STAATSRECHT
HBO-RECHTEN JAAR 1
,Hoofdstuk 1 De Nederlandse staat en zijn
bewoners
Wat is staatsrecht?
Staatsrecht is het fundament van onze democratische rechtstaat ook wel constitutioneel recht
genoemd. Het staatsrecht regelt hoe de Nederlandse als staatsbestel in elkaar zit en
functioneert. In het staatsrecht komen de eerste en tweede kamer, de regering, verkiezingen
en de totstandkoming van wetten aan de orde. Een belangrijke wet is de grondwet, hierin
staan de basisregels van ons staatsbestel.
1) Inrichting van de staat en verdeling van bevoegdheden
2) Handhaving individuele vrijheden van de burger
3) Rechtspraak en rechtsbescherming tegen de overheid
4) Totstandkoming, gelding en handhaving van het recht
Wat zijn de 4 kenmerken van een staat?
1) Afgegrensd grondgebied
2) Volksgemeenschap
3) Gezag (orgaan met hoogste macht)
4) Erkenning door andere staten
Wat is het koninkrijk der Nederlanden?
Het koninkrijk der Nederlanden is een staatrechtelijk samenwerkingsverband tussen vier
landen: Aruba, Curaçao, Nederland en Sint-Maarten. Deze landen zijn wel allemaal zelfstandige
staten binnen het Koninkrijk. Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (BES-eilanden/Caribisch
Nederland) zijn overzeese gemeenten van Nederland.
› In het Rijkswet staan alle wetten die van gelden voor het gehele koninkrijk.
› Aruba, Curaçao en Sint-Maarten hebben hun eigen regering, wetgever en rechterlijke
macht.
Wat is het Nederlanderschap?
Burgers die tot het koninkrijk der Nederlanden behoren, hebben de Nederlandse nationaliteit
(zij bezitten het Nederlanderschap).
1) Kinderen van een Nederlandse ouder
2) Kinderen die in Nederland zijn geboren met niet-Nederlandse ouders
3) Minderjarige die geadopteerd worden door een Nederlander
4) Optieverklaring, vreemdelingen die voldoen aan de voorwaarden kunnen
Nederlanderschap verkrijgen door optie.
5) Naturalisatie (inburgering), vreemdelingen die niet in aanmerking komen voor optie
kunnen een verzoek tot naturalisatie indienen bij de immigratie- en naturalisatiedienst. De
vreemdeling moet dan een naturalisatietoets maken om te laten zien dat hij ingeburgerd
is in de Nederlandse samenleving. Hiermee geeft hij aan dat hij de vrijheden en rechten
van de Nederlandse staat eerbiedigt.
Degene die zich als Nederlander naturaliseert heeft een afstandsplicht.
Hoe kun je je Nederlanderschap verliezen?
Nederlanders kunnen hun Nederlanderschap verliezen bijvoorbeeld als een Nederlanders
onherroepelijk wordt veroordeeld vanwege een misdrijf die de belangen van het Koninkrijk
beschadigen. Ook verlies je het Nederlanderschap als je betrokken bent bij een
gevechtshandelingen tegen het Koninkrijk dan wel tegen een bondgenootschap waarvan het
Koninkrijk lid is.
, Wat is een identificatieplicht?
De documenten waarmee je je nationaliteit kan aantonen is een paspoort, rijbewijs en
vreemdelingendocumenten (verblijfsvergunning of visum). Iedereen moet vanaf 14 jaar een
identiteitsbewijs kunnen tonen.
Wat zijn de rechtsgevolgen van het Nederlanderschap?
1) Nederlanders hebben vrije toegang tot Nederlands en mogen hier vrij verblijven.
2) Het Nederlandse wetboek van Strafrecht is ook van toepassing op Nederlanders die buiten
het territorium van het koninkrijk misdrijven hebben gepleegd.
3) De Nederlander die in het buitenland gevangen wordt genomen geniet van diplomatieke
bescherming. Vertegenwoordigers zullen er alles aan doen dat de gevangen door de
buitenlandse staat goed wordt behandeld. En zullen ze proberen dat de gevangen de straf
in Nederland mag uitzitten.
4) Nederlander mogen nooit aan andere staten worden uitgeleverd, als het niet zeker is dat zij
na hun veroordelingen hun straf mogen uitzitten in Nederland.
5) Nederlanders hebben actief en passief stemrecht
6) Bepaalde openbare functies kunnen alleen door Nederlanders worden vervuld
(burgermeester, rechter, een vertrouwensfunctie als ambtenaar)
7) Nederlanders kunnen aanspraak maken op voorzieningen of uitkeringen. (Een
vreemdeling kan dit recht alleen krijgen als hij rechtmatig in Nederland verblijft, er geldt
een koppelingsbeginsel)
Wanneer heb je geen toegang tot Nederland?
Je hebt geen toegang tot Nederland als je:
› een vreemdeling bent met een niet geldig identiteitsbewijs;
› een gevaar bent voor de openbare orde en veiligheid;
› of als je geen geld hebt voor een verblijf in Nederland en de terugreis.
Voor een kort verblijf in Nederland als toerist, voor zaken, familiebezoek, een
ziekenhuisopname of iets dergelijks moet je als vreemdeling een visum aanvragen bij de
Nederlandse ambassade. Een visum geeft toestemming aan een vreemdeling om een korte
tijd in Nederland te verblijven van maximaal drie maanden.
Voor een langer verblijf (werk, studie of gezinshereniging) moet je een machtiging tot
voorlopig verblijf aanvragen. Je kunt hiermee in Nederland een verblijfsvergunning regulier
aanvragen.
Voor staatsburgers van andere staten van de Europese Unie, Unieburgers of gemeenschap
onderdanen gelden er mindere strengere regels voor toegang en verblijf in Nederland. Voor
hen geldt geen visumplicht, hun maximale termijn is zes maanden en voor de drempel voor
een langer verblijf zijn lager dan voor vreemdelingen.
Wanneer ben je een vreemdeling?
Je bent een vreemdeling als je geen Nederlandse nationaliteit bezit.
Wanneer ben je een asielzoeker?
Een vreemdeling die zijn toevlucht zoekt tot Nederland vanwege een bedreigde situatie of
slechte economische omstandigheden. Voor asielzoekers gelden niet dezelfde regels als voor
regulieren vreemdelingen. Een asielzoeker moet namelijk een verblijfsvergunning asiel
aanvragen. Asielzoeker die via Schiphol komen moeten de asielprocedure afwachten in
gevangenschap. Kansrijke asielzoeker mogen de definitieve beslissing afwachten in een
opvangcentrum of asielzoekerscentrum.
Bij asielzoekers die geen identiteitsbewijs bezitten is het uitzetten een probleem als de staat
waartoe zij behoren hen niet meer als staatsburger erkent. Deze vreemdelingen blijven zonder
verblijfsrecht op straat te staan.
HBO-RECHTEN JAAR 1
,Hoofdstuk 1 De Nederlandse staat en zijn
bewoners
Wat is staatsrecht?
Staatsrecht is het fundament van onze democratische rechtstaat ook wel constitutioneel recht
genoemd. Het staatsrecht regelt hoe de Nederlandse als staatsbestel in elkaar zit en
functioneert. In het staatsrecht komen de eerste en tweede kamer, de regering, verkiezingen
en de totstandkoming van wetten aan de orde. Een belangrijke wet is de grondwet, hierin
staan de basisregels van ons staatsbestel.
1) Inrichting van de staat en verdeling van bevoegdheden
2) Handhaving individuele vrijheden van de burger
3) Rechtspraak en rechtsbescherming tegen de overheid
4) Totstandkoming, gelding en handhaving van het recht
Wat zijn de 4 kenmerken van een staat?
1) Afgegrensd grondgebied
2) Volksgemeenschap
3) Gezag (orgaan met hoogste macht)
4) Erkenning door andere staten
Wat is het koninkrijk der Nederlanden?
Het koninkrijk der Nederlanden is een staatrechtelijk samenwerkingsverband tussen vier
landen: Aruba, Curaçao, Nederland en Sint-Maarten. Deze landen zijn wel allemaal zelfstandige
staten binnen het Koninkrijk. Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (BES-eilanden/Caribisch
Nederland) zijn overzeese gemeenten van Nederland.
› In het Rijkswet staan alle wetten die van gelden voor het gehele koninkrijk.
› Aruba, Curaçao en Sint-Maarten hebben hun eigen regering, wetgever en rechterlijke
macht.
Wat is het Nederlanderschap?
Burgers die tot het koninkrijk der Nederlanden behoren, hebben de Nederlandse nationaliteit
(zij bezitten het Nederlanderschap).
1) Kinderen van een Nederlandse ouder
2) Kinderen die in Nederland zijn geboren met niet-Nederlandse ouders
3) Minderjarige die geadopteerd worden door een Nederlander
4) Optieverklaring, vreemdelingen die voldoen aan de voorwaarden kunnen
Nederlanderschap verkrijgen door optie.
5) Naturalisatie (inburgering), vreemdelingen die niet in aanmerking komen voor optie
kunnen een verzoek tot naturalisatie indienen bij de immigratie- en naturalisatiedienst. De
vreemdeling moet dan een naturalisatietoets maken om te laten zien dat hij ingeburgerd
is in de Nederlandse samenleving. Hiermee geeft hij aan dat hij de vrijheden en rechten
van de Nederlandse staat eerbiedigt.
Degene die zich als Nederlander naturaliseert heeft een afstandsplicht.
Hoe kun je je Nederlanderschap verliezen?
Nederlanders kunnen hun Nederlanderschap verliezen bijvoorbeeld als een Nederlanders
onherroepelijk wordt veroordeeld vanwege een misdrijf die de belangen van het Koninkrijk
beschadigen. Ook verlies je het Nederlanderschap als je betrokken bent bij een
gevechtshandelingen tegen het Koninkrijk dan wel tegen een bondgenootschap waarvan het
Koninkrijk lid is.
, Wat is een identificatieplicht?
De documenten waarmee je je nationaliteit kan aantonen is een paspoort, rijbewijs en
vreemdelingendocumenten (verblijfsvergunning of visum). Iedereen moet vanaf 14 jaar een
identiteitsbewijs kunnen tonen.
Wat zijn de rechtsgevolgen van het Nederlanderschap?
1) Nederlanders hebben vrije toegang tot Nederlands en mogen hier vrij verblijven.
2) Het Nederlandse wetboek van Strafrecht is ook van toepassing op Nederlanders die buiten
het territorium van het koninkrijk misdrijven hebben gepleegd.
3) De Nederlander die in het buitenland gevangen wordt genomen geniet van diplomatieke
bescherming. Vertegenwoordigers zullen er alles aan doen dat de gevangen door de
buitenlandse staat goed wordt behandeld. En zullen ze proberen dat de gevangen de straf
in Nederland mag uitzitten.
4) Nederlander mogen nooit aan andere staten worden uitgeleverd, als het niet zeker is dat zij
na hun veroordelingen hun straf mogen uitzitten in Nederland.
5) Nederlanders hebben actief en passief stemrecht
6) Bepaalde openbare functies kunnen alleen door Nederlanders worden vervuld
(burgermeester, rechter, een vertrouwensfunctie als ambtenaar)
7) Nederlanders kunnen aanspraak maken op voorzieningen of uitkeringen. (Een
vreemdeling kan dit recht alleen krijgen als hij rechtmatig in Nederland verblijft, er geldt
een koppelingsbeginsel)
Wanneer heb je geen toegang tot Nederland?
Je hebt geen toegang tot Nederland als je:
› een vreemdeling bent met een niet geldig identiteitsbewijs;
› een gevaar bent voor de openbare orde en veiligheid;
› of als je geen geld hebt voor een verblijf in Nederland en de terugreis.
Voor een kort verblijf in Nederland als toerist, voor zaken, familiebezoek, een
ziekenhuisopname of iets dergelijks moet je als vreemdeling een visum aanvragen bij de
Nederlandse ambassade. Een visum geeft toestemming aan een vreemdeling om een korte
tijd in Nederland te verblijven van maximaal drie maanden.
Voor een langer verblijf (werk, studie of gezinshereniging) moet je een machtiging tot
voorlopig verblijf aanvragen. Je kunt hiermee in Nederland een verblijfsvergunning regulier
aanvragen.
Voor staatsburgers van andere staten van de Europese Unie, Unieburgers of gemeenschap
onderdanen gelden er mindere strengere regels voor toegang en verblijf in Nederland. Voor
hen geldt geen visumplicht, hun maximale termijn is zes maanden en voor de drempel voor
een langer verblijf zijn lager dan voor vreemdelingen.
Wanneer ben je een vreemdeling?
Je bent een vreemdeling als je geen Nederlandse nationaliteit bezit.
Wanneer ben je een asielzoeker?
Een vreemdeling die zijn toevlucht zoekt tot Nederland vanwege een bedreigde situatie of
slechte economische omstandigheden. Voor asielzoekers gelden niet dezelfde regels als voor
regulieren vreemdelingen. Een asielzoeker moet namelijk een verblijfsvergunning asiel
aanvragen. Asielzoeker die via Schiphol komen moeten de asielprocedure afwachten in
gevangenschap. Kansrijke asielzoeker mogen de definitieve beslissing afwachten in een
opvangcentrum of asielzoekerscentrum.
Bij asielzoekers die geen identiteitsbewijs bezitten is het uitzetten een probleem als de staat
waartoe zij behoren hen niet meer als staatsburger erkent. Deze vreemdelingen blijven zonder
verblijfsrecht op straat te staan.
