Samenvatting verpleegkundige leerlijn: palliatieve zorg

Palliatieve zorg

1 Begripsomschrijving

1.1 Begrippen in de palliatieve zorg

Palliatieve zorg= benadering die de kwaliteit van leven verbetert van p’s en hun naasten die
te maken hebben met een levensbedreigende aandoening
 Voorkomen en verlichten van het lijden

Doel: zo’n hoog mogelijke kwaliteit van leven bieden, waardoor het ziekteverloop zo
mogelijk positief beïnvloedt kan worden; zo’n groot mogelijke autonomie

! dood is hierbij een natuurlijk proces dat niet vertraagd of versneld wordt

 Aandacht voor psychologische en lichamelijke klachten
 Emotionele ondersteuning voor p en naasten

Palliatieve zorg  terminale zorg

 Palliatieve zorg kan worden aangeboden aan een persoon met een ongeneeslijke
aandoening, op eender welk stadium van het ziekteproces

 Terminale zorg wordt aangeboden tijdens de terminale fase, de fase net voor de
dood

Wanneer?
 Vanaf ogenblik dat p als palliatief wordt geïdentificeerd tot en met terminale fase
 Ook wnr er nog een ziektebehandeling plaatsvindt
 Progressief ifv zorgnoden- en wensen

!!!palliatieve zorg vindt plaats ongeacht levensverwachting

1.1.1 Palliatieve geneeskunde

Wanneer er wordt vastgesteld dat de zieke een ongeneeslijke aandoening heeft
 Die niet meer beantwoord aan de behandeling
 Waardoor hij hard achteruitgaat


 Kwaliteit van overleven (niet het actief verkorten of verlengen)

 Palliatieve therapie = de onaangename verschijnselen van de ziekte bestrijden, niet
de oorzaak van de ziekte

,  Palliatieve verzorging= dood zo zacht mogelijk maken

Vroeger was er enkel stervensbegeleiding
 Beperkt (3-5 dagen duurt het stervensproces)
 Vaak doorgeschoven naar pastores, morele consulenten
 Het grootste deel van de begeleiding moet gebeuren maanden voor de sterfte, zodat
hij/zij nog voldoende fysieke en psychische kracht heeft om zich voor te bereiden

1.2 Palliatieve zorgcultuur

Ontstaan in de jaren 60 door Cicely Saunders
 Hospice care


• het sterven is een natuurlijk proces en de terminale fase is een belangrijke fase van
het menselijk leven

• als de zieke niet meer kan genezen, heeft hij aangepaste zorg nodig op lichamelijk,
psychisch, relationeel en spiritueel vlak


• er worden geen levensverlengende maar ook geen levensverkortende handelingen
gesteld en alles wordt in het werk gesteld om de zieke het grootst mogelijke comfort
te verzekeren

• de zorg wordt verstrekt door een multidisciplinair team

eerste palliatieve eenheid in Sint Jan in Brussel in 1990

1.3 Principes van palliatieve zorg

1. Respect voor het leven
• Sterven als normaal proces
• P moet niet in afzondering gezet worden/anders bekeken worden

2. Dood wordt noch versneld, noch uitgesteld
• Bemoeilijkt door denkpatroon van medisch curatief model

3. Integratie van psychische, sociale en spirituele verzorgingsaspecten
• Alle noden van zieke en familie moeten beantwoord worden

4. Pijn en andere symptomen, die gevolg zijn van ziekte of behandeling worden onder
controle gehouden
• Laatste maanden mogen niet verzwaard worden door symptomen

, 5. Geven van ondersteuning, zodat zieke zo’n actief mogelijk zou leven tot aan de dood
• Zieke blijft actief
• Zieke blijft actief mee beslissen over eigen leven en kwaliteit van zijn leven

6. Geven van ondersteuning aan naasten, zodat ze samen met de ziekte en hun eigen
rouw kunnen omgaan

7. Ondersteuning van de hulpverleners, aandacht voor de ‘zorg’ van alle zorgverleners

1.4 Palliatieve zorgconcept

Zorgconcept van grypdonck
 Beschrijft de essentiële elementen waaraan de zorg moet voldoen
 Opdracht van vpk in palliatieve zorg raakt het wezen van de vpk
• Situatie zo beïnvloeden dat p zo zinvol mogelijk kan leven en zoveel mogelijk zijn
‘mens-zijn’ kan realiseren
• Angst van de p verminderen door hem controle te geven

1.5 Doel en middelen in de palliatieve zorg

Doelpubliek: ongeneeslijk zieke mens en zijn naasten

 Verplaatsing van cure naar care
Cure= diagnose, behandeling, genezing
Care= zorgverlening dicht bij de mens, zorg voor zieke en familie

Uitkomstmaten:
 Kwaliteit van leven
 Kwaliteit van sterven
 Behoefte naaste(n)
 Verlies- en rouwbegeleiding

1.5.1 Als er niets meer aan te doen is, moet alles nog gedaan worden

Lichamelijk comfort
• Efficiënte symptoomcontrole
• Goede pijncontrole
• Totale verpleging

Psychosociaal comfort
• Emotionele begeleiding
• Sociale begeleiding
• Resocialisering van sterven en dood
• Spirituele begeleiding

,  Samenwerken vanuit diverse disciplines en vanuit verschillende structuren en
diensten

1.5.2 Deskundigheidsniveaus in de palliatieve zorg

Eerste deskundigheidsniveau
• Alle rechtstreekse professionele hulpverleners
• Huisarts, verpleegkundige, gezinshulp, ziekenhuispastor

Tweede deskundigheidsniveau
• Hulpverleners opgeleid in de palliatieve zorg
• Hebben specifieke deskundigheid
• Vormen en verzorgen een referentiekader
• Ter beschikking voor info, advies, ondersteuning
• Functioneren in een afdeling met palliatieve bedden van een zh of wzc

Derde deskundigheidsniveau
• Specifieke deskundigheid van de palliatieve consulenten van support team/
palliatieve coördinaten
• Moeten kennis en deskundigheid overdragen


1.6 Voorwaarden om het palliatief zorgconcept te realiseren

1.6.1 Actieve zorg

Actieve ingesteldheid van de zorgverlener
 Engageren met en voor de p
 Overtuiging: er kan nog veel gedaan worden voor p en familie
• Actief en onbevoorbeeld te luisteren
• Zorg op maat (niets is automatisme)

Wel onmacht
 Zorgverlener moet kunnen omgaan met die grenzen en onmacht


1.6.2 Deskundigheid

• Integratie van grondige en uitgebreide kennis
• Vaardigheden
• Attitude van zorgzaamheid

1.6.3 Interdisciplinariteit

Interferentie van fysieke, psychologische, sociale en spirituele problemen
 Diverse zorgverleners