Samenvatting Understanding Ethics – An Introduction to Moral Theory – Torbjörn Tännsjö
Hoofdstuk 1 Praktische en Normatieve Ethiek
Praktische problemen
Morele blindheid in het verleden? Kenden ze geen morele wetten? Of hadden ze heel andere waarden dan we
tegenwoordig hebben? Het is moeilijk om te zeggen of mensen toen gewoon onverschillig waren of dat ze een
ander idee hadden dan nu qua morele waarden.
Misschien handelen wij nu volgens toekomstige generaties ook wel immoreel. Drie gebieden worden vaak
genoemd als voorbeelden van hoe slechte dingen ongemerkt toegestaan worden:
- Onze onderdrukking (als mens) van andere soorten (dieren).
- Onze (alle mensen) zelfvoldaanheid met betrekking tot de verwoesting van het milieu.
- Onze (rijke deel van wereld) tolerantie hongersnood en armoede in de arme delen van de wereld.
Dit laatste voorbeeld maakt duidelijk dat we dit tolereren of er ‘blind’ voor zijn, net zoals mensen vroeger
‘blind’ waren voor de slavernij of de discriminatie in het apartheidssysteem in Zuid-Afrika. Betekent dit dat wij
ook immoreel handelen nu?
Een praktische vraag is een vraag waarop het antwoord een actie is.
Praktische problemen zijn vaak niet individueel van nature. Vaak hebben ze collectieve gevolgen en zitten ze op
een politieke helling.
Hoe lossen we politieke problemen op (op een verantwoordelijke manier)? toegepaste ethiek.
Toegepaste ethiek
Om kennis te krijgen over wat we moeten doen in een praktische situatie, hebben we echte en redelijke
morele principes nodig om toe te passen op de onderzochte zaak. Om dit te kunnen doen moeten we ook
relevante feiten uit de situatie hebben.
Moreel principe relevante feiten praktische conclusie. Op deze manier krijg je ook een morele uitleg van
waarom we doen wat we uiteindelijk doen.
Welke feiten belangrijk zijn, wordt bepaald door welke praktische vraag we willen beantwoorden en welk
morele principe we als vertrekpunt nemen.
Welke morele principe is de echte en redelijke? Een systematische poging om hier een antwoord op te vinden
in dit boek, heet normatieve ethiek.
Een manier om uit te vinden of een gesuggereerde principe echt en redelijk is, kan door het toe te passen op
een praktisch probleem en te kijken of het een mogelijke oplossing geeft.
In de normatieve ethiek is het echter beter om naar abstracte casussen te kijken dan naar echte casussen (deze
zijn te rommelig en met te veel informatie).
Eén waarheid, veel waarheden, of helemaal geen waarheid?
Morele waarheid is relatief. Wat van het ene culturele- of tijdsperspectief juist is, kan vanuit een ander
cultureel- of tijdsperspectief juist fout zijn. Het heeft dus geen zin om unieke, superieure morele uitzichten na
te streven. Ethische relativisme.
Morele realisten: er is een unieke morele waarheid om normatieve ethiek na te streven.
Morele nihilisten: er is geen morele waarheid.
Normatieve ethiek
Je moet altijd handelen naar het streven naar zo veel mogelijk welvaart voor iedereen. Soms zijn er meerdere
hypotheses voor principes. Het principe dat de beste verklaring geeft voor waarom je handelt op een bepaalde
manier in een bepaalde situatie is het principe die we prijzen. Dan gaan we naar andere casussen en vinden
redenen om bij dit principe te blijven of om het te herzien. Als het proces te einde is gekomen en we het
reflectieve equilibrium (balans) hebben, hebben we recht gedaan aan onze morele opvattingen.
Dit betekent niet dat onze opvattingen echt of redelijk zijn. In het boek worden zeven (voor tentamen 5)
radicaal verschillende morele vermoedens besproken. Deze presenteren allemaal een verschillend idee voor
het vertrekpunt om praktische problemen op te lossen. Het gaat om de volgende 5:
- Utilitarisme: we handelen altijd met de bedoeling om de welvaart van de hele wereld te
maximaliseren. Jeremy Bentham
Hoofdstuk 1 Praktische en Normatieve Ethiek
Praktische problemen
Morele blindheid in het verleden? Kenden ze geen morele wetten? Of hadden ze heel andere waarden dan we
tegenwoordig hebben? Het is moeilijk om te zeggen of mensen toen gewoon onverschillig waren of dat ze een
ander idee hadden dan nu qua morele waarden.
Misschien handelen wij nu volgens toekomstige generaties ook wel immoreel. Drie gebieden worden vaak
genoemd als voorbeelden van hoe slechte dingen ongemerkt toegestaan worden:
- Onze onderdrukking (als mens) van andere soorten (dieren).
- Onze (alle mensen) zelfvoldaanheid met betrekking tot de verwoesting van het milieu.
- Onze (rijke deel van wereld) tolerantie hongersnood en armoede in de arme delen van de wereld.
Dit laatste voorbeeld maakt duidelijk dat we dit tolereren of er ‘blind’ voor zijn, net zoals mensen vroeger
‘blind’ waren voor de slavernij of de discriminatie in het apartheidssysteem in Zuid-Afrika. Betekent dit dat wij
ook immoreel handelen nu?
Een praktische vraag is een vraag waarop het antwoord een actie is.
Praktische problemen zijn vaak niet individueel van nature. Vaak hebben ze collectieve gevolgen en zitten ze op
een politieke helling.
Hoe lossen we politieke problemen op (op een verantwoordelijke manier)? toegepaste ethiek.
Toegepaste ethiek
Om kennis te krijgen over wat we moeten doen in een praktische situatie, hebben we echte en redelijke
morele principes nodig om toe te passen op de onderzochte zaak. Om dit te kunnen doen moeten we ook
relevante feiten uit de situatie hebben.
Moreel principe relevante feiten praktische conclusie. Op deze manier krijg je ook een morele uitleg van
waarom we doen wat we uiteindelijk doen.
Welke feiten belangrijk zijn, wordt bepaald door welke praktische vraag we willen beantwoorden en welk
morele principe we als vertrekpunt nemen.
Welke morele principe is de echte en redelijke? Een systematische poging om hier een antwoord op te vinden
in dit boek, heet normatieve ethiek.
Een manier om uit te vinden of een gesuggereerde principe echt en redelijk is, kan door het toe te passen op
een praktisch probleem en te kijken of het een mogelijke oplossing geeft.
In de normatieve ethiek is het echter beter om naar abstracte casussen te kijken dan naar echte casussen (deze
zijn te rommelig en met te veel informatie).
Eén waarheid, veel waarheden, of helemaal geen waarheid?
Morele waarheid is relatief. Wat van het ene culturele- of tijdsperspectief juist is, kan vanuit een ander
cultureel- of tijdsperspectief juist fout zijn. Het heeft dus geen zin om unieke, superieure morele uitzichten na
te streven. Ethische relativisme.
Morele realisten: er is een unieke morele waarheid om normatieve ethiek na te streven.
Morele nihilisten: er is geen morele waarheid.
Normatieve ethiek
Je moet altijd handelen naar het streven naar zo veel mogelijk welvaart voor iedereen. Soms zijn er meerdere
hypotheses voor principes. Het principe dat de beste verklaring geeft voor waarom je handelt op een bepaalde
manier in een bepaalde situatie is het principe die we prijzen. Dan gaan we naar andere casussen en vinden
redenen om bij dit principe te blijven of om het te herzien. Als het proces te einde is gekomen en we het
reflectieve equilibrium (balans) hebben, hebben we recht gedaan aan onze morele opvattingen.
Dit betekent niet dat onze opvattingen echt of redelijk zijn. In het boek worden zeven (voor tentamen 5)
radicaal verschillende morele vermoedens besproken. Deze presenteren allemaal een verschillend idee voor
het vertrekpunt om praktische problemen op te lossen. Het gaat om de volgende 5:
- Utilitarisme: we handelen altijd met de bedoeling om de welvaart van de hele wereld te
maximaliseren. Jeremy Bentham
