Inleiding in de SPP-sector
Hoofdstuk 1: Contextueel referentiekader
TERM BETEKENIS
Genealogie Stamboomkunde.
Horizontale loyaliteit Loyaliteit binnen een ‘gekozen’ relatie.
Moratorium Ingebouwde wachttijd vooraleer er verder wordt gehandeld.
Dimensies Lagen van dezelfde werkelijkheid die elkaar onderling beïnvloeden.
Verdelend onrecht Onrecht waar niemand schuld aan treft of verantwoordelijk voor is.
Tijdslijn Chronologische weergave van relevante feiten uit verleden van de cliënt.
Geheel van gebeurtenissen/omstandigheden die een beschadigend effect
Onrecht
hebben op iemands leven.
Dimensie bestaande uit objectieve gegevens en gebeurtenissen die in wer-
Eerste dimensie: feiten
kelijkheid hebben plaatsgevonden.
Dimensie die betrekking heeft tot patronen in waarneembaar gedrag en in
Derde dimensie: interacties
de communicatie tussen personen.
Genogram waarbij het gezin of de familie driedimensionaal worden voorge-
Dynamisch genogram
steld met behulp van (speelgoed)figuurtjes.
Fenomeen waarbij het kind de rechten waaraan niet werd voldaan tracht te
Destructief recht
behalen door destructief gedrag te vertonen.
Beeldende schematische voorstelling van het ruime sociaal netwerk van de
Ecogram
cliënt, inclusief aanwezige en afwezige hulpbronnen.
Innerlijk conflict die ontstaat als een kind door andere (horizontale) relaties
Loyaliteitsconflict
wordt uitgenodigd om deloyaal te zijn aan zijn ouders.
Onrecht en leed dat mensen elkaar al dan niet bewust aandoen en waarbij
Vergeldend onrecht
er dus een duidelijke schuldige of verantwoordelijke is.
Benadering waarbij individuele problemen in de ‘context’ van het bredere
Contextuele benadering
familiesysteem en de familiegeschiedenis worden geplaatst.
Dysfunctioneel gezinspatroon waarbij twee gezinsleden samenspannen te-
Coalitievorming
gen een ander gezinslid in functie van persoonlijke doeleinden.
Loyaliteit die geheel gebaseerd is op verdiensten en wederzijdse inspanning
Verworven loyaliteit
tot liefde en zorg en die dus biologisch verwantschap overstijgt.
Gevisualiseerde representatie van de structuur van een gezinssysteem met
Gezinskaarten van Munichen
aandacht voor grenzen, coalities, variaties in afstand-nabijheid…
Dimensie die betrekking heeft tot de manier waarop een individu de feiten
Tweede dimensie: psychologie
subjectief beleeft, persoonlijk verwerkt en integreert in zijn leven.
, Dysfunctioneel gezinspatroon waarbij één van de kinderen een volwassen
Parentificatie
zorgrol op zich neemt die eigenlijk niet aan hem/haar toebehoort.
Blijvende schuld die een kind heeft ten aanzien van zijn ouders doordat zij
Existentiële schuld
hem het hoogste goed hebben geschonken, namelijk het bestaansrecht.
Benadering waarbij individuele problemen betekenis verwerven en worden
Intergenerationele benadering
begrepen vanuit zaken die van generatie of generatie worden doorgegeven.
Existentieel-ethische dimensie die betrekking heeft op de rechtvaardigheid
Vierde dimensie:
van relaties, zijnde het relationele evenwicht tussen het geven en ontvangen
relationele ethiek
van gepaste zorg.
Situatie waarbij de verticale loyaliteit is verstoord doordat een kind continu
Gespleten loyaliteit moet kiezen voor één van beide ouders of een ouders continu moet kiezen
voor één van de kinderen.
Schematisch overzicht van alle verticale én belangrijke horizontale relaties
Genogram van een individu met kleuren of symbolen die de kwaliteit en de intensiteit
van de relaties weergeven.
Deel van de verworvenheden van voorgaande generaties die door het indi-
Legaat vidu wordt gebruikt voor zijn/haar levensontwerp en die invloed uitoefent
op de komende generaties.
Situatie waarbij het kind in hoge mate beschikbaar blijft voor zijn ouder(s),
Over-loyaliteit ten koste van zichzelf en ten koste van anderen met wie hij in relatie staat
of een nieuwe horizontale relatie wil aangaan.
Door betrokkenen als nagenoeg perspectiefloos ervaren opvoedingssituatie
Problematische
waarin men er zonder externe deskundige hulp niet in slaagt het geheel zo
opvoedingssituaties
te veranderen dat het weer perspectief biedend wordt.
Zijnsloyaliteit/ Loyaliteit die zijn oorsprong heeft in erfelijk en biologisch verwantschap en
Primaire loyaliteit/ ontstaat doordat een kind zijn bestaan dankt aan zijn ouders en bijgevolg de
Existentiële loyaliteit existentiële schuld heeft om hen hier iets voor terug te geven.
Situatie waarbij het kind niet openlijk loyaal kan of wil zijn ten aanzien van
Onzichtbare loyaliteit zijn ouders waardoor zijn verticale loyaliteit tot uiting komt onder de vorm
van een afweermechanisme of in schijnbaar onverklaarbaar gedrag.
Fenomeen waarbij een vroegere generatie de pedagogische praktijken van
Intergenerationele overdracht de daaropvolgende generatie (on)gewild beïnvloedt of waarbij met andere
woorden het opvoedingspatroon wordt overdragen dat zij hebben ervaren.
Contextuele grondhouding waarbij de hulpverlener oog en hart heeft voor
iedere betrokkene en diens geven-en-nemen-balans – waarbij het ervaren
Meerzijdige partijdigheid
onrecht én de verdiensten worden erkend – om ten behoeve van het kind
te kunnen handelen.
Fenomeen waarbij het destructieve geven-nemen-patroon, dat tot stand is
gekomen in de ouder-kindrelatie, steeds opnieuw terugkomt in verworven
Roulerende rekening
relaties doordat het kind de ‘oude schuld’ wil inlossen zonder zijn verticale
loyaliteit te verloochenen.
Proces waarbij de hulpverlener de cliënt helpt om los te komen van de ver-
wijten ten aanzien van zijn ouders over het onrecht dat hem is aangedaan
Ontschuldigen
door hem te doen inzien dat zij zelf schade hebben opgelopen in hun jeugd
en de invloed daarvan doorwerkt in hun mogelijkheden tot ouderschap.
Hoofdstuk 1: Contextueel referentiekader
TERM BETEKENIS
Genealogie Stamboomkunde.
Horizontale loyaliteit Loyaliteit binnen een ‘gekozen’ relatie.
Moratorium Ingebouwde wachttijd vooraleer er verder wordt gehandeld.
Dimensies Lagen van dezelfde werkelijkheid die elkaar onderling beïnvloeden.
Verdelend onrecht Onrecht waar niemand schuld aan treft of verantwoordelijk voor is.
Tijdslijn Chronologische weergave van relevante feiten uit verleden van de cliënt.
Geheel van gebeurtenissen/omstandigheden die een beschadigend effect
Onrecht
hebben op iemands leven.
Dimensie bestaande uit objectieve gegevens en gebeurtenissen die in wer-
Eerste dimensie: feiten
kelijkheid hebben plaatsgevonden.
Dimensie die betrekking heeft tot patronen in waarneembaar gedrag en in
Derde dimensie: interacties
de communicatie tussen personen.
Genogram waarbij het gezin of de familie driedimensionaal worden voorge-
Dynamisch genogram
steld met behulp van (speelgoed)figuurtjes.
Fenomeen waarbij het kind de rechten waaraan niet werd voldaan tracht te
Destructief recht
behalen door destructief gedrag te vertonen.
Beeldende schematische voorstelling van het ruime sociaal netwerk van de
Ecogram
cliënt, inclusief aanwezige en afwezige hulpbronnen.
Innerlijk conflict die ontstaat als een kind door andere (horizontale) relaties
Loyaliteitsconflict
wordt uitgenodigd om deloyaal te zijn aan zijn ouders.
Onrecht en leed dat mensen elkaar al dan niet bewust aandoen en waarbij
Vergeldend onrecht
er dus een duidelijke schuldige of verantwoordelijke is.
Benadering waarbij individuele problemen in de ‘context’ van het bredere
Contextuele benadering
familiesysteem en de familiegeschiedenis worden geplaatst.
Dysfunctioneel gezinspatroon waarbij twee gezinsleden samenspannen te-
Coalitievorming
gen een ander gezinslid in functie van persoonlijke doeleinden.
Loyaliteit die geheel gebaseerd is op verdiensten en wederzijdse inspanning
Verworven loyaliteit
tot liefde en zorg en die dus biologisch verwantschap overstijgt.
Gevisualiseerde representatie van de structuur van een gezinssysteem met
Gezinskaarten van Munichen
aandacht voor grenzen, coalities, variaties in afstand-nabijheid…
Dimensie die betrekking heeft tot de manier waarop een individu de feiten
Tweede dimensie: psychologie
subjectief beleeft, persoonlijk verwerkt en integreert in zijn leven.
, Dysfunctioneel gezinspatroon waarbij één van de kinderen een volwassen
Parentificatie
zorgrol op zich neemt die eigenlijk niet aan hem/haar toebehoort.
Blijvende schuld die een kind heeft ten aanzien van zijn ouders doordat zij
Existentiële schuld
hem het hoogste goed hebben geschonken, namelijk het bestaansrecht.
Benadering waarbij individuele problemen betekenis verwerven en worden
Intergenerationele benadering
begrepen vanuit zaken die van generatie of generatie worden doorgegeven.
Existentieel-ethische dimensie die betrekking heeft op de rechtvaardigheid
Vierde dimensie:
van relaties, zijnde het relationele evenwicht tussen het geven en ontvangen
relationele ethiek
van gepaste zorg.
Situatie waarbij de verticale loyaliteit is verstoord doordat een kind continu
Gespleten loyaliteit moet kiezen voor één van beide ouders of een ouders continu moet kiezen
voor één van de kinderen.
Schematisch overzicht van alle verticale én belangrijke horizontale relaties
Genogram van een individu met kleuren of symbolen die de kwaliteit en de intensiteit
van de relaties weergeven.
Deel van de verworvenheden van voorgaande generaties die door het indi-
Legaat vidu wordt gebruikt voor zijn/haar levensontwerp en die invloed uitoefent
op de komende generaties.
Situatie waarbij het kind in hoge mate beschikbaar blijft voor zijn ouder(s),
Over-loyaliteit ten koste van zichzelf en ten koste van anderen met wie hij in relatie staat
of een nieuwe horizontale relatie wil aangaan.
Door betrokkenen als nagenoeg perspectiefloos ervaren opvoedingssituatie
Problematische
waarin men er zonder externe deskundige hulp niet in slaagt het geheel zo
opvoedingssituaties
te veranderen dat het weer perspectief biedend wordt.
Zijnsloyaliteit/ Loyaliteit die zijn oorsprong heeft in erfelijk en biologisch verwantschap en
Primaire loyaliteit/ ontstaat doordat een kind zijn bestaan dankt aan zijn ouders en bijgevolg de
Existentiële loyaliteit existentiële schuld heeft om hen hier iets voor terug te geven.
Situatie waarbij het kind niet openlijk loyaal kan of wil zijn ten aanzien van
Onzichtbare loyaliteit zijn ouders waardoor zijn verticale loyaliteit tot uiting komt onder de vorm
van een afweermechanisme of in schijnbaar onverklaarbaar gedrag.
Fenomeen waarbij een vroegere generatie de pedagogische praktijken van
Intergenerationele overdracht de daaropvolgende generatie (on)gewild beïnvloedt of waarbij met andere
woorden het opvoedingspatroon wordt overdragen dat zij hebben ervaren.
Contextuele grondhouding waarbij de hulpverlener oog en hart heeft voor
iedere betrokkene en diens geven-en-nemen-balans – waarbij het ervaren
Meerzijdige partijdigheid
onrecht én de verdiensten worden erkend – om ten behoeve van het kind
te kunnen handelen.
Fenomeen waarbij het destructieve geven-nemen-patroon, dat tot stand is
gekomen in de ouder-kindrelatie, steeds opnieuw terugkomt in verworven
Roulerende rekening
relaties doordat het kind de ‘oude schuld’ wil inlossen zonder zijn verticale
loyaliteit te verloochenen.
Proces waarbij de hulpverlener de cliënt helpt om los te komen van de ver-
wijten ten aanzien van zijn ouders over het onrecht dat hem is aangedaan
Ontschuldigen
door hem te doen inzien dat zij zelf schade hebben opgelopen in hun jeugd
en de invloed daarvan doorwerkt in hun mogelijkheden tot ouderschap.
