1 Tijd van jagers en boeren (tot 3000 B.C.)
1.1.1
In een geschiedenisles zijn de volgende onderdelen te onderscheiden:
• Algemene gegevens: gegevens over de school en de klas.
• Beginsituatie van de les. Wat weten de kinderen al over het onderwerp.
• Doelstellingen
• Praktische voorbereiding: Materialen, bronnen en leermiddelen.
• Aanbieding: inleiding – kern – verwerking
• Achtergrondinformatie
• Evaluatie/reflectie
• Conclusie
De kerndoelen voor het basisonderwijs voor het vakgebied geschiedenis op de
basisschool zijn uiteraard richtinggevend voor je lessen. Deze zijn onder de ietwat
verwarrende kop oriëntatie op jezelf en de wereld te vinden als kerndoel 38 t/m 53.
Vaak wordt de methodiek van de zogenaamde KVA-doelen gehanteerd op de volgende
manier:
• Kennisdoelen: Welke begrippen/structureren moeten de kinderen naar
aanleiding van de les kennen.
• Vaardigheidsdoelen: Wat moeten de leerlingen naar aanleiding van de les
kunnen.
• Product- en procesdoelen: Het langetermijndoel om kinderen het besef te
geven over de historie en hoe dit allemaal met elkaar in verband staat.
• Persoonlijke doelstellingen: De leerdoelen van de student (jij zelf) voor de les.
• Attitudedoelen: Het doel om het gedrag van kinderen te beïnvloeden.
,1.1.2
Voordelen van een lessencyclus:
• Een cyclus komt meer overeen met de onderwijspraktijk.
• Je leert beter ordenen
• Je krijgt meer zicht op wat er zoal met een onderwerp mogelijk is
• Je krijgt vaan een intensiever contact met de klas.
• Het geheel krijgt vaak meer diepgang
• Je hebt als student vaak een succeservaring.
• Tijdwinst voor het voorbereiden.
• Je kunt gericht vooruitwerken.
• Je beleeft er in het algemeen meer plezier aan.
Een cyclus bevat altijd verschillende invalshoeken en kernvragen:
De economische invalshoek: hoe voorzien mensen in hun levensonderhoud? Hoe is de
productie georganiseerd?
Ten aanzien van de economische aspecten krijgen kinderen hiermee kennis en inzicht
op het gebied van: Verschillende maatschappijtypen zoals de samenleving van de jagers
en verzamelaars.
De politieke invalshoek: hoe is de macht verdeeld? Hoe is de macht zichtbaar?
Ten aanzien van de politieke aspecten krijgen kinderen hiermee kennis en inzicht op
het gebied van: het begrip macht en emancipatiebewegingen/revoluties waardoor
machtsstructuren zijn veranderd.
De culture invalshoek: hoe worden betekenissen met betrekking tot het heden en het
verleden overdraagbaar gemaakt? Hoe geeft men zin aan het bestaan?
Ten aanzien van de culturele aspecten krijgen kinderen hiermee kennis en inzicht op
het gebied van: De plaats van het individu binnen een cultuur.
De ecologische invalshoek: de manier waarop de mensheid in de geschiedenis in haar
onderhoud heeft voorzien, is door de eeuwen heen erg veranderd: van
jagen/verzamelen naar landbouw en van landbouw naar industrialisatie. Dit waren
oplossingen van gemeenschappen voor de toenemende bevolkingsdruk. Er werd een
nieuwe strategie ontwikkeld om meer uit de natuurlijke omgeving te halen.
Ten aanzien van de ecologische aspecten krijgen kinderen hiermee kennis en inzicht
op het gebied van: de invloeden van het natuurlijke milieu op de cultuur en de houding
van de groep ten opzichte van de natuur.
De sociale invalshoek: geschiedenis gaat altijd over mensen. Het kenmerk van het
handelen van een mens is dat zich voltrekt in relatie tot anderen en ‘sociaal’ is.
Voor alle invalshoeken geldt dat zij altijd op twee manieren geplaatst moeten worden,
namelijk in de tijd en in de ruimte.
, 1.2
Tussen 225 en 65 miljoen jaar gelden leefden er dinosaurussen op aarde.
2 tot 1,5 miljoen jaar geleden werd de homo erectus algemeen erkend als de
rechtstreekse voorouder van de moderne mens. Algemeen wordt wel aangenomen dat
de eerste mensen uit Afrika stammen. De oudste vondsten van
mensachtigen(hominiden) dateren van 4,4 miljoen jaar geleden.
De homo erectus onderscheidt zichzelf van zijn voorgangers door een grotere
herseninhoud. Ongeveer 40 duizend jaar geleden kwam de homo erectus uit Afrika naar
Europa.
De neanderthalers, een verwant type van de mensachtigen leefden tussen 250 en 40
duizend jaar geleden, de neanderthalers in tegenstelling tot de homo sapiens zijn
volledig uitgestorven.
1.2.1
Eerste sporen van bewoning in Nederland stammen uit het paleolithicum (oude
steentijd) en zijn zo’n 400 duizend jaar oud.
10 duizend jaar geleden gingen groepen mensen in het nabije oosten over op landbouw.
Nederland was daarmee 5 duizend jaar later.
Informatie uit onderzoek over het leven van de prehistorische jager-verzamelaar:
• Zij stelden een voedzaam menu samen
• Een klein deel van de dag werd besteed aan het zoeken naar voedsel
• Er was veel tijd voor ontspanning en ceremoniële bezigheden
• Ze hadden weinig bezittingen omdat veel spullen tot ballast maakte
• Het levenspatroon was seizoen afhankelijk
• Ze leefden in groepen van 10-50 man en kwamen met meer bij een met
ceremonies
• Voedsel was geen eigendom, maar voor iedereen.
• Er was geen voorraad aangezien dat alleen tot ballast werd gezien.
• Dierenkuddes werden gevolgd
• Ze woonden in tijdelijke kampementen.
• Ze maakte ook symbolische voorwerpen i.p.v. alleen maar praktische
voorwerpen
1.2.2
De bewoners in West-Europa 10 duizend jaar geleden noemden zichzelf de
rendierjagers. Zij kwamen vanuit het oosten en het zuiden naar het westen toe om op
rendieren, bizons en mammoeten te jagen.
De rendierjagers leefden meestal een jachtseizoen op een locatie en reisden daarna
achter de rendieren aan aangezien het huidige leefgebied dan schaars begon te worden
aan levensmiddelen. De gemiddelde leeftijd van een rendierjager lag rond de 50 jaar.
1.1.1
In een geschiedenisles zijn de volgende onderdelen te onderscheiden:
• Algemene gegevens: gegevens over de school en de klas.
• Beginsituatie van de les. Wat weten de kinderen al over het onderwerp.
• Doelstellingen
• Praktische voorbereiding: Materialen, bronnen en leermiddelen.
• Aanbieding: inleiding – kern – verwerking
• Achtergrondinformatie
• Evaluatie/reflectie
• Conclusie
De kerndoelen voor het basisonderwijs voor het vakgebied geschiedenis op de
basisschool zijn uiteraard richtinggevend voor je lessen. Deze zijn onder de ietwat
verwarrende kop oriëntatie op jezelf en de wereld te vinden als kerndoel 38 t/m 53.
Vaak wordt de methodiek van de zogenaamde KVA-doelen gehanteerd op de volgende
manier:
• Kennisdoelen: Welke begrippen/structureren moeten de kinderen naar
aanleiding van de les kennen.
• Vaardigheidsdoelen: Wat moeten de leerlingen naar aanleiding van de les
kunnen.
• Product- en procesdoelen: Het langetermijndoel om kinderen het besef te
geven over de historie en hoe dit allemaal met elkaar in verband staat.
• Persoonlijke doelstellingen: De leerdoelen van de student (jij zelf) voor de les.
• Attitudedoelen: Het doel om het gedrag van kinderen te beïnvloeden.
,1.1.2
Voordelen van een lessencyclus:
• Een cyclus komt meer overeen met de onderwijspraktijk.
• Je leert beter ordenen
• Je krijgt meer zicht op wat er zoal met een onderwerp mogelijk is
• Je krijgt vaan een intensiever contact met de klas.
• Het geheel krijgt vaak meer diepgang
• Je hebt als student vaak een succeservaring.
• Tijdwinst voor het voorbereiden.
• Je kunt gericht vooruitwerken.
• Je beleeft er in het algemeen meer plezier aan.
Een cyclus bevat altijd verschillende invalshoeken en kernvragen:
De economische invalshoek: hoe voorzien mensen in hun levensonderhoud? Hoe is de
productie georganiseerd?
Ten aanzien van de economische aspecten krijgen kinderen hiermee kennis en inzicht
op het gebied van: Verschillende maatschappijtypen zoals de samenleving van de jagers
en verzamelaars.
De politieke invalshoek: hoe is de macht verdeeld? Hoe is de macht zichtbaar?
Ten aanzien van de politieke aspecten krijgen kinderen hiermee kennis en inzicht op
het gebied van: het begrip macht en emancipatiebewegingen/revoluties waardoor
machtsstructuren zijn veranderd.
De culture invalshoek: hoe worden betekenissen met betrekking tot het heden en het
verleden overdraagbaar gemaakt? Hoe geeft men zin aan het bestaan?
Ten aanzien van de culturele aspecten krijgen kinderen hiermee kennis en inzicht op
het gebied van: De plaats van het individu binnen een cultuur.
De ecologische invalshoek: de manier waarop de mensheid in de geschiedenis in haar
onderhoud heeft voorzien, is door de eeuwen heen erg veranderd: van
jagen/verzamelen naar landbouw en van landbouw naar industrialisatie. Dit waren
oplossingen van gemeenschappen voor de toenemende bevolkingsdruk. Er werd een
nieuwe strategie ontwikkeld om meer uit de natuurlijke omgeving te halen.
Ten aanzien van de ecologische aspecten krijgen kinderen hiermee kennis en inzicht
op het gebied van: de invloeden van het natuurlijke milieu op de cultuur en de houding
van de groep ten opzichte van de natuur.
De sociale invalshoek: geschiedenis gaat altijd over mensen. Het kenmerk van het
handelen van een mens is dat zich voltrekt in relatie tot anderen en ‘sociaal’ is.
Voor alle invalshoeken geldt dat zij altijd op twee manieren geplaatst moeten worden,
namelijk in de tijd en in de ruimte.
, 1.2
Tussen 225 en 65 miljoen jaar gelden leefden er dinosaurussen op aarde.
2 tot 1,5 miljoen jaar geleden werd de homo erectus algemeen erkend als de
rechtstreekse voorouder van de moderne mens. Algemeen wordt wel aangenomen dat
de eerste mensen uit Afrika stammen. De oudste vondsten van
mensachtigen(hominiden) dateren van 4,4 miljoen jaar geleden.
De homo erectus onderscheidt zichzelf van zijn voorgangers door een grotere
herseninhoud. Ongeveer 40 duizend jaar geleden kwam de homo erectus uit Afrika naar
Europa.
De neanderthalers, een verwant type van de mensachtigen leefden tussen 250 en 40
duizend jaar geleden, de neanderthalers in tegenstelling tot de homo sapiens zijn
volledig uitgestorven.
1.2.1
Eerste sporen van bewoning in Nederland stammen uit het paleolithicum (oude
steentijd) en zijn zo’n 400 duizend jaar oud.
10 duizend jaar geleden gingen groepen mensen in het nabije oosten over op landbouw.
Nederland was daarmee 5 duizend jaar later.
Informatie uit onderzoek over het leven van de prehistorische jager-verzamelaar:
• Zij stelden een voedzaam menu samen
• Een klein deel van de dag werd besteed aan het zoeken naar voedsel
• Er was veel tijd voor ontspanning en ceremoniële bezigheden
• Ze hadden weinig bezittingen omdat veel spullen tot ballast maakte
• Het levenspatroon was seizoen afhankelijk
• Ze leefden in groepen van 10-50 man en kwamen met meer bij een met
ceremonies
• Voedsel was geen eigendom, maar voor iedereen.
• Er was geen voorraad aangezien dat alleen tot ballast werd gezien.
• Dierenkuddes werden gevolgd
• Ze woonden in tijdelijke kampementen.
• Ze maakte ook symbolische voorwerpen i.p.v. alleen maar praktische
voorwerpen
1.2.2
De bewoners in West-Europa 10 duizend jaar geleden noemden zichzelf de
rendierjagers. Zij kwamen vanuit het oosten en het zuiden naar het westen toe om op
rendieren, bizons en mammoeten te jagen.
De rendierjagers leefden meestal een jachtseizoen op een locatie en reisden daarna
achter de rendieren aan aangezien het huidige leefgebied dan schaars begon te worden
aan levensmiddelen. De gemiddelde leeftijd van een rendierjager lag rond de 50 jaar.
