Materieel strafrecht – Samenvatting tussentoets
Week 0: Herhaling inleiding strafrecht
Inleiding van het strafrecht
Commissiedelicten: stellen actief handelen strafbaar.
Omissiedelicten: stellen nalaten strafbaar.
Gekwalificeerde delicten: is een zwaarder delict ten opzichte van het zogeheten gronddelict.
Geprivilegieerde delict: is een lichter delict ten opzichte van het zogeheten gronddelict.
Kwaliteitsdelicten: dader wordt heel specifiek omschreven, en heeft ‘kwaliteit’ (moeder).
Krenkingsdelicten: er is wel al sprake van leed.
Gevaarzettingsdelicten: gaat over de situatie waarin er nog geen sprake is van leed.
De structuur van het strafbare feit
Gelede normstelling: de delictsomschrijving staat niet in één wettelijke bepaling, maar is
verspreid over verschillende bepalingen of wetten.
Bestanddelen: zinssnede uit een delictsomschrijving. Moet worden bewezen.
Elementen: voorwaarden die niet in de delictsomschrijving zijn opgenomen. Hoeven niet te
worden bewezen maar wordt wel verondersteld aanwezig te zijn (wederrechtelijkheid en
verwijtbaarheid).
Overig
Interpretatiemethoden van de rechter
- Wetshistorische interpretatie: hoe is de bepaling tot stand gekomen en wat
bedoelde de wetgever daar in die tijd mee?
- Grammaticale interpretatie: er wordt gekeken naar de letterlijke tekst van de wet.
- Systematische interpretatie: er wordt gekeken naar de systematiek van de wet.
- Teleologische interpretatie: er wordt gekeken naar het doel wat aan de
strafbaarstelling ten grondslag ligt.
Wanneer is er sprake van vervolging?
- Vervolgen (Nederlands recht): zodra het Openbaar Ministerie de rechter in de
strafzaak betrekt, is de vervolging begonnen.
- Criminal charge (EVRM): begint op het moment waarop iemand aan bepaald
overheidsoptreden de redelijke verwachting kan ontlenen dat tegen hem een
vervolging zal worden ingesteld.
Stromingen
- Determinisme: de mens heeft geen invloed op keuzes.
- Indeterminisme: de mens maakt zijn eigen keuzes.
- Compatibilisme: de mens maakt keuzes in context (mens kan worden beperkt).
Week 1: Inleiding, legaliteit, wederrechtelijkheid
Het materieel strafrecht
, Het materiele strafrecht: het deel van het strafrecht waarin wordt bepaald waarvoor,
wanneer, wie, binnen welke grenzen en waarom een strafrechtelijke sanctie kan worden
opgelegd.
Twee onderdelen van het materieel strafrecht
1. Strafbaarstellingen: zijn de in de wet omschreven gedragingen die verboden zijn en
waarvoor dus een straf kan worden opgelegd.
2. De algemene leerstukken van strafrechtelijke aansprakelijkheid: zijn al dan niet
in de wet tot uitdrukking komende termen of begrippen die (mede) bepalend zijn voor,
of richting geven aan het vestigen en begrenzen van strafrechtelijke
aansprakelijkheid.
Rechtsdelicten (misdrijven): strafbaarstellingen die ertoe dienen een essentiële norm te
beschermen. Er is een subjectief bestanddeel vereist.
Wetsdelicten (overtredingen): ze proberen de orde in de samenleving in stand te houden.
Enkel het handelen is voldoende, en er is geen subjectief bestanddeel vereist.
Drie manieren waarop het strafrecht afgebakend kan worden
1. Materieel strafrecht VS strafprocesrecht VS sanctierecht.
Strafprocesrecht: omhelst de procedures die gevoerd moeten worden om tot
strafrechtelijke aansprakelijkheid te komen. Het maakt het materieel strafrecht
mogelijk.
Sanctierecht: dat deel van het strafrecht dat bepaalt welke sancties er zijn en.
Hoe deze ten uitvoer worden gelegd. Ook gaat het over de rechten van
verdachten en veroordeelden.
2. Nationaal en internationaal strafrecht.
Nationaal: de overheid kan door gebruik van het strafrecht de interne
soevereiniteit bewaken en garanderen. Het wordt voortgebracht door de eigen
cultuur, omdat het moet overeenkomen met de behoeftes en opvattingen die
een samenleving heeft.
Internationaal: er zijn enorm veel internationale invloeden op het strafrecht,
zoals de verdragen die worden uitgevaardigd door de VN.
3. Het strafrecht ten opzichte van andere rechtsgebieden.
Burgerlijk recht: veel begrippen in het strafrecht komen ook naar voren in hun
civiele recht, en de uitleg van deze begrippen komt niet altijd overeen.
Staatsrecht: mensenrechten en materieel strafrecht komen vaak samen.
Bestuursrecht: het strafrecht en het bestuursrecht kennen beide allerlei
sancties en verboden.
Belastingrecht: het belastingrecht kent een strafbaarstelling.
Bronnen van het materieel strafrecht
- Verdragen: internationale verdragen waar Nederland partij bij is die ons land
verplichten bepaalde gedragingen strafbaar te stellen + mensenrechtenverdragen die
Nederland ertoe verplichten om bepaalde mensenrechten voor individuen te
handhaven.
- Internationale regelgeving: bijvoorbeeld richtlijnen en verordeningen van de
Europese Unie.
- De wet: kent het primaat en bestaat uit het commune en bijzondere strafrecht.
- Nationale en internationale rechtspraak.
De herkomst van het materieel strafrecht
Klassieke richting: is een manier van denken van over het strafrecht. Het strafrecht moet
ordenen en daarnaast de burger beschermen tegen een willekeurig optredende overheid.
Moderne richting (verenigingstheorie): focust zich op hoe men ervoor kan zorgen dat
mensen niet weer de fout in gaan.
Week 0: Herhaling inleiding strafrecht
Inleiding van het strafrecht
Commissiedelicten: stellen actief handelen strafbaar.
Omissiedelicten: stellen nalaten strafbaar.
Gekwalificeerde delicten: is een zwaarder delict ten opzichte van het zogeheten gronddelict.
Geprivilegieerde delict: is een lichter delict ten opzichte van het zogeheten gronddelict.
Kwaliteitsdelicten: dader wordt heel specifiek omschreven, en heeft ‘kwaliteit’ (moeder).
Krenkingsdelicten: er is wel al sprake van leed.
Gevaarzettingsdelicten: gaat over de situatie waarin er nog geen sprake is van leed.
De structuur van het strafbare feit
Gelede normstelling: de delictsomschrijving staat niet in één wettelijke bepaling, maar is
verspreid over verschillende bepalingen of wetten.
Bestanddelen: zinssnede uit een delictsomschrijving. Moet worden bewezen.
Elementen: voorwaarden die niet in de delictsomschrijving zijn opgenomen. Hoeven niet te
worden bewezen maar wordt wel verondersteld aanwezig te zijn (wederrechtelijkheid en
verwijtbaarheid).
Overig
Interpretatiemethoden van de rechter
- Wetshistorische interpretatie: hoe is de bepaling tot stand gekomen en wat
bedoelde de wetgever daar in die tijd mee?
- Grammaticale interpretatie: er wordt gekeken naar de letterlijke tekst van de wet.
- Systematische interpretatie: er wordt gekeken naar de systematiek van de wet.
- Teleologische interpretatie: er wordt gekeken naar het doel wat aan de
strafbaarstelling ten grondslag ligt.
Wanneer is er sprake van vervolging?
- Vervolgen (Nederlands recht): zodra het Openbaar Ministerie de rechter in de
strafzaak betrekt, is de vervolging begonnen.
- Criminal charge (EVRM): begint op het moment waarop iemand aan bepaald
overheidsoptreden de redelijke verwachting kan ontlenen dat tegen hem een
vervolging zal worden ingesteld.
Stromingen
- Determinisme: de mens heeft geen invloed op keuzes.
- Indeterminisme: de mens maakt zijn eigen keuzes.
- Compatibilisme: de mens maakt keuzes in context (mens kan worden beperkt).
Week 1: Inleiding, legaliteit, wederrechtelijkheid
Het materieel strafrecht
, Het materiele strafrecht: het deel van het strafrecht waarin wordt bepaald waarvoor,
wanneer, wie, binnen welke grenzen en waarom een strafrechtelijke sanctie kan worden
opgelegd.
Twee onderdelen van het materieel strafrecht
1. Strafbaarstellingen: zijn de in de wet omschreven gedragingen die verboden zijn en
waarvoor dus een straf kan worden opgelegd.
2. De algemene leerstukken van strafrechtelijke aansprakelijkheid: zijn al dan niet
in de wet tot uitdrukking komende termen of begrippen die (mede) bepalend zijn voor,
of richting geven aan het vestigen en begrenzen van strafrechtelijke
aansprakelijkheid.
Rechtsdelicten (misdrijven): strafbaarstellingen die ertoe dienen een essentiële norm te
beschermen. Er is een subjectief bestanddeel vereist.
Wetsdelicten (overtredingen): ze proberen de orde in de samenleving in stand te houden.
Enkel het handelen is voldoende, en er is geen subjectief bestanddeel vereist.
Drie manieren waarop het strafrecht afgebakend kan worden
1. Materieel strafrecht VS strafprocesrecht VS sanctierecht.
Strafprocesrecht: omhelst de procedures die gevoerd moeten worden om tot
strafrechtelijke aansprakelijkheid te komen. Het maakt het materieel strafrecht
mogelijk.
Sanctierecht: dat deel van het strafrecht dat bepaalt welke sancties er zijn en.
Hoe deze ten uitvoer worden gelegd. Ook gaat het over de rechten van
verdachten en veroordeelden.
2. Nationaal en internationaal strafrecht.
Nationaal: de overheid kan door gebruik van het strafrecht de interne
soevereiniteit bewaken en garanderen. Het wordt voortgebracht door de eigen
cultuur, omdat het moet overeenkomen met de behoeftes en opvattingen die
een samenleving heeft.
Internationaal: er zijn enorm veel internationale invloeden op het strafrecht,
zoals de verdragen die worden uitgevaardigd door de VN.
3. Het strafrecht ten opzichte van andere rechtsgebieden.
Burgerlijk recht: veel begrippen in het strafrecht komen ook naar voren in hun
civiele recht, en de uitleg van deze begrippen komt niet altijd overeen.
Staatsrecht: mensenrechten en materieel strafrecht komen vaak samen.
Bestuursrecht: het strafrecht en het bestuursrecht kennen beide allerlei
sancties en verboden.
Belastingrecht: het belastingrecht kent een strafbaarstelling.
Bronnen van het materieel strafrecht
- Verdragen: internationale verdragen waar Nederland partij bij is die ons land
verplichten bepaalde gedragingen strafbaar te stellen + mensenrechtenverdragen die
Nederland ertoe verplichten om bepaalde mensenrechten voor individuen te
handhaven.
- Internationale regelgeving: bijvoorbeeld richtlijnen en verordeningen van de
Europese Unie.
- De wet: kent het primaat en bestaat uit het commune en bijzondere strafrecht.
- Nationale en internationale rechtspraak.
De herkomst van het materieel strafrecht
Klassieke richting: is een manier van denken van over het strafrecht. Het strafrecht moet
ordenen en daarnaast de burger beschermen tegen een willekeurig optredende overheid.
Moderne richting (verenigingstheorie): focust zich op hoe men ervoor kan zorgen dat
mensen niet weer de fout in gaan.
