Goederenrecht: lesnotities
Inhoudsopgave
HC 1: INLEIDING ............................................................................................................................................... 3
HC 2: INDELING DER GOEDEREN (ALGEMEEN) .................................................................................................. 9
A. TERMINOLOGIE ............................................................................................................................................... 9
B. WAAROM INDELINGEN? ................................................................................................................................. 10
C. DE GOEDEREN VOLGENS DE GRAAD VAN TOE-EIGENINGSMOGELIJKHEID.................................................................... 10
D. DE GOEDEREN VOLGENS HUN GEBRUIK .............................................................................................................. 11
E. PUBLIEKE EN PRIVATE GOEDEREN...................................................................................................................... 12
F. EIGENDOM .................................................................................................................................................. 17
HC 3: INDELING DER GOEDEREN (RG VS ORG) ................................................................................................ 19
A. ROEREND VS ONROEREND: HOOFDCATEGORIE..................................................................................................... 19
B. ONROERENDE GOEDEREN UIT HUN AARD ........................................................................................................... 19
C. ONROEREND DOOR INCORPORATIE ................................................................................................................... 20
D. ONROERENDE GOEDEREN DOOR BESTEMMING .................................................................................................... 21
E. ONROERENDE GOEDEREN DOOR VOORWERP ...................................................................................................... 23
HC 4: EIGENDOM ............................................................................................................................................ 26
A. ZAKELIJKE RECHTEN ....................................................................................................................................... 26
B. EIGENDOM .................................................................................................................................................. 28
Definitie ........................................................................................................................................................ 28
Kenmerken.................................................................................................................................................... 28
Bewijs van eigendom (art. 3.52 BW) ............................................................................................................ 33
Afbakening/begrenzing van onroerende eigendom ..................................................................................... 36
HC 5: EIGENDOM (DEEL 2) – VERWERVING VAN ZAKELIJKE RECHTEN ............................................................. 38
A. ONTSTAAN VAN EIGENDOM: OORSPRONKELIJKE WIJZEN VAN EIGENDOMSVERKRIJGING ............................................... 38
B. VERWERVING VAN ZAKELIJKE RECHTEN .............................................................................................................. 38
B.1. AFGELEID EN OORSPRONKELIJK ......................................................................................................................... 38
B.2. OORSPRONKELIJKE EIGENDOMSVERKRIJGING ....................................................................................................... 38
Bezit en verkrijgende verjaring ..................................................................................................................... 38
Natrekking .................................................................................................................................................... 45
Verwerking ................................................................................................................................................... 46
Vondst .......................................................................................................................................................... 46
Niet-ophaling ................................................................................................................................................ 47
C. BEPERKINGEN VAN HET EIGENDOMSRECHT ......................................................................................................... 47
Algemeen...................................................................................................................................................... 47
Rechtsmisbruik ............................................................................................................................................. 47
Evenwichtsleer .............................................................................................................................................. 48
D. BESCHERMING VAN HET EIGENDOMSRECHT ........................................................................................................ 50
HC 6: VRUCHTGEBRUIK .................................................................................................................................. 52
OMSCHRIJVING EN KENMERKEN ................................................................................................................................ 52
RECHTEN EN PLICHTEN ............................................................................................................................................ 55
HC 7: RECHT VAN ERFPACHT EN RECHT VAN OPSTAL ..................................................................................... 60
RECHT VAN ERFPACHT............................................................................................................................................. 60
RECHT VAN OPSTAL ................................................................................................................................................ 64
VERGELIJKING ERFPACHT EN OPSTAL .......................................................................................................................... 67
1
,HC 8: ERFDIENSTBAARHEDEN EN BURENRELATIES ......................................................................................... 68
ERFDIENSTBAARHEDEN ........................................................................................................................................... 68
BURENRELATIES ..................................................................................................................................................... 75
HC 9+10: MEDE-EIGENDOM ........................................................................................................................... 77
ALGEMEEN ........................................................................................................................................................... 77
TOEVALLIGE MEDE-EIGENDOM ................................................................................................................................. 78
GEDWONGEN MEDE-EIGENDOM ............................................................................................................................... 79
APPARTEMENTS MEDE-EIGENDOM ............................................................................................................................ 79
HC 11: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN ...................................................................................................................... 87
ALGEMENE REGELS................................................................................................................................................. 87
VOORRECHTEN ...................................................................................................................................................... 90
VOORRECHT ONBETAALDE VERKOPER – ROEREND ......................................................................................................... 91
ZAKELIJKE ZEKERHEIDSRECHTEN ................................................................................................................................ 92
HYPOTHEEK .......................................................................................................................................................... 92
RANGREGELING ..................................................................................................................................................... 94
HC 12: PANDRECHT ........................................................................................................................................ 95
ONDERSCHEID PERSOONLIJKE ZEKERHEIDSRECHTEN....................................................................................................... 95
PANDRECHT: ALGEMEEN ......................................................................................................................................... 95
EIGENDOMSVOORBEHOUD ...................................................................................................................................... 99
RETENTIERECHT ................................................................................................................................................... 100
VOORBEELDEXAMENVRAGEN ...................................................................................................................... 101
2
,HC 1: inleiding
INLEIDING
Inhoud
Fysiek les!
6 delen:
I. Inleiding
II. Indeling der goederen
III. Zakelijke hoofdrechten
IV. Zakelijke zekerheden
V. Publiciteit
VI. Zakelijke rechten: gemeenschappelijke principes
Examen
- Schriftelijk examen
- Mix van vragen
o Duiden van essentiële begrippen en rechtsregels
o Situeren van wetsbepalingen
o Juist-fout vragen
o Casussen
o Vergelijkingsvraag of reflectievragen: juridische en maatschappelijke relevantie,
kritische reflecties, eigen mening
- Gebruik actueel wetboek
o Niet geannoteerd
o Geen kruisverwijzingen
o Onbeschreven post-its
- Nuancering niet vergeten toevoegen/vermelden op examen
Voorbeeldvraag examen: stelling
Als je bij appartementseigendom je zonnepanelen wilt nemen dan moet je dit doen met unanimiteit.
Juist of fout?
Fout, kijken naar wetsbepalingen waar staat dat unanimiteit voor dit en dat nodig is, en niet voor
zonnepanelen dus niet van toepassing.
Vragen?
- Inhoudelijke vragen:
- Administratieve vragen: studentensecretariaat
Zakelijke rechten
- Eigendom, mede-eigendom
- Zakelijke gebruiksrechten
o Vruchtgebruik
o Opstal
▪ Eigenaar worden van andermans producten op iemands grond
o Erfpacht
o EDB
- Zakelijke zekerheden
3
, o Pand
o Hypotheek
o Voorrechten
o Retentierecht
LES 1: Het goederenrecht gesitueerd binnen het vermogensrecht
Wat is goederenrecht?
Situering
- Goederenrecht < privaatrecht/burgerlijk recht
o Privaatrecht: regelt rechtsverhouding tussen particulieren
▪ <> publiekrecht:
• Regelt rechtsverhouding tussen particulieren en OH
• Regelt samenstelling, werking, … van overheidsinstellingen
▪ <> andere privaatrechtelijke rechtsdomeinen: verbintenissenrecht,
contractenrecht
o Privaatrecht wordt traditioneel opgedeeld in
▪ Patrimoniaal recht of vermogensrecht
▪ Extrapatrimoniaal recht
- Goederenrecht < vermogensrecht < privaatrecht
o Heeft betrekking op actieve en passieve samenstelling vermogen/patrimonium
o Vermogensrecht =
▪ Omvat een regeling van de patrimoniale subjectieve rechten
• Verder opgedeeld in:
o Vorderingsrechten
= verschaffen een rechtssubject een recht op een prestatie
van een ander rechtssubject
= iets doen, iets niet doen, iets geven
= rechtsverhoudingen tussen de rechtssubjecten
o Intellectuele rechten
= geven een auteur een tijdelijk en exclusief exploitatierecht
op een originele creatie van de menselijke geest
o Zakelijke rechten
= geven aan een rechtssubject een rechtstreeks zeggenschap
over een bepaald goed
= rechtsverhouding tussen rechtssubject en rechtsobject
! Enkel de wetgever kan zakelijke rechten creëren (art. 3.3, lid
1 BW)
o Vermogen (art. 3.35, lid 1 BW)
▪ = juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en toekomstige
goederen (baten) en verbintenissen (lasten) omvat
▪ Actieve bestanddelen = goederen + rechten
▪ Passieve bestanddelen = schulden + plichten
▪ Iedereen (natuurlijke personen) heeft één vermogen
▪ Iedereen heeft slechts één vermogen (art. 3.35, lid 2 BW)
• Uitzondering:
o Kwaliteitsrekening (art. 3.37 BW)
4
Inhoudsopgave
HC 1: INLEIDING ............................................................................................................................................... 3
HC 2: INDELING DER GOEDEREN (ALGEMEEN) .................................................................................................. 9
A. TERMINOLOGIE ............................................................................................................................................... 9
B. WAAROM INDELINGEN? ................................................................................................................................. 10
C. DE GOEDEREN VOLGENS DE GRAAD VAN TOE-EIGENINGSMOGELIJKHEID.................................................................... 10
D. DE GOEDEREN VOLGENS HUN GEBRUIK .............................................................................................................. 11
E. PUBLIEKE EN PRIVATE GOEDEREN...................................................................................................................... 12
F. EIGENDOM .................................................................................................................................................. 17
HC 3: INDELING DER GOEDEREN (RG VS ORG) ................................................................................................ 19
A. ROEREND VS ONROEREND: HOOFDCATEGORIE..................................................................................................... 19
B. ONROERENDE GOEDEREN UIT HUN AARD ........................................................................................................... 19
C. ONROEREND DOOR INCORPORATIE ................................................................................................................... 20
D. ONROERENDE GOEDEREN DOOR BESTEMMING .................................................................................................... 21
E. ONROERENDE GOEDEREN DOOR VOORWERP ...................................................................................................... 23
HC 4: EIGENDOM ............................................................................................................................................ 26
A. ZAKELIJKE RECHTEN ....................................................................................................................................... 26
B. EIGENDOM .................................................................................................................................................. 28
Definitie ........................................................................................................................................................ 28
Kenmerken.................................................................................................................................................... 28
Bewijs van eigendom (art. 3.52 BW) ............................................................................................................ 33
Afbakening/begrenzing van onroerende eigendom ..................................................................................... 36
HC 5: EIGENDOM (DEEL 2) – VERWERVING VAN ZAKELIJKE RECHTEN ............................................................. 38
A. ONTSTAAN VAN EIGENDOM: OORSPRONKELIJKE WIJZEN VAN EIGENDOMSVERKRIJGING ............................................... 38
B. VERWERVING VAN ZAKELIJKE RECHTEN .............................................................................................................. 38
B.1. AFGELEID EN OORSPRONKELIJK ......................................................................................................................... 38
B.2. OORSPRONKELIJKE EIGENDOMSVERKRIJGING ....................................................................................................... 38
Bezit en verkrijgende verjaring ..................................................................................................................... 38
Natrekking .................................................................................................................................................... 45
Verwerking ................................................................................................................................................... 46
Vondst .......................................................................................................................................................... 46
Niet-ophaling ................................................................................................................................................ 47
C. BEPERKINGEN VAN HET EIGENDOMSRECHT ......................................................................................................... 47
Algemeen...................................................................................................................................................... 47
Rechtsmisbruik ............................................................................................................................................. 47
Evenwichtsleer .............................................................................................................................................. 48
D. BESCHERMING VAN HET EIGENDOMSRECHT ........................................................................................................ 50
HC 6: VRUCHTGEBRUIK .................................................................................................................................. 52
OMSCHRIJVING EN KENMERKEN ................................................................................................................................ 52
RECHTEN EN PLICHTEN ............................................................................................................................................ 55
HC 7: RECHT VAN ERFPACHT EN RECHT VAN OPSTAL ..................................................................................... 60
RECHT VAN ERFPACHT............................................................................................................................................. 60
RECHT VAN OPSTAL ................................................................................................................................................ 64
VERGELIJKING ERFPACHT EN OPSTAL .......................................................................................................................... 67
1
,HC 8: ERFDIENSTBAARHEDEN EN BURENRELATIES ......................................................................................... 68
ERFDIENSTBAARHEDEN ........................................................................................................................................... 68
BURENRELATIES ..................................................................................................................................................... 75
HC 9+10: MEDE-EIGENDOM ........................................................................................................................... 77
ALGEMEEN ........................................................................................................................................................... 77
TOEVALLIGE MEDE-EIGENDOM ................................................................................................................................. 78
GEDWONGEN MEDE-EIGENDOM ............................................................................................................................... 79
APPARTEMENTS MEDE-EIGENDOM ............................................................................................................................ 79
HC 11: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN ...................................................................................................................... 87
ALGEMENE REGELS................................................................................................................................................. 87
VOORRECHTEN ...................................................................................................................................................... 90
VOORRECHT ONBETAALDE VERKOPER – ROEREND ......................................................................................................... 91
ZAKELIJKE ZEKERHEIDSRECHTEN ................................................................................................................................ 92
HYPOTHEEK .......................................................................................................................................................... 92
RANGREGELING ..................................................................................................................................................... 94
HC 12: PANDRECHT ........................................................................................................................................ 95
ONDERSCHEID PERSOONLIJKE ZEKERHEIDSRECHTEN....................................................................................................... 95
PANDRECHT: ALGEMEEN ......................................................................................................................................... 95
EIGENDOMSVOORBEHOUD ...................................................................................................................................... 99
RETENTIERECHT ................................................................................................................................................... 100
VOORBEELDEXAMENVRAGEN ...................................................................................................................... 101
2
,HC 1: inleiding
INLEIDING
Inhoud
Fysiek les!
6 delen:
I. Inleiding
II. Indeling der goederen
III. Zakelijke hoofdrechten
IV. Zakelijke zekerheden
V. Publiciteit
VI. Zakelijke rechten: gemeenschappelijke principes
Examen
- Schriftelijk examen
- Mix van vragen
o Duiden van essentiële begrippen en rechtsregels
o Situeren van wetsbepalingen
o Juist-fout vragen
o Casussen
o Vergelijkingsvraag of reflectievragen: juridische en maatschappelijke relevantie,
kritische reflecties, eigen mening
- Gebruik actueel wetboek
o Niet geannoteerd
o Geen kruisverwijzingen
o Onbeschreven post-its
- Nuancering niet vergeten toevoegen/vermelden op examen
Voorbeeldvraag examen: stelling
Als je bij appartementseigendom je zonnepanelen wilt nemen dan moet je dit doen met unanimiteit.
Juist of fout?
Fout, kijken naar wetsbepalingen waar staat dat unanimiteit voor dit en dat nodig is, en niet voor
zonnepanelen dus niet van toepassing.
Vragen?
- Inhoudelijke vragen:
- Administratieve vragen: studentensecretariaat
Zakelijke rechten
- Eigendom, mede-eigendom
- Zakelijke gebruiksrechten
o Vruchtgebruik
o Opstal
▪ Eigenaar worden van andermans producten op iemands grond
o Erfpacht
o EDB
- Zakelijke zekerheden
3
, o Pand
o Hypotheek
o Voorrechten
o Retentierecht
LES 1: Het goederenrecht gesitueerd binnen het vermogensrecht
Wat is goederenrecht?
Situering
- Goederenrecht < privaatrecht/burgerlijk recht
o Privaatrecht: regelt rechtsverhouding tussen particulieren
▪ <> publiekrecht:
• Regelt rechtsverhouding tussen particulieren en OH
• Regelt samenstelling, werking, … van overheidsinstellingen
▪ <> andere privaatrechtelijke rechtsdomeinen: verbintenissenrecht,
contractenrecht
o Privaatrecht wordt traditioneel opgedeeld in
▪ Patrimoniaal recht of vermogensrecht
▪ Extrapatrimoniaal recht
- Goederenrecht < vermogensrecht < privaatrecht
o Heeft betrekking op actieve en passieve samenstelling vermogen/patrimonium
o Vermogensrecht =
▪ Omvat een regeling van de patrimoniale subjectieve rechten
• Verder opgedeeld in:
o Vorderingsrechten
= verschaffen een rechtssubject een recht op een prestatie
van een ander rechtssubject
= iets doen, iets niet doen, iets geven
= rechtsverhoudingen tussen de rechtssubjecten
o Intellectuele rechten
= geven een auteur een tijdelijk en exclusief exploitatierecht
op een originele creatie van de menselijke geest
o Zakelijke rechten
= geven aan een rechtssubject een rechtstreeks zeggenschap
over een bepaald goed
= rechtsverhouding tussen rechtssubject en rechtsobject
! Enkel de wetgever kan zakelijke rechten creëren (art. 3.3, lid
1 BW)
o Vermogen (art. 3.35, lid 1 BW)
▪ = juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en toekomstige
goederen (baten) en verbintenissen (lasten) omvat
▪ Actieve bestanddelen = goederen + rechten
▪ Passieve bestanddelen = schulden + plichten
▪ Iedereen (natuurlijke personen) heeft één vermogen
▪ Iedereen heeft slechts één vermogen (art. 3.35, lid 2 BW)
• Uitzondering:
o Kwaliteitsrekening (art. 3.37 BW)
4
