Orthopedagogische handelingsplanning
Hoofdstuk 1: methodisch handelen
Wat is methodisch handelen?
= doelgericht = gericht op ontwikkeling/handhaving
= bewust = niet louter intuïtief
= systematisch = stap voor stap
= procesmatig handelen = volgens een plan
Visies die methodisch handelen illustreren
Ter Horst -> introduceerde het begrip ‘POS’ -> situatie die om actie
vraagt
Kok -> spreekt van een vraagstellingstype die om actie vraagt
Broekaert -> zit orthopedagogiek als handelingswetenschap
-> we vertrekken steeds van ons handelen met de cliënt en moeten daar
ook steeds naar terugkeren -> is een voortdurende wisselwerking tussen
theorie en handelen
Werken met doelen
-> werken met mensen die specifieke ondersteuningsvraag hebben:
afvragen wie de persoon is die je wenst te ondersteunen, wat is zijn
ondersteuningsvraag, hoe kan je hem het best ondersteunen? -> intak-
gesprek
-> belang van functionele relatie met de doelgroep: relatie cliënt-
begeleider -> empathie tonen maar ook nodige afstand kunnen nemen
Plannen-uitvoeren-evalueren-bijsturen
= de cyclus van het orthopedagogisch handelen = de regulatieve cyclus
Van Strien
Verschillende soorten plannen
Instellingsplan/beleidsplan = de visie, doelstelling en werkwijze van de
voorziening
Afdelingsplan = gaat in op de agogische doelen en werkzaamheden die op
de afdeling plaats vinden om doelen te bereiken -> vertaling van die visie
naar een concrete afdeling
Individueel handelingsplan = bedoeld voor de individuele cliënt met
specifieke ondersteuningsnood
,Activiteitenplan = het aanbod, doel en werkwijze van de activiteiten ->
kunnen groepsgericht zijn of gericht op het individu
Uitvoeren van de activiteit (begeleidingsstijlen)
-> Het is de cliënt, de activiteit of de omstandigheden die bepalen welke
vorm het meest geschikt is
Autoritaire stijl = begeleider bepaalt alles, verdeelt het werk en doet zelf
niet mee
Democratische stijl = alles wordt bepaald via groepsbeslissingen,
begeleider geeft de grote lijnen aan, cliënten verdelen het werk zelf en
begeleider doet mee als groepslid
Laisser-faire stijl = veel vrijheid bij cliënten, weinig inbreng van
begeleider, geeft geen aanwijzingen of taakverdeling, doet niet mee
Evalueren van de activiteit
-> Productevaluatie = na afloop nagaan of je samen met cliënt de
vooropgestelde doelen hebt bereikt
-> Procesevaluatie = evalueren van alle aspecten van het methodisch
handelen
Bijsturen van methodisch handelen
Hoofdstuk 2: handelingsplanning in het HV-proces
Inleiding
Naamgeving
-> Brede waaier aan naamgevingen voor dit proces: onderscheid maken
tussen handelingsplanning als proces en handelingsplan als product
Handelingsplanning als proces = het hele cyclische proces dat ons
handelen aanstuurt, proces dat we doorlopen waarbij we een beeld
gaan vormen van de cliënt
Handelingsplan als product = elke fase van de handelingsplanning
dat in een document is neergeschreven: plannen maken, doelen
opstellen, beeld bijsturen en evalueren
Andere termen: individueel ondersteuningsplan, zorgplan (=meer
medische benadering), behandelplan (=vanuit de psychiatrie)
Definitie
Definitie Rink
, Handelingsplanning = het gebeuren in de instelling waarbij functionarissen
zich beraden over de manier waarop de leefsituatie van hun cliënten
verbeterd kan worden ten gevolge van hun eigen optreden naar die
cliënten toe
Het permanent gebeuren: handelingsplanning is iets dynamisch, ons
handelen stopt dan ook nooit
In de instelling: in de residentiële sector maar ook in de hele
ambulante sector is handelingsplanning een belangrijk concept
Functionarissen = de personen die verantwoordelijk zijn voor het
opstellen van het handelingsplan -> 3 modellen:
3 modellen
1. Deskundigheidsmodel
= taak van deskundigen om plan op te stellen en teambegeleider
brengt plan over aan de begeleiders
2. Betrokkenheidsmodel
= persoon die dichts bij de cliënt staat heeft verantwoordelijkheid bij
het opstellen van het plan, ervaringen van de begeleiders staan
centraal
3. Participatiemodel
= verantwoordelijkheid van iedereen die bij de cliënt betrokken is,
dus ook de cliënt zelf en het dichte netwerk
Leefsituatie en eigen optreden
-> De leefsituatie: groot gevaar om enkel over cliënt zijn/haar problemen
te praten, daarom is het belangrijk de volgende 3 aanwezige variabelen te
herkennen en erkennen:
K-variabele (kind) = diegenen die begeleid worden
O-variabele (opvoeder) = zij die de begeleiding uitvoeren
St-variabele (situatie) = verwijst naar de hele situatie, context en
omgeving waarin begeleiding plaatsvindt
-> Hun eigen optreden: gaat over het samen handelen, cliënten hebben
recht op kwaliteitsvol, methodisch handelen.
Plaat van handelingsplanning binnen het
hulpverleningsproces
Procesfase 1 = probleem stellen/signaleren
= wanneer een probleem wordt gesteld of gesignaleerd, door de cliënt zelf
of door anderen
-> Hulpverlening is pas effectief wanneer de cliënt zelf mee het probleem
aanbrengt.
Hoofdstuk 1: methodisch handelen
Wat is methodisch handelen?
= doelgericht = gericht op ontwikkeling/handhaving
= bewust = niet louter intuïtief
= systematisch = stap voor stap
= procesmatig handelen = volgens een plan
Visies die methodisch handelen illustreren
Ter Horst -> introduceerde het begrip ‘POS’ -> situatie die om actie
vraagt
Kok -> spreekt van een vraagstellingstype die om actie vraagt
Broekaert -> zit orthopedagogiek als handelingswetenschap
-> we vertrekken steeds van ons handelen met de cliënt en moeten daar
ook steeds naar terugkeren -> is een voortdurende wisselwerking tussen
theorie en handelen
Werken met doelen
-> werken met mensen die specifieke ondersteuningsvraag hebben:
afvragen wie de persoon is die je wenst te ondersteunen, wat is zijn
ondersteuningsvraag, hoe kan je hem het best ondersteunen? -> intak-
gesprek
-> belang van functionele relatie met de doelgroep: relatie cliënt-
begeleider -> empathie tonen maar ook nodige afstand kunnen nemen
Plannen-uitvoeren-evalueren-bijsturen
= de cyclus van het orthopedagogisch handelen = de regulatieve cyclus
Van Strien
Verschillende soorten plannen
Instellingsplan/beleidsplan = de visie, doelstelling en werkwijze van de
voorziening
Afdelingsplan = gaat in op de agogische doelen en werkzaamheden die op
de afdeling plaats vinden om doelen te bereiken -> vertaling van die visie
naar een concrete afdeling
Individueel handelingsplan = bedoeld voor de individuele cliënt met
specifieke ondersteuningsnood
,Activiteitenplan = het aanbod, doel en werkwijze van de activiteiten ->
kunnen groepsgericht zijn of gericht op het individu
Uitvoeren van de activiteit (begeleidingsstijlen)
-> Het is de cliënt, de activiteit of de omstandigheden die bepalen welke
vorm het meest geschikt is
Autoritaire stijl = begeleider bepaalt alles, verdeelt het werk en doet zelf
niet mee
Democratische stijl = alles wordt bepaald via groepsbeslissingen,
begeleider geeft de grote lijnen aan, cliënten verdelen het werk zelf en
begeleider doet mee als groepslid
Laisser-faire stijl = veel vrijheid bij cliënten, weinig inbreng van
begeleider, geeft geen aanwijzingen of taakverdeling, doet niet mee
Evalueren van de activiteit
-> Productevaluatie = na afloop nagaan of je samen met cliënt de
vooropgestelde doelen hebt bereikt
-> Procesevaluatie = evalueren van alle aspecten van het methodisch
handelen
Bijsturen van methodisch handelen
Hoofdstuk 2: handelingsplanning in het HV-proces
Inleiding
Naamgeving
-> Brede waaier aan naamgevingen voor dit proces: onderscheid maken
tussen handelingsplanning als proces en handelingsplan als product
Handelingsplanning als proces = het hele cyclische proces dat ons
handelen aanstuurt, proces dat we doorlopen waarbij we een beeld
gaan vormen van de cliënt
Handelingsplan als product = elke fase van de handelingsplanning
dat in een document is neergeschreven: plannen maken, doelen
opstellen, beeld bijsturen en evalueren
Andere termen: individueel ondersteuningsplan, zorgplan (=meer
medische benadering), behandelplan (=vanuit de psychiatrie)
Definitie
Definitie Rink
, Handelingsplanning = het gebeuren in de instelling waarbij functionarissen
zich beraden over de manier waarop de leefsituatie van hun cliënten
verbeterd kan worden ten gevolge van hun eigen optreden naar die
cliënten toe
Het permanent gebeuren: handelingsplanning is iets dynamisch, ons
handelen stopt dan ook nooit
In de instelling: in de residentiële sector maar ook in de hele
ambulante sector is handelingsplanning een belangrijk concept
Functionarissen = de personen die verantwoordelijk zijn voor het
opstellen van het handelingsplan -> 3 modellen:
3 modellen
1. Deskundigheidsmodel
= taak van deskundigen om plan op te stellen en teambegeleider
brengt plan over aan de begeleiders
2. Betrokkenheidsmodel
= persoon die dichts bij de cliënt staat heeft verantwoordelijkheid bij
het opstellen van het plan, ervaringen van de begeleiders staan
centraal
3. Participatiemodel
= verantwoordelijkheid van iedereen die bij de cliënt betrokken is,
dus ook de cliënt zelf en het dichte netwerk
Leefsituatie en eigen optreden
-> De leefsituatie: groot gevaar om enkel over cliënt zijn/haar problemen
te praten, daarom is het belangrijk de volgende 3 aanwezige variabelen te
herkennen en erkennen:
K-variabele (kind) = diegenen die begeleid worden
O-variabele (opvoeder) = zij die de begeleiding uitvoeren
St-variabele (situatie) = verwijst naar de hele situatie, context en
omgeving waarin begeleiding plaatsvindt
-> Hun eigen optreden: gaat over het samen handelen, cliënten hebben
recht op kwaliteitsvol, methodisch handelen.
Plaat van handelingsplanning binnen het
hulpverleningsproces
Procesfase 1 = probleem stellen/signaleren
= wanneer een probleem wordt gesteld of gesignaleerd, door de cliënt zelf
of door anderen
-> Hulpverlening is pas effectief wanneer de cliënt zelf mee het probleem
aanbrengt.
