die twee aspecten worden aangeduid met relevantie en deugdelijkheid:
o Relevantie: de onderzoeksresultaten moeten nuttig zijn voor de opdrachtgever
o Deugdelijkheid: de opdrachtgever moet kunnen vertrouwen op de kwaliteit van het onderzoek
• Een onderzoek is deugdelijk als het voldoet aan de eisen van betrouwbaarheid en validiteit
• Betrouwbaarheid: uitsluiten van toeval (het gaat om de wijze waarop je het onderzoek uitvoert)
• Validiteit: kiezen van de juiste indicatoren die je onderzoek
Deugdelijk Ondeugdelijk
Niet relevant Niet bruikbaar Kan geen kwaad
Relevant Bruikbaar Gevaarlijk
• Tussen deugdelijk en ondeugdelijk zit nog een gebied waarbinnen je met de juiste methoden en theorieën
uit het vakgebied toch ‘bruikbare’ resultaten kan leveren.
o Dat is het gebied van het meer operationele, routinematige niveau
o Dit niveau zou je het praktijkgericht handelen kunnen noemen
Praktijkgericht Praktijkgericht Wetenschapelijk
handelen onderzoeken onderzoeken
(Zeer) bescheiden mate van grondigheid uitgebreid
• Praktijkgericht handelen kunnen we niet echt zien als onderzoek
• Het is belangrijk dat je een goed beeld hebt van de mate van grondigheid die bij een bepaalde
(onderzoeks)opdracht wordt gevraagd, omdat:
o Je moet kunne aansluiten bij de verwachtingen van de belanghebbenden
o Je efficiënt te werk moet gaan (en dus niet met een (methodisch) kanon op een mug moet
schieten wanneer uitzoeken volstaat)
o Je je niet op ‘gevaarlijk terrein’ moet begeven (en je dus moet weten wanneer je betrouwbare en
valide conclusies moet trekken en daarom grondiger te werk moet gaan)
STvanLE 4
