HC 1A
1. Algemene inleiding
• Personen- en familierecht (incl. huwelijksvermogensrecht) in het privaatrecht
• Mens van wieg tot graf
Burgerlijk Wetboek (van algemeen naar specifiek)
› Boek 1: personen- en familierecht, incl. huwelijksvermogensrecht
› Boek 2: rechtspersonenrecht
› Boek 3: rechtshandeling; registergoederenrecht
› Boek 4: erfrecht
› Boek 5: goederenrechtelijke rechten
› Boek 6: overeenkomsten
› Boek 7: bijzondere overeenkomsten
› Boek 10: internationaal privaatrecht
In dit college
› Ontwikkelingen
› Identiteit, rechtsbevoegdheid
› Familie(rechtelijke) betrekkingen, gezin
› Gezag over minderjarigen
› Samenlevingsvormen
› Huwelijksvermogensrecht en scheiding
› Bescherming meerderjarigen
Notaris speelt een centrale rol in het familie- en erfrecht.
Gehuwde vrouwen tot 1958 handelingsonbekwaam
2. Ontwikkelingen in de maatschappij
• Meer relatievormen en zorgrelaties (ongehuwd samenwonen bijv.)
• Seriële monogamie en patchworkfamilies (vaker trouwen, stiefkinderen)
,• Meer echtscheidingen (werd gemakkelijker gemaakt)
• Meer vermogen (makkelijker om huizen te kopen)
• Nieuwe voortplantingstechnieken (draagmoederschap etc.)
• Internationale samenleving (internet, relaties tussen mensen in verschillende landen)
Ongehuwden stellen die samenwonen worden steeds meer (recent ook meer kinderen bij
stellen die ongehuwd zijn)
Kinderen binnen/ buiten huwelijk
Ontwikkelingen in wetgeving
› Afschaffen dominante positie man
› Verbetering rechtspositie vrouw en kind
› Afschaffing schuldbeginsel bij scheiding (tot 1971 alleen bij overspel)
› Invoeren sekseneutraliteit relatievormen en ouderschap (mensen van gelijk geslacht kunnen
trouwen)
› Bescherming op maat kwetsbare meerderjarigen (curatele)
› Nieuwe transgenderwetgeving (2014)
› Meer internationale (vooral Europese) invloeden
Europese invloed
› Recht op respect voor family life
• Art. 8 jo art. 14 EVRM
› Marckx vs. België (EHRM 1979) (onderscheidt tussen kinderen die binnen een huwelijk en
buiten een huwelijk geboren worden is onrechtmatig volgens EHRM)
Staatscommissie Herijking Ouderschap: Kind en ouders van de 21ste eeuw (aanbevelingen
aan de wetgever met betrekking tot personen- en familierecht. Meerouderschap,
draagmoederschap)
3. Identiteit
› DNA (biologische herkenning)
› Burgerservicenummer
,› Uiterlijk
› Voor- en achternaam, art. 1:4 e.v. BW
› Handtekening
rechtsbevoegdheid
› Persoon = natuurlijke of rechtspersoon
› Art. 1:1 lid 1: Allen die zich in Nederland bevinden, zijn vrij en bevoegd tot het genot van
de burgerlijke rechten.
• begin: geboorte, oprichting rechtspersoon
• einde: dood, ophouden te bestaan
› Handelingsbekwaamheid (iedereen is handelingsbekwaam, behalve minderjarigen en onder
curatele gestelden)
› Handelingsbevoegdheid (mag huis alleen verkopen met toestemming van echtgenoot)
Handelings(on)bekwaamheid
› Art. 1:234 lid 1, minderjarige is handelingsbekwaam mits hij handelt met toestemming
wettelijke vertegenwoordiger.
• Art. 1:234 lid 3: toestemming wordt verondersteld te zijn gegeven.
• Art. 1:235: handlichting (vanaf 16 jaar). (bij kantonrechter)
› Art. 1:381 lid 2, onder curatele gestelde is handelingsonbekwaam, voor zover de wet niet
anders bepaalt.
4. Afstammingsrecht
› Familierechtelijke betrekkingen, art. 1:197
› Bloedverwantschap door geboorte, art. 1:3 lid 1:
• Erkenning
• gerechtelijke vaststelling ouderschap (kind wil dat, vader bijv. niet)
• adoptie
› Aanverwantschap, art. 1:3 lid 2:
• Door huwelijk of geregistreerd partnerschap
Graad van bloedverwantschap streepjes tellen (broers en zussen is tweede graad)
Familierechtelijke betrekkingen, gevolgen
, › Naamrecht (achternaam)
› Gezagsrecht (ouders kunnen het gezag hebben)
› Omgangsrecht
› Levensonderhoud (verplichting tot 21 jaar)
› Erfrecht (kind kan tegen onterving opkomen, krijgt dan legitieme portie)
› Nationaliteit
Afstammingsrecht; Moeder
› Moeder, art. 1:198
• geboorte
• huwelijk/ geregistreerd partnerschap (mits onbekende donor)
• erkenning (met toestemming moeder)
• gerechtelijke vaststelling ouderschap
• adoptie
Draagmoederschap (draagmoeder is juridische moeder)
› Types: hoogtechnologisch (genetisch niet eigen kind) / laagtechnologisch (genetisch eigen
kind)
› Vraagstukken:
• inhoud contract
• commercieel vs. altruïstisch
• familierechtelijke betrekkingen
• internationale zaken
› Conceptwetsvoorstel kind, draagmoederschap en afstamming
Afstammingsrecht; Vader
› Vaderschap, art. 1:199:
• huwelijk/ geregistreerd partnerschap
• erkenning (met toestemming van de moeder)
• gerechtelijke vaststelling vaderschap
• adoptie
1. Algemene inleiding
• Personen- en familierecht (incl. huwelijksvermogensrecht) in het privaatrecht
• Mens van wieg tot graf
Burgerlijk Wetboek (van algemeen naar specifiek)
› Boek 1: personen- en familierecht, incl. huwelijksvermogensrecht
› Boek 2: rechtspersonenrecht
› Boek 3: rechtshandeling; registergoederenrecht
› Boek 4: erfrecht
› Boek 5: goederenrechtelijke rechten
› Boek 6: overeenkomsten
› Boek 7: bijzondere overeenkomsten
› Boek 10: internationaal privaatrecht
In dit college
› Ontwikkelingen
› Identiteit, rechtsbevoegdheid
› Familie(rechtelijke) betrekkingen, gezin
› Gezag over minderjarigen
› Samenlevingsvormen
› Huwelijksvermogensrecht en scheiding
› Bescherming meerderjarigen
Notaris speelt een centrale rol in het familie- en erfrecht.
Gehuwde vrouwen tot 1958 handelingsonbekwaam
2. Ontwikkelingen in de maatschappij
• Meer relatievormen en zorgrelaties (ongehuwd samenwonen bijv.)
• Seriële monogamie en patchworkfamilies (vaker trouwen, stiefkinderen)
,• Meer echtscheidingen (werd gemakkelijker gemaakt)
• Meer vermogen (makkelijker om huizen te kopen)
• Nieuwe voortplantingstechnieken (draagmoederschap etc.)
• Internationale samenleving (internet, relaties tussen mensen in verschillende landen)
Ongehuwden stellen die samenwonen worden steeds meer (recent ook meer kinderen bij
stellen die ongehuwd zijn)
Kinderen binnen/ buiten huwelijk
Ontwikkelingen in wetgeving
› Afschaffen dominante positie man
› Verbetering rechtspositie vrouw en kind
› Afschaffing schuldbeginsel bij scheiding (tot 1971 alleen bij overspel)
› Invoeren sekseneutraliteit relatievormen en ouderschap (mensen van gelijk geslacht kunnen
trouwen)
› Bescherming op maat kwetsbare meerderjarigen (curatele)
› Nieuwe transgenderwetgeving (2014)
› Meer internationale (vooral Europese) invloeden
Europese invloed
› Recht op respect voor family life
• Art. 8 jo art. 14 EVRM
› Marckx vs. België (EHRM 1979) (onderscheidt tussen kinderen die binnen een huwelijk en
buiten een huwelijk geboren worden is onrechtmatig volgens EHRM)
Staatscommissie Herijking Ouderschap: Kind en ouders van de 21ste eeuw (aanbevelingen
aan de wetgever met betrekking tot personen- en familierecht. Meerouderschap,
draagmoederschap)
3. Identiteit
› DNA (biologische herkenning)
› Burgerservicenummer
,› Uiterlijk
› Voor- en achternaam, art. 1:4 e.v. BW
› Handtekening
rechtsbevoegdheid
› Persoon = natuurlijke of rechtspersoon
› Art. 1:1 lid 1: Allen die zich in Nederland bevinden, zijn vrij en bevoegd tot het genot van
de burgerlijke rechten.
• begin: geboorte, oprichting rechtspersoon
• einde: dood, ophouden te bestaan
› Handelingsbekwaamheid (iedereen is handelingsbekwaam, behalve minderjarigen en onder
curatele gestelden)
› Handelingsbevoegdheid (mag huis alleen verkopen met toestemming van echtgenoot)
Handelings(on)bekwaamheid
› Art. 1:234 lid 1, minderjarige is handelingsbekwaam mits hij handelt met toestemming
wettelijke vertegenwoordiger.
• Art. 1:234 lid 3: toestemming wordt verondersteld te zijn gegeven.
• Art. 1:235: handlichting (vanaf 16 jaar). (bij kantonrechter)
› Art. 1:381 lid 2, onder curatele gestelde is handelingsonbekwaam, voor zover de wet niet
anders bepaalt.
4. Afstammingsrecht
› Familierechtelijke betrekkingen, art. 1:197
› Bloedverwantschap door geboorte, art. 1:3 lid 1:
• Erkenning
• gerechtelijke vaststelling ouderschap (kind wil dat, vader bijv. niet)
• adoptie
› Aanverwantschap, art. 1:3 lid 2:
• Door huwelijk of geregistreerd partnerschap
Graad van bloedverwantschap streepjes tellen (broers en zussen is tweede graad)
Familierechtelijke betrekkingen, gevolgen
, › Naamrecht (achternaam)
› Gezagsrecht (ouders kunnen het gezag hebben)
› Omgangsrecht
› Levensonderhoud (verplichting tot 21 jaar)
› Erfrecht (kind kan tegen onterving opkomen, krijgt dan legitieme portie)
› Nationaliteit
Afstammingsrecht; Moeder
› Moeder, art. 1:198
• geboorte
• huwelijk/ geregistreerd partnerschap (mits onbekende donor)
• erkenning (met toestemming moeder)
• gerechtelijke vaststelling ouderschap
• adoptie
Draagmoederschap (draagmoeder is juridische moeder)
› Types: hoogtechnologisch (genetisch niet eigen kind) / laagtechnologisch (genetisch eigen
kind)
› Vraagstukken:
• inhoud contract
• commercieel vs. altruïstisch
• familierechtelijke betrekkingen
• internationale zaken
› Conceptwetsvoorstel kind, draagmoederschap en afstamming
Afstammingsrecht; Vader
› Vaderschap, art. 1:199:
• huwelijk/ geregistreerd partnerschap
• erkenning (met toestemming van de moeder)
• gerechtelijke vaststelling vaderschap
• adoptie
