AARDIJKSKUNDE TOELATING
PABO
,Inhoudsopgave
Klimaat en landschap..............................................................................................................................................4
1.Aarde.................................................................................................................................................................4
2.Klimaatzones.....................................................................................................................................................7
3.Klimaat..............................................................................................................................................................9
4.Opwarming van de aarde................................................................................................................................10
5. Neerslag en wind............................................................................................................................................11
6. Landschapsvormen.........................................................................................................................................13
7. Cultuurlandschappen.....................................................................................................................................15
Bevolking en ruimte..............................................................................................................................................16
1.Demografische transitie..................................................................................................................................16
Arm en rijk.............................................................................................................................................................18
1.Mijn wijk..........................................................................................................................................................18
2.Nederland en Europa......................................................................................................................................20
3.Ontwikkelingslanden.......................................................................................................................................21
4.De wereld is een dorp.....................................................................................................................................22
Bestaansmiddelen..................................................................................................................................................23
1.NL Economie...................................................................................................................................................23
2.Handel wereldwijd..........................................................................................................................................24
3.NL-transportland.............................................................................................................................................24
Bronnen van energie.............................................................................................................................................25
1.Energie opwekken...........................................................................................................................................25
2.Dat kan beter...................................................................................................................................................26
4.Brazilie............................................................................................................................................................27
Grenzen en identiteit.............................................................................................................................................28
1.Grenzen...........................................................................................................................................................28
3.Cultuur en geloof.............................................................................................................................................29
4.Europa.............................................................................................................................................................30
............................................................................................................................................................................30
Krachten der aarde...............................................................................................................................................31
1.Plaattektoniek..................................................................................................................................................31
2.Aardbevingen..................................................................................................................................................33
............................................................................................................................................................................33
3.Vulkanen..........................................................................................................................................................34
4. Tornado..........................................................................................................................................................35
5. Erosie en verwering.......................................................................................................................................35
,Water......................................................................................................................................................................36
1.Water kringloop..............................................................................................................................................36
............................................................................................................................................................................36
3. Nederland en water........................................................................................................................................39
5. problemen met water......................................................................................................................................39
, Klimaat en landschap
1.Aarde
Zonnestelsel
Zonnestelsel: Paralellen/breedtecirkels: Een lijn evenwijdig aan de
evenaar (horizontaal). De parallellen geven de breedtegraden aan.
De zon is het enige hemellichaam dat licht geeft. De andere
objecten weerkaatsen het licht.
8 planeten: hemellichamen die door de zwaartekracht aan zon
gebonden zijn.
- Mercurius - Jupiter
- Venus - Saturnus
- Aarde - Uranus
- Mars - Neptunus
Planetoide Een rotsachtig brokstuk dat in een baan rond de zon
vliegt. Een planetoïde heeft afmetingen van enkele meters tot
enkele honderden kilometers.
Kometen: Zijn relatief kleine hemellichamen die in vaak erg
elliptische banen rond een ster draaien en uit ijs, gas en stof
bestaan ("vuile sneeuwballen").
Staartster: Als een komeet te dicht bij de zon komt smelt het
ijsoppervlakte. Hierdoor ontstaat er een stofstaart.
Sterren: zonnen van andere planeten
Zon
Corona: De uitgerekte atmosfeer rond de zon noem je
de corona. Tijdens een zonsverduistering is de corona
korte tijd prachtig zichtbaar.
Zonnevlammen: Een zonnevlam is een explosie op het
oppervlak van de zon. Die explosie ontstaat door het
plotseling vrij- komen van een grote hoeveelheid
energie.
Mantel: Het gedeelte rond de kern wordt de mantel
genoemd. De mantel wordt naar buiten toe steeds
minder dicht en ook steeds minder heet.
Fotosfeer: De zichtbare buitenkant van de zon noem je
de fotosfeer. De fotosfeer is de laag waar het voor ons
zichtbare licht vandaan komt.
Kern: Het binnenste deel van de zon noem je de kern.
De kern heeft een doorsnede van 200.000 km. Hier is de temperatuur het hoogst, ruim
15 miljoen graden.
Convectiezone: De convectiezone is het gebied tussen de mantel en de fotosfeer. Vanuit
dit gebied stijgen hete gasbellen op naar de buitenkant van de zon.
PABO
,Inhoudsopgave
Klimaat en landschap..............................................................................................................................................4
1.Aarde.................................................................................................................................................................4
2.Klimaatzones.....................................................................................................................................................7
3.Klimaat..............................................................................................................................................................9
4.Opwarming van de aarde................................................................................................................................10
5. Neerslag en wind............................................................................................................................................11
6. Landschapsvormen.........................................................................................................................................13
7. Cultuurlandschappen.....................................................................................................................................15
Bevolking en ruimte..............................................................................................................................................16
1.Demografische transitie..................................................................................................................................16
Arm en rijk.............................................................................................................................................................18
1.Mijn wijk..........................................................................................................................................................18
2.Nederland en Europa......................................................................................................................................20
3.Ontwikkelingslanden.......................................................................................................................................21
4.De wereld is een dorp.....................................................................................................................................22
Bestaansmiddelen..................................................................................................................................................23
1.NL Economie...................................................................................................................................................23
2.Handel wereldwijd..........................................................................................................................................24
3.NL-transportland.............................................................................................................................................24
Bronnen van energie.............................................................................................................................................25
1.Energie opwekken...........................................................................................................................................25
2.Dat kan beter...................................................................................................................................................26
4.Brazilie............................................................................................................................................................27
Grenzen en identiteit.............................................................................................................................................28
1.Grenzen...........................................................................................................................................................28
3.Cultuur en geloof.............................................................................................................................................29
4.Europa.............................................................................................................................................................30
............................................................................................................................................................................30
Krachten der aarde...............................................................................................................................................31
1.Plaattektoniek..................................................................................................................................................31
2.Aardbevingen..................................................................................................................................................33
............................................................................................................................................................................33
3.Vulkanen..........................................................................................................................................................34
4. Tornado..........................................................................................................................................................35
5. Erosie en verwering.......................................................................................................................................35
,Water......................................................................................................................................................................36
1.Water kringloop..............................................................................................................................................36
............................................................................................................................................................................36
3. Nederland en water........................................................................................................................................39
5. problemen met water......................................................................................................................................39
, Klimaat en landschap
1.Aarde
Zonnestelsel
Zonnestelsel: Paralellen/breedtecirkels: Een lijn evenwijdig aan de
evenaar (horizontaal). De parallellen geven de breedtegraden aan.
De zon is het enige hemellichaam dat licht geeft. De andere
objecten weerkaatsen het licht.
8 planeten: hemellichamen die door de zwaartekracht aan zon
gebonden zijn.
- Mercurius - Jupiter
- Venus - Saturnus
- Aarde - Uranus
- Mars - Neptunus
Planetoide Een rotsachtig brokstuk dat in een baan rond de zon
vliegt. Een planetoïde heeft afmetingen van enkele meters tot
enkele honderden kilometers.
Kometen: Zijn relatief kleine hemellichamen die in vaak erg
elliptische banen rond een ster draaien en uit ijs, gas en stof
bestaan ("vuile sneeuwballen").
Staartster: Als een komeet te dicht bij de zon komt smelt het
ijsoppervlakte. Hierdoor ontstaat er een stofstaart.
Sterren: zonnen van andere planeten
Zon
Corona: De uitgerekte atmosfeer rond de zon noem je
de corona. Tijdens een zonsverduistering is de corona
korte tijd prachtig zichtbaar.
Zonnevlammen: Een zonnevlam is een explosie op het
oppervlak van de zon. Die explosie ontstaat door het
plotseling vrij- komen van een grote hoeveelheid
energie.
Mantel: Het gedeelte rond de kern wordt de mantel
genoemd. De mantel wordt naar buiten toe steeds
minder dicht en ook steeds minder heet.
Fotosfeer: De zichtbare buitenkant van de zon noem je
de fotosfeer. De fotosfeer is de laag waar het voor ons
zichtbare licht vandaan komt.
Kern: Het binnenste deel van de zon noem je de kern.
De kern heeft een doorsnede van 200.000 km. Hier is de temperatuur het hoogst, ruim
15 miljoen graden.
Convectiezone: De convectiezone is het gebied tussen de mantel en de fotosfeer. Vanuit
dit gebied stijgen hete gasbellen op naar de buitenkant van de zon.
