Gezondheidswetgeving, deontologie en management van de
revalidatiesector
Hoofdstuk 1: organisatie van de zorg
België
De complexiteit van België
o België in zijn federale staat waarbij elke regelgeving op federaal niveau van
toepassing is voor heel België. → Heel België is onderworpen aan beslissingen op
federaal niveau.
Deelstaten in België
o Gemeenschappen:
▪ Wordt gekenmerkt door alles wat aan een persoon is gebonden (vb. scholen)
• Onderwijs, cultuur, zorg en welzijn
▪ 3 gemeenschappen
• Vlaamse gemeenschap → Vlaams gewest en Brussels hoofdstedelijk
gewest
• Franstalige gemeenschap
• Duitstalige gemeenschap
o Gewesten:
▪ Wordt gekenmerkt door alles wat met de grond te maken heeft (bv. het
verkeer, het milieu, …)
▪ 3 gewesten:
• Vlaams gewest
• Waals gewest
• Brussels-hoofdstedelijk gewest
o Vlaanderen: zowel de gewest- als gemeenschapsbevoegdheden vallen onder 1
parlement.
o Wallonië: Franstalig parlement, Waals parlement, Brussels-Hoofdstedelijk parlement
o Ziekenhuis opstarten: federaal, gewest en gemeenschap komen erbij kijken → op de
3 niveaus.
Hiërarchie der normen
o Laat zien hoe de verschillende vormen van wetgeving zich tegenover elkaar
verhouden.
o Hiërarchie:
▪ Wetgeving op supranationaal niveau
• = Wetgeving gemaakt door Europa
• Verdragen, richtlijnen en verordeningen
o Verdragen: je kan geen wetgeving in België aannemen die
afwijkt van supranationale wetgeving (bv. Europees verdrag
mensenrechten)
o Richtlijnen: moeten eerst omgezet worden in Belgische
wetgeving
▪ Bv. minimale eisen diploma, terugbetaling zorg in het
buitenland
1
, o Verordeningen: verplichte privacyregels die van toepassing
moeten zijn in Europa. Zijn sowieso van toepassing, moet
niet omgezet worden.
▪ Bv. GDPR en het covid-certificaat
▪ Wetgeving op nationaal niveau; wetgeving parlementen (federaal, gewesten,
gemeenschappen)
• = Wetgeving gemaakt door België
• Wetten, decreten, ordonnanties
o Wetten: wetgeving op federaal niveau
o Decreten: Wetgeving op gewest of gemeenschapsniveau
o Ordonnanties: Wetgeving in Brussels-Hoofdstedelijk gewest
• Wetten, decreten en ordonnanties kunnen elkaar in theorie niet
tegenspreken gezien iedereen zijn eigen bevoegdheid heeft.
▪ Uitvoeringsbesluiten: uitvoering wetten
• = Om de details verder te bekijken aangezien de wet een ruim kader
is.
• Koninklijke besluiten, besluiten van gemeenschaps- of
gewestregeringen
o Koninklijke besluiten: uitvoering wet op federaal niveau
o Besluiten van gemeenschaps- of gewestregeringen:
uitvoering wet op gemeenschaps/gewest niveau
▪ Deontologische codes
• Is juridisch weinig waard
• Vb. Orde der artsen.
Organisatie van de gezondheidszorg
9 ministers voor gezondheidszorg in België. Steeds vele debatten noodzakelijk voordat alle
ministers het eens zijn en er gemeenschappelijke beslissingen genomen kunnen worden.
Gezondheidszorg is doorheen de jaren geheel versnipperd geraakt als bevoegdheid
Er zijn 6 staatshervormingen geweest waarvan in 2011 de laatste
o Vlinderakkoord (Bijzondere Wet 2014) → belangrijke hervorming, men is verder gaan
opsplitsen.
▪ Splitsing BHV
▪ Fiscale autonomie
▪ Verdere overdacht bevoegdheden
o Financiering gezondheidszorg is in principe federaal
▪ Bv. inzetten op preventie op gemeenschapsniveau: federaal niveau kan nog
steeds beslissen om het geld aan andere aspecten van de gezondheidszorg te
besteden; geen overeenstemming tussen federaal en gemeenschapsniveau
2
, Federale regering
o Regulering en financiering van de verplichte ziekteverzekering
o Bepaling van de erkenningscriteria
o Financiering van het ziekenhuisbudget en de zware medische zorg units
o Wetgeving over de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen
o Registratie en prijsbeheersing van geneesmiddelen
Gefedereerde entiteiten/gemeenschappen:
o Gezondheidspromotie en preventie
o Moeder en kind = kind en gezin
o Coördinatie en samenwerking binnen de eerste lijn en de palliatieve zorg
o Implementatie van erkenningscriteria: de voorwaarde van federaal en gemeenschap
zijn verschillend waardoor het wringt. In België is het moeilijk van dingen te doen
bewegen. Voorwaarden gesteld door federaal niveau worden in vraag gesteld,
waardoor interpretatie in de praktijk anders is dan theoretisch vastgesteld op
federaal niveau
Het adviesorgaan gaat met advies naar de minister.
Interministriële conferentie volksgezondheid: verschillende ministers met bevoegdheden van
volksgezondheid (federaal, gemeenschap, gewest) kunnen met elkaar afstemmen en
beslissingen maken
Wetgeving maken:
o Advies geformuleerd
o Wetgeving opstellen
o Regering moet wetgeving goedkeuren
o Parlement stemt definitieve wet
▪ Wet stemmen: proces van 1,5j
Kenmerken van de Belgische gezondheidszorg
1) Verplichte solidaire ziekteverzekering
2) Vrije keuze
o Met diagnostische en therapeutische vrijheid als garantie
o Zorgverleners, zorgvoorzieningen, …
3
, 3) Overleg met betrekking tot prijzen en tarieven
o Terugbetaling op basis van fee-for-service betalingen
4) Persoonlijke bijdrage van de patiënt
1) Verplichte solidaire ziekteverzekering
Horizontale solidariteit (gezonde – zieke mensen)
o Iedereen moet via belasting bijdragen aan gezondheidszorg en iedereen krijgt
dezelfde terugbetaling voor prestaties
Verticale solidariteit (in belangrijke mate gebaseerd op de hoogte van het inkomen)
o Meer inkomen = meer bijdragen
Zonder risicoselectie
o Iedereen krijgt dezelfde terugbetaling voor basiszorg
Door het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering - RIZIV
o Allocatie van het prospectieve budget aan de ziekenfonsen om de
gezondheidszorgkost van hun leden te financieren
o Iedereen is verplicht zich aan te sluiten bij een ziekenfons
▪ In België heb je 5 ziekenfonsen
Private ziekteverzekering
o Alleen voor een klein deel, bv. faciliteiten: 1-persoonskamer, extra terugbetaling
orthodontie
▪ Je hebt een basispakket. Je bent voor 90% verzekerd en de overige 10% is
een soort luxe (bv. éénpersoonskamer).
o Niet verplicht, keuze van het individu
2) Vrije keuze → keuzevrijheid waar je wil gaan.
Met diagnostische en therapeutische vrijheid als garantie
Voor zorgverleners, zorgvoorzieningen, …
o Wel beperkt gestructureerd/gericht
Zorgverlener: vrije keuze voor middelen/behandeling om patiënt verder te helpen
o MAAR geen oneindig budget: indien een goedkopere behandeling tot dezelfde
resultaten leidt hiervoor kiezen
Patiënten: vrije keuze om bepaald ziekenhuis, dokter etc. te kiezen (in praktijk beperkt door
patiëntenstop)
3) Overleg met betrekking tot prijzen en tarieven
Terugbetaling op basis van fee-for-service betalingen
Overeenkomst beroepsverenigingen - mutualiteiten
In principe 2 jaar, stilzwijgend verlengd
Maximum tarieven en sociale voordelen zoals opbouw van pensioen indien je toetreedt tot
conventie
o Sociaal statuut
▪ Sociale voordelen voor opbouw pensioen en/of vervangingsinkomsten bij
ziekte en/of overlijden
• RIZIV stort jaarlijkse bijdrage (niet belastbaar) aan
verzekeringsmaatschappij of pensioenkas
o Naar hoeveel % je toegetreden bent.
▪ Voorwaarden
4
revalidatiesector
Hoofdstuk 1: organisatie van de zorg
België
De complexiteit van België
o België in zijn federale staat waarbij elke regelgeving op federaal niveau van
toepassing is voor heel België. → Heel België is onderworpen aan beslissingen op
federaal niveau.
Deelstaten in België
o Gemeenschappen:
▪ Wordt gekenmerkt door alles wat aan een persoon is gebonden (vb. scholen)
• Onderwijs, cultuur, zorg en welzijn
▪ 3 gemeenschappen
• Vlaamse gemeenschap → Vlaams gewest en Brussels hoofdstedelijk
gewest
• Franstalige gemeenschap
• Duitstalige gemeenschap
o Gewesten:
▪ Wordt gekenmerkt door alles wat met de grond te maken heeft (bv. het
verkeer, het milieu, …)
▪ 3 gewesten:
• Vlaams gewest
• Waals gewest
• Brussels-hoofdstedelijk gewest
o Vlaanderen: zowel de gewest- als gemeenschapsbevoegdheden vallen onder 1
parlement.
o Wallonië: Franstalig parlement, Waals parlement, Brussels-Hoofdstedelijk parlement
o Ziekenhuis opstarten: federaal, gewest en gemeenschap komen erbij kijken → op de
3 niveaus.
Hiërarchie der normen
o Laat zien hoe de verschillende vormen van wetgeving zich tegenover elkaar
verhouden.
o Hiërarchie:
▪ Wetgeving op supranationaal niveau
• = Wetgeving gemaakt door Europa
• Verdragen, richtlijnen en verordeningen
o Verdragen: je kan geen wetgeving in België aannemen die
afwijkt van supranationale wetgeving (bv. Europees verdrag
mensenrechten)
o Richtlijnen: moeten eerst omgezet worden in Belgische
wetgeving
▪ Bv. minimale eisen diploma, terugbetaling zorg in het
buitenland
1
, o Verordeningen: verplichte privacyregels die van toepassing
moeten zijn in Europa. Zijn sowieso van toepassing, moet
niet omgezet worden.
▪ Bv. GDPR en het covid-certificaat
▪ Wetgeving op nationaal niveau; wetgeving parlementen (federaal, gewesten,
gemeenschappen)
• = Wetgeving gemaakt door België
• Wetten, decreten, ordonnanties
o Wetten: wetgeving op federaal niveau
o Decreten: Wetgeving op gewest of gemeenschapsniveau
o Ordonnanties: Wetgeving in Brussels-Hoofdstedelijk gewest
• Wetten, decreten en ordonnanties kunnen elkaar in theorie niet
tegenspreken gezien iedereen zijn eigen bevoegdheid heeft.
▪ Uitvoeringsbesluiten: uitvoering wetten
• = Om de details verder te bekijken aangezien de wet een ruim kader
is.
• Koninklijke besluiten, besluiten van gemeenschaps- of
gewestregeringen
o Koninklijke besluiten: uitvoering wet op federaal niveau
o Besluiten van gemeenschaps- of gewestregeringen:
uitvoering wet op gemeenschaps/gewest niveau
▪ Deontologische codes
• Is juridisch weinig waard
• Vb. Orde der artsen.
Organisatie van de gezondheidszorg
9 ministers voor gezondheidszorg in België. Steeds vele debatten noodzakelijk voordat alle
ministers het eens zijn en er gemeenschappelijke beslissingen genomen kunnen worden.
Gezondheidszorg is doorheen de jaren geheel versnipperd geraakt als bevoegdheid
Er zijn 6 staatshervormingen geweest waarvan in 2011 de laatste
o Vlinderakkoord (Bijzondere Wet 2014) → belangrijke hervorming, men is verder gaan
opsplitsen.
▪ Splitsing BHV
▪ Fiscale autonomie
▪ Verdere overdacht bevoegdheden
o Financiering gezondheidszorg is in principe federaal
▪ Bv. inzetten op preventie op gemeenschapsniveau: federaal niveau kan nog
steeds beslissen om het geld aan andere aspecten van de gezondheidszorg te
besteden; geen overeenstemming tussen federaal en gemeenschapsniveau
2
, Federale regering
o Regulering en financiering van de verplichte ziekteverzekering
o Bepaling van de erkenningscriteria
o Financiering van het ziekenhuisbudget en de zware medische zorg units
o Wetgeving over de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen
o Registratie en prijsbeheersing van geneesmiddelen
Gefedereerde entiteiten/gemeenschappen:
o Gezondheidspromotie en preventie
o Moeder en kind = kind en gezin
o Coördinatie en samenwerking binnen de eerste lijn en de palliatieve zorg
o Implementatie van erkenningscriteria: de voorwaarde van federaal en gemeenschap
zijn verschillend waardoor het wringt. In België is het moeilijk van dingen te doen
bewegen. Voorwaarden gesteld door federaal niveau worden in vraag gesteld,
waardoor interpretatie in de praktijk anders is dan theoretisch vastgesteld op
federaal niveau
Het adviesorgaan gaat met advies naar de minister.
Interministriële conferentie volksgezondheid: verschillende ministers met bevoegdheden van
volksgezondheid (federaal, gemeenschap, gewest) kunnen met elkaar afstemmen en
beslissingen maken
Wetgeving maken:
o Advies geformuleerd
o Wetgeving opstellen
o Regering moet wetgeving goedkeuren
o Parlement stemt definitieve wet
▪ Wet stemmen: proces van 1,5j
Kenmerken van de Belgische gezondheidszorg
1) Verplichte solidaire ziekteverzekering
2) Vrije keuze
o Met diagnostische en therapeutische vrijheid als garantie
o Zorgverleners, zorgvoorzieningen, …
3
, 3) Overleg met betrekking tot prijzen en tarieven
o Terugbetaling op basis van fee-for-service betalingen
4) Persoonlijke bijdrage van de patiënt
1) Verplichte solidaire ziekteverzekering
Horizontale solidariteit (gezonde – zieke mensen)
o Iedereen moet via belasting bijdragen aan gezondheidszorg en iedereen krijgt
dezelfde terugbetaling voor prestaties
Verticale solidariteit (in belangrijke mate gebaseerd op de hoogte van het inkomen)
o Meer inkomen = meer bijdragen
Zonder risicoselectie
o Iedereen krijgt dezelfde terugbetaling voor basiszorg
Door het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering - RIZIV
o Allocatie van het prospectieve budget aan de ziekenfonsen om de
gezondheidszorgkost van hun leden te financieren
o Iedereen is verplicht zich aan te sluiten bij een ziekenfons
▪ In België heb je 5 ziekenfonsen
Private ziekteverzekering
o Alleen voor een klein deel, bv. faciliteiten: 1-persoonskamer, extra terugbetaling
orthodontie
▪ Je hebt een basispakket. Je bent voor 90% verzekerd en de overige 10% is
een soort luxe (bv. éénpersoonskamer).
o Niet verplicht, keuze van het individu
2) Vrije keuze → keuzevrijheid waar je wil gaan.
Met diagnostische en therapeutische vrijheid als garantie
Voor zorgverleners, zorgvoorzieningen, …
o Wel beperkt gestructureerd/gericht
Zorgverlener: vrije keuze voor middelen/behandeling om patiënt verder te helpen
o MAAR geen oneindig budget: indien een goedkopere behandeling tot dezelfde
resultaten leidt hiervoor kiezen
Patiënten: vrije keuze om bepaald ziekenhuis, dokter etc. te kiezen (in praktijk beperkt door
patiëntenstop)
3) Overleg met betrekking tot prijzen en tarieven
Terugbetaling op basis van fee-for-service betalingen
Overeenkomst beroepsverenigingen - mutualiteiten
In principe 2 jaar, stilzwijgend verlengd
Maximum tarieven en sociale voordelen zoals opbouw van pensioen indien je toetreedt tot
conventie
o Sociaal statuut
▪ Sociale voordelen voor opbouw pensioen en/of vervangingsinkomsten bij
ziekte en/of overlijden
• RIZIV stort jaarlijkse bijdrage (niet belastbaar) aan
verzekeringsmaatschappij of pensioenkas
o Naar hoeveel % je toegetreden bent.
▪ Voorwaarden
4
