Geschiedenis Nederland
Havo 5
Nederland vanaf de 19e eeuw ™ jaren 60
Nederland 1948-2008
Vanaf 1945
● wederopbouw
➔ herstel na tweede Wereldoorlog
➔ Marshallplan
● Verzuiling
= de verdeling van de Nederlandse samenleving in 4 groepen (zuilen)
➔ Tussen: ±1848 en ±1965
1. liberalisme
2. socialisme (gelijkheid)
3. protestanten (afsplitsing uit katholieke geloof)
4. katholieken (beelden)
- Je trouwde niet met ander geloof
- Dezelfde zuil: slager, boodschap, vereniging
- Accepteerde het gezag van je ouders zonder vragen te stellen
- Ouders en leraren hadden altijd gelijk
Liberalen
- Liberalen zijn voorstander van zo weinig mogelijk regels van de overheid. (Vrijheid)
- Liberalen willen goed onderwijs voor iedereen, er komen openbare scholen.
Protestanten
- vooral orthodoxe protestanten zijn tegenstander van de vrije ideeën van de liberalen
- De ARP
Katholieken
- Tegen vrije ideeën van liberalen
- Bijbel is basis
Socialisten
- Richtten zich vooral op de arbeiders & gelijkheid
- SDAP
- Pieter Jelles Troelstra
➔ Verzuiling
1
, politieke partijen voor WOII na WOII
protestanten ARP & CHU (vanaf 1980 CDA) = KVP +
ARP & CHU
katholieken RKSP / KVP KVP ook voor niet
katholieken
liberalen VDB VVD
socialisten SDAP PVDA
PVDA & KVP = gaan na WOII samenwerken ➔ rooms-rode coalitie
Liberalisme = blauw
Socialisme = rood
Midden = paars
Bevrijd!
- De schade van de oorlog was groot
- Het aantal slachtoffers was hoog, rond de 200.000
- De infrastructuur was vernield
Na de Tweede wereldoorlog
- 1946-1958
- Rooms-rode kabinetten met KVP (katholieken) en PvdA (sociaaldemocraten)
- Minister-president Willem Drees ('vadertje Drees')
De jaren ‘50 kenmerkend
● Einde aan de neutraliteitspolitiek (= geen bondgenootschappen aangaan, geen kant
kiezen)
➔ En wordt lid van NAVO (noord atlantische landen)
➔ Koude oorlog
● Verzorgingsstaat
➔ Drees zorgt voor AOW
● Geleide loonpolitiek (overheid bepaalt het loon, en niet werkgevers)
➔ zorgde ervoor dat lonen laag bleven
➔ probleem: werkgevers gingen mensen zwart bijbetalen om mensen binnen te
halen
➔ gevolg: overheid heeft loonpolitiek losgelaten
➔ gevolg: lonen stijgen en welvaart stijgt
➔ meer consumeren en consumptiegoederen (Bijv auto) =
consumptiemaatschappij
2
, Verzorgingsstaat
● Maakbare samenleving
● Verkleining economische ongelijkheid
● Dankzij economisch herstel is verzorgingsstaat mogelijk
○ WW
○ AOW
○ WAO
○ Bijstand…. Lessonup
Urbanisatie = mensen verhuizen van platteland naar stad (verstedelijking)
zorgt voor ontzuiling
- Televisie
- Urbanisatie ➔ individualisering
Oorzaken vrouwenemancipatie
1. Welvaartsstijging (meer banen)
2. Beter opleiding (voor vrouwen)
3. Huishoudelijke apparaten ➔ meer tijd
4. Minder kinderen door anticonceptie (pil)
Eerste feministische golf
In Nederland: 1870-1920
- Doel 1: Kiesrecht voor vrouwen
- Doel 2: Toelating tot universiteiten
Handelingsonbekwaam
- Man neemt alle beslissingen
- Vrouw geen bankrekening
- ALTIJD geld vragen aan man
- Toestemming om te mogen kopen
Motie-Tendeloo 1956
- Afschaffing v.d. bepaling dat gehuwde vrouwen niet voor de overheid mochten
werken.
- Leidde tot de opheffing van de wet die de handelingsonbekwaamheid bepaalde.
Tweede Feministische golf (1968-1970)
● Gelijke kansen in opleiding en werk
● Verandering van het vaste rollenpatroon
● Gelijke beloning bij gelijk werk
3
Havo 5
Nederland vanaf de 19e eeuw ™ jaren 60
Nederland 1948-2008
Vanaf 1945
● wederopbouw
➔ herstel na tweede Wereldoorlog
➔ Marshallplan
● Verzuiling
= de verdeling van de Nederlandse samenleving in 4 groepen (zuilen)
➔ Tussen: ±1848 en ±1965
1. liberalisme
2. socialisme (gelijkheid)
3. protestanten (afsplitsing uit katholieke geloof)
4. katholieken (beelden)
- Je trouwde niet met ander geloof
- Dezelfde zuil: slager, boodschap, vereniging
- Accepteerde het gezag van je ouders zonder vragen te stellen
- Ouders en leraren hadden altijd gelijk
Liberalen
- Liberalen zijn voorstander van zo weinig mogelijk regels van de overheid. (Vrijheid)
- Liberalen willen goed onderwijs voor iedereen, er komen openbare scholen.
Protestanten
- vooral orthodoxe protestanten zijn tegenstander van de vrije ideeën van de liberalen
- De ARP
Katholieken
- Tegen vrije ideeën van liberalen
- Bijbel is basis
Socialisten
- Richtten zich vooral op de arbeiders & gelijkheid
- SDAP
- Pieter Jelles Troelstra
➔ Verzuiling
1
, politieke partijen voor WOII na WOII
protestanten ARP & CHU (vanaf 1980 CDA) = KVP +
ARP & CHU
katholieken RKSP / KVP KVP ook voor niet
katholieken
liberalen VDB VVD
socialisten SDAP PVDA
PVDA & KVP = gaan na WOII samenwerken ➔ rooms-rode coalitie
Liberalisme = blauw
Socialisme = rood
Midden = paars
Bevrijd!
- De schade van de oorlog was groot
- Het aantal slachtoffers was hoog, rond de 200.000
- De infrastructuur was vernield
Na de Tweede wereldoorlog
- 1946-1958
- Rooms-rode kabinetten met KVP (katholieken) en PvdA (sociaaldemocraten)
- Minister-president Willem Drees ('vadertje Drees')
De jaren ‘50 kenmerkend
● Einde aan de neutraliteitspolitiek (= geen bondgenootschappen aangaan, geen kant
kiezen)
➔ En wordt lid van NAVO (noord atlantische landen)
➔ Koude oorlog
● Verzorgingsstaat
➔ Drees zorgt voor AOW
● Geleide loonpolitiek (overheid bepaalt het loon, en niet werkgevers)
➔ zorgde ervoor dat lonen laag bleven
➔ probleem: werkgevers gingen mensen zwart bijbetalen om mensen binnen te
halen
➔ gevolg: overheid heeft loonpolitiek losgelaten
➔ gevolg: lonen stijgen en welvaart stijgt
➔ meer consumeren en consumptiegoederen (Bijv auto) =
consumptiemaatschappij
2
, Verzorgingsstaat
● Maakbare samenleving
● Verkleining economische ongelijkheid
● Dankzij economisch herstel is verzorgingsstaat mogelijk
○ WW
○ AOW
○ WAO
○ Bijstand…. Lessonup
Urbanisatie = mensen verhuizen van platteland naar stad (verstedelijking)
zorgt voor ontzuiling
- Televisie
- Urbanisatie ➔ individualisering
Oorzaken vrouwenemancipatie
1. Welvaartsstijging (meer banen)
2. Beter opleiding (voor vrouwen)
3. Huishoudelijke apparaten ➔ meer tijd
4. Minder kinderen door anticonceptie (pil)
Eerste feministische golf
In Nederland: 1870-1920
- Doel 1: Kiesrecht voor vrouwen
- Doel 2: Toelating tot universiteiten
Handelingsonbekwaam
- Man neemt alle beslissingen
- Vrouw geen bankrekening
- ALTIJD geld vragen aan man
- Toestemming om te mogen kopen
Motie-Tendeloo 1956
- Afschaffing v.d. bepaling dat gehuwde vrouwen niet voor de overheid mochten
werken.
- Leidde tot de opheffing van de wet die de handelingsonbekwaamheid bepaalde.
Tweede Feministische golf (1968-1970)
● Gelijke kansen in opleiding en werk
● Verandering van het vaste rollenpatroon
● Gelijke beloning bij gelijk werk
3
