Begrippenlijst didactiek rekenen
Aanwijzend tellen
Een gegeven aantal voorwerpen wordt geteld door de voorwerpen een voor een aan te wijzen
en in hetzelfde ritme de telnamen (één- twee- drie etc.) te noemen.
Auditief
Met betrekking tot het gehoor.
Automatiseren
Automatiseren is het verwerven van procedures die in bepaalde situaties rechtstreeks naar
een oplossing voeren (met de mogelijkheid verkortingen aan te brengen). Bij het toepassen
van geautomatiseerde vaardigheden is het inzicht in de werkwijze vaak naar de achtergrond
geschoven.
Vb. een leerling heeft een opgave als 9x12 geautomatiseerd als hij vlot het antwoord heeft
door bijvoorbeeld 90 (9x10) en 18 (9x2) te berekenen, waarbij zowel 9x10=90 aks 9x2=18
en 90+18=108 gememoriseerd of geautomatiseerd zijn. Ook de manier 10x12= 120 en dan
12 eraf, kan voor een leerling een procedure zijn die voor hem snel tot een oplossing leidt.
Automatiseren slaat op het vrijwel routinematig uitvoeren van rekenhandelingen, in
tegenstelling tot memoriseren dat op het ‘uit het hoofd kennen’ van rekenfeiten slaat.
Begrijpen op receptief niveau
Je kan volgen wat er verteld wordt, maar verder kan je er nog niets mee.
Begrijpen op reproductief niveau
Je kan volgen wat er verteld wordt en ook nog navertellen.
Begrijpen op productief niveau
Je kan het volgen, navertellen en er iets mee doen.
Betekenis geven
, Als je betekenis geeft aan de sommen dan zullen kinderen dit sneller en beter onthouden. De
sommen en opdrachten zijn dan ook leuker om te maken en de kinderen zullen
gemotiveerder zijn.
Blikwisseling
Wisseling van invalshoek. Bij rekenen, sommen en wiskundige problemen zijn er
verschillende invalshoeken. Door eens een andere ‘ingang’ te kiezen kan je iets op een andere
manier bekijken.
Cognitief conflict
Het begrip cognitie staat voor ‘kennis’, voor ‘wat iemand weet’.
Wanneer je iemand in een cognitief conflict brengt dan zorg je ervoor dat je die persoon aan
het denken zet, in de verwachting dat er een meer verdiept inzicht tot stand komt. Juf schept
opzettelijk een cognitief conflict wanneer ze op de getallenlijn boven het bord bewust 45 op
de plek van 54 hangt. In het gesprek dat daaruit volgt kunnen vooral leerlingen, die nog
moeite hebben met de schrijfwijze van bijvoorbeeld vijfenveertig (54), het nodige inzicht
verwerven.
Commutatieve eigenschap
Dit wordt ook wel de omkeereigenschap of wisseleigenschap genoemd:
- 35 + 48 = 48 + 35
- 2x7=7x2
Deze eigenschap geldt dus niet voor aftrekken en delen, want:
- 12-7 ≠ 7-12
- 8:4 ≠ 4:8
Concreet materiaal
Als je concreet materiaal gebruikt, dan maak je iets ‘tastbaar’ voor de kinderen. Al door het
gebruik van blokjes, fiches of een tekening op het bord kan veel verduidelijkt worden.
Concretiseren
Concretiseren betekent letterlijk dat er door iemand of voor iemand iets concreet gemaakt
wordt. Concreet maken kun je opvatten als iets erbij pakken (bijvoorbeeld het rekenrek in de
beginfase van het rekenen tot 20) of als het voorstelbaar maken van iets (bijvoorbeeld het
Aanwijzend tellen
Een gegeven aantal voorwerpen wordt geteld door de voorwerpen een voor een aan te wijzen
en in hetzelfde ritme de telnamen (één- twee- drie etc.) te noemen.
Auditief
Met betrekking tot het gehoor.
Automatiseren
Automatiseren is het verwerven van procedures die in bepaalde situaties rechtstreeks naar
een oplossing voeren (met de mogelijkheid verkortingen aan te brengen). Bij het toepassen
van geautomatiseerde vaardigheden is het inzicht in de werkwijze vaak naar de achtergrond
geschoven.
Vb. een leerling heeft een opgave als 9x12 geautomatiseerd als hij vlot het antwoord heeft
door bijvoorbeeld 90 (9x10) en 18 (9x2) te berekenen, waarbij zowel 9x10=90 aks 9x2=18
en 90+18=108 gememoriseerd of geautomatiseerd zijn. Ook de manier 10x12= 120 en dan
12 eraf, kan voor een leerling een procedure zijn die voor hem snel tot een oplossing leidt.
Automatiseren slaat op het vrijwel routinematig uitvoeren van rekenhandelingen, in
tegenstelling tot memoriseren dat op het ‘uit het hoofd kennen’ van rekenfeiten slaat.
Begrijpen op receptief niveau
Je kan volgen wat er verteld wordt, maar verder kan je er nog niets mee.
Begrijpen op reproductief niveau
Je kan volgen wat er verteld wordt en ook nog navertellen.
Begrijpen op productief niveau
Je kan het volgen, navertellen en er iets mee doen.
Betekenis geven
, Als je betekenis geeft aan de sommen dan zullen kinderen dit sneller en beter onthouden. De
sommen en opdrachten zijn dan ook leuker om te maken en de kinderen zullen
gemotiveerder zijn.
Blikwisseling
Wisseling van invalshoek. Bij rekenen, sommen en wiskundige problemen zijn er
verschillende invalshoeken. Door eens een andere ‘ingang’ te kiezen kan je iets op een andere
manier bekijken.
Cognitief conflict
Het begrip cognitie staat voor ‘kennis’, voor ‘wat iemand weet’.
Wanneer je iemand in een cognitief conflict brengt dan zorg je ervoor dat je die persoon aan
het denken zet, in de verwachting dat er een meer verdiept inzicht tot stand komt. Juf schept
opzettelijk een cognitief conflict wanneer ze op de getallenlijn boven het bord bewust 45 op
de plek van 54 hangt. In het gesprek dat daaruit volgt kunnen vooral leerlingen, die nog
moeite hebben met de schrijfwijze van bijvoorbeeld vijfenveertig (54), het nodige inzicht
verwerven.
Commutatieve eigenschap
Dit wordt ook wel de omkeereigenschap of wisseleigenschap genoemd:
- 35 + 48 = 48 + 35
- 2x7=7x2
Deze eigenschap geldt dus niet voor aftrekken en delen, want:
- 12-7 ≠ 7-12
- 8:4 ≠ 4:8
Concreet materiaal
Als je concreet materiaal gebruikt, dan maak je iets ‘tastbaar’ voor de kinderen. Al door het
gebruik van blokjes, fiches of een tekening op het bord kan veel verduidelijkt worden.
Concretiseren
Concretiseren betekent letterlijk dat er door iemand of voor iemand iets concreet gemaakt
wordt. Concreet maken kun je opvatten als iets erbij pakken (bijvoorbeeld het rekenrek in de
beginfase van het rekenen tot 20) of als het voorstelbaar maken van iets (bijvoorbeeld het
