Psychopathologie
1. Inleiding
1.1. Belang van geestelijke gezondheidszorg
Psychische problemen zijn zeer frequent
- Data WHO: 1/3 mensen hebben een psychiatrische stoornis eens in hun leven
- Ook in somatische geneeskunde zijn er psychische klachten
- Cijferwaarden:
7 zelfdodingen/dag in België
45 pogingen tot zelfdoding/dag in Vlaanderen
Zelfdoding= nr. 1 doodsoorzaak bij mannen (30 - 50 jaar) en vrouwen (20 - 40
jaar)
80% van de suïcide = mensen met psychiatrische/psychische stoornis
- Redenen van deze slechte waarden?
Niet altijd bespreekbaar
Niet voldoende plaats binnen opvangcentra
Maatschappelijke druk
1.2. Wat is psychiatrie?
- = medisch specialisme dat zich bezighoudt met patiëntenzorg, wetenschappelijk
onderzoek en onderwijs op het gebied van psychiatrische/psychische stoornissen
Psychiater
- = medisch specialist -> opgeleid als arts-specialist
- Onderzoekt/diagnosticeert patiënten met psychiatrische stoornissen
- Behandeling: medicatie
Klinisch psycholoog
- Universitaire opleiding in de klinische psychologie
- Behandelt mensen met een psychische aandoening, stoornis of andere mentale
problemen -> stelt diagnose
- Behandeling: gespreks- en psychotherapie
1.3. Wat is een psychiatrische/psychische stoornis?
- = klinisch relevant syndroom van psychologische en/of gedragssymptomen
- = leiden tot ongemak, handicap en/of toegenomen risico op dood/pijn/handicap of
belangrijke mate van verlies van vrijheid
- Stoornis= beperking op dag dagelijks leven
1.4. Wat is een psychiatrische/psychische stoornis niet?
- Geen “normale”, cultureel aanvaarde reactie op gebeurtenis(sen) (vb. rouw)
- Geen afwijkend gedrag of conflicten tussen het individu en de maatschappij, tenzij
voorkomend uit een psychische of gedragsstoornis
Vb. andere godsdienst/politieke overtuiging, homoseksualiteit
- Negatieve emoties zijn geen stoornis! We kunnen er gewoon moeilijker mee om
2. Etiologie en pathofysiologie van psychiatrische stoornissen
2.1. Stress-kwetsbaarheidsmodel
, - Gaat ervan uit dat er een zekere kwetsbaarheid is voor psychische ziekte (genetisch,
sociaal, …)
- Wanneer er voldoende stressfactoren zijn, kan dit leiden tot het ontstaan van een
psychiatrische stoornis
Genetische aanleg
Kwetsbaarheid Trauma’s in kindertijd
Etc.
Verlies
Stress Conflict
Psychiatrische word soms in stand
gehouden door
stoornis onderhoudende
factoren
2.1.1 Kwetsbaarheden
- Genetisch
- Perinatale factoren= factoren van rond de geboorte
- Trauma: epigenetica= trauma op vroege leeftijd kan de genen doen veranderen
- Persoonlijkheidsfactoren, temperament
2.1.2 Heritabiliteit (genetische aanleg) van psychiatrische stoornissen
- Autisme -> Bipolaire ziekte -> Schizofrenie -> ADHD -> Middelenmisbruik -> Majeure
depressie -> Anorexia nervosa -> OCD -> Paniekstoornis -> Fobieën -> PTSD
2.1.3 Gen-omgevingsinteracties
- Studie: mensen met korte versie van serotonine-transportgen + kindertrauma =
verhoogde kans op depressie
Gen of kindertrauma op zichzelf hebben geen invloed
2.1.4 Stresssensitisatie
- = eenmaal al een episode doorgemaakt gevoeliger voor herval
- Je wordt gevoeliger voor de stress, waarbij minder ernstige stressoren voldoende zijn
om het toestandsbeeld uit te lokken
2.1.5 Onderhoudende factoren
- = factoren die ervoor zorgen dat een psychiatrisch toestandsbeeld blijft aanhouden
- Vb. verlies van sociale contacten, financiële problemen wegens
werkonbekwaamheid, …
1. Inleiding
1.1. Belang van geestelijke gezondheidszorg
Psychische problemen zijn zeer frequent
- Data WHO: 1/3 mensen hebben een psychiatrische stoornis eens in hun leven
- Ook in somatische geneeskunde zijn er psychische klachten
- Cijferwaarden:
7 zelfdodingen/dag in België
45 pogingen tot zelfdoding/dag in Vlaanderen
Zelfdoding= nr. 1 doodsoorzaak bij mannen (30 - 50 jaar) en vrouwen (20 - 40
jaar)
80% van de suïcide = mensen met psychiatrische/psychische stoornis
- Redenen van deze slechte waarden?
Niet altijd bespreekbaar
Niet voldoende plaats binnen opvangcentra
Maatschappelijke druk
1.2. Wat is psychiatrie?
- = medisch specialisme dat zich bezighoudt met patiëntenzorg, wetenschappelijk
onderzoek en onderwijs op het gebied van psychiatrische/psychische stoornissen
Psychiater
- = medisch specialist -> opgeleid als arts-specialist
- Onderzoekt/diagnosticeert patiënten met psychiatrische stoornissen
- Behandeling: medicatie
Klinisch psycholoog
- Universitaire opleiding in de klinische psychologie
- Behandelt mensen met een psychische aandoening, stoornis of andere mentale
problemen -> stelt diagnose
- Behandeling: gespreks- en psychotherapie
1.3. Wat is een psychiatrische/psychische stoornis?
- = klinisch relevant syndroom van psychologische en/of gedragssymptomen
- = leiden tot ongemak, handicap en/of toegenomen risico op dood/pijn/handicap of
belangrijke mate van verlies van vrijheid
- Stoornis= beperking op dag dagelijks leven
1.4. Wat is een psychiatrische/psychische stoornis niet?
- Geen “normale”, cultureel aanvaarde reactie op gebeurtenis(sen) (vb. rouw)
- Geen afwijkend gedrag of conflicten tussen het individu en de maatschappij, tenzij
voorkomend uit een psychische of gedragsstoornis
Vb. andere godsdienst/politieke overtuiging, homoseksualiteit
- Negatieve emoties zijn geen stoornis! We kunnen er gewoon moeilijker mee om
2. Etiologie en pathofysiologie van psychiatrische stoornissen
2.1. Stress-kwetsbaarheidsmodel
, - Gaat ervan uit dat er een zekere kwetsbaarheid is voor psychische ziekte (genetisch,
sociaal, …)
- Wanneer er voldoende stressfactoren zijn, kan dit leiden tot het ontstaan van een
psychiatrische stoornis
Genetische aanleg
Kwetsbaarheid Trauma’s in kindertijd
Etc.
Verlies
Stress Conflict
Psychiatrische word soms in stand
gehouden door
stoornis onderhoudende
factoren
2.1.1 Kwetsbaarheden
- Genetisch
- Perinatale factoren= factoren van rond de geboorte
- Trauma: epigenetica= trauma op vroege leeftijd kan de genen doen veranderen
- Persoonlijkheidsfactoren, temperament
2.1.2 Heritabiliteit (genetische aanleg) van psychiatrische stoornissen
- Autisme -> Bipolaire ziekte -> Schizofrenie -> ADHD -> Middelenmisbruik -> Majeure
depressie -> Anorexia nervosa -> OCD -> Paniekstoornis -> Fobieën -> PTSD
2.1.3 Gen-omgevingsinteracties
- Studie: mensen met korte versie van serotonine-transportgen + kindertrauma =
verhoogde kans op depressie
Gen of kindertrauma op zichzelf hebben geen invloed
2.1.4 Stresssensitisatie
- = eenmaal al een episode doorgemaakt gevoeliger voor herval
- Je wordt gevoeliger voor de stress, waarbij minder ernstige stressoren voldoende zijn
om het toestandsbeeld uit te lokken
2.1.5 Onderhoudende factoren
- = factoren die ervoor zorgen dat een psychiatrisch toestandsbeeld blijft aanhouden
- Vb. verlies van sociale contacten, financiële problemen wegens
werkonbekwaamheid, …
