Maartje Hoogstad
Tijdlijn De Verlichting
1. Tijd van regenten en vorsten: Huygens, Descartes, Van Leeuwenhoek
2. Tijd van pruiken en revoluties: deelden hun ideeen in grotere kringen
1466 Erasmus geboren (gestorven in 1536)
1561 Francis Bacon geboren (gestorven in 1626) Basis voor empirisme
1596 Rene Descartes geboren (gestorven in 1650)
1598 Godsdienstoorlogen
1600 17e eeuw: wetenschappelijke revolutie
1629 Christiaan Huygens geboren (gestorven in 1695)
1632 Baruch de Spinoza geboren (gestorven in 1677)
1632 Antoni van Leeuwenhoek geboren (gestorven in 1723) Microwereld, praktisch
1632 John Locke geboren (gestorven in 1704)
1635 Intendant werd permanente functie Onder Richelieu
1638 Koning Lodewijk XIV geboren, toen hij 5 jaar was 11 jaar die hierop volgden werd Frankrijk
overleed zijn vader > Lodewijk koning van Frankrijk bestuurd door zijn moeder (Spaanse prinses
Anna) en door Jules Mazarin (eerste minister
gekozen door Anna
1642 Isaac Newton geboren (gestorven in 1727) Wet van de zwaartekracht
1649 De Fronde: opstand vanuit de adel Duurde tot 1653
1666 Christiaan Huygens directeur van Academie des Deze onderzoeksinstelling was idee van
Sciences minister Colbert
1675 Ethica, hoofdwerk van Spinoza, klaar Na twaalf jaar
1677 Spinoza overleden (tbc, de tering)
1681 John Locke vlucht naar Republiek: politieke
geschilpunten in Engeland
1688 Locke keert terug naar Engeland: Jacobus II (broer Karel King William was stadhouder Willem II
II) was verjaard en King William installeerde in Engeland
1689 Montesquieu geboren (gestorven in 1755)
1689 Locke: vorst vertrouwt de macht toe aan vorst, als vorst De volkssoevereiniteit: absolute monarchie is
het wederzijdse vertrouwen schendt, macht volk onrechtvaardig en niet legitiem
ingrijpen
1694 Voltaire geboren (gestorven in 1778)
1712 Jean-Jacques Rousseau geboren (gestorven in 1778)
1748 L’Esprit des lois (over de geest der wetten) van
Montesquieu
1717 Voltaire gevangen in Bastille voor kritiek op regering en
het hof
1719 Voltaire’s tragedie Oedipus succesvol opgevoerd Hierdoor stond hij in gunst van koning
Lodewijk XIV
1729 Catharina de Grote geboren
1740 Frederik II van Pruisen geboren (gestorven in 1786) Ofwel Frederik de Grote
1755 Vertoog over de ongelijkheid (boek Rousseau)
1762 Rousseau publiceert zijn boek ‘Emile’ Opvattingen over opvoedingen
1762 Du Contract Social van Rousseau, bekendste politieke Hierin beschreef JJ hoe een staat ontstond:
, Maartje Hoogstad
geschrift volk stelde na onderlinge afspraak een
regering aan
1774 Lodewijk XV overleden
1775 Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog Frankrijk bemoeide zich hiermee
Dus Lodewijk XVI begon onder moeilijke
omstandigheden
1786 Calonne (MiFi): schatkist is leeg Hij wilde uniformering
1787 Lodewijk XVI ontslaat onder druk minister Calonne
1787 Najaar, Lodewijk moet krachtigste machtmiddel nemen ‘het is wettig omdat ik het wil’
om aan geld te komen
1788 Wanhopige besluiten om teugels in handen te houden Opheffing plaatselijke gerechtshoven, ten
- Hierdoor vonden de adel en de derde stand koste van regionale autonomie, hiertegen veel
elkaar verzet (Grenoble)
- Samen konden ze het despotisme bestrijden
1788 Juli, ingestemd met verzoek om Staten-Generaal bijeen Cahiers de condoleances
te roepen
Necker opnieuw benoemd tot MiFi > verdubbeling
Derde Stand in Staten Generaal (verandering was dus
wel degelijk mogelijk, bleek!)
1789 Plechtige opening van Staten-Generaal 5 mei Er werd namelijk niet gesproken over politieke
Derde Stand teleurgesteld, hun optimisme werd vernieuwingen
getemperd
Hoop op grondige hervormingen was getemperd, er Dus Derde Stand vol optimisme naar
werd geen overeenstemming bereikt over de vraag of Versailles: ze namen het heft in eigen hand
er per stand of hoofdelijk gestemd moest worden
Derde Stand nodigde afgevaardigden van Eerste en Dit zorgde voor scheuren binnen de
Tweede Stand uit om in gezamenlijke vergadering tot bevoorrechte standen. Maar aanmeldingen
oplossing te komen van Eerste Stand stroomden binnen
Derde Stand voelde dat overwinning nabij was, ging tot Assemblee Nationale. Dit wilde Lo ongedaan
actie over maken, hij schreef nieuwe uit
Derde Stand vond andere vergaderplek (kaatsbaan). Ze beloofden plechtig niet uiteen te gaan
Hier legden zij een eed af voordat ze een degelijke en rechtvaardige
Constitutie hadden opgesteld
Dag later wilde koning met veel machtsvertoon zijn Hierdoor kreeg Nationale Vergadering meer
gezag herstellen leden
Uiteindelijk wentelde de koning om: hij nodigde de rest Geweldloze omwenteling
van de Eerste en de Tweede Stand om zich bij Nationale
Vergadering aan te sluiten
In juni leek het erop of Lo de klok wilde terugdraaien Geruchten werden voor echt aangezien:
troepen rondom Parijs, dus wapens waren
nodig
1789 Juli, MiFi Necker (populair onder volk) ontslagen Vermoedens van volk hiermee bevestigd >
paniek en woede alom > burgerwacht
Barricaden opgeworpen, vuurwapens nodig > hotel des Ook kruit nodig: bestorming van Bastille:
invalides (kazerne voor invalide soldaten) symbool van despotisme
Er ontstond een anarchie: plunderingen, La Grande Peur (eind juli-begin augustus)
burgerwachten en milities
Tijdlijn De Verlichting
1. Tijd van regenten en vorsten: Huygens, Descartes, Van Leeuwenhoek
2. Tijd van pruiken en revoluties: deelden hun ideeen in grotere kringen
1466 Erasmus geboren (gestorven in 1536)
1561 Francis Bacon geboren (gestorven in 1626) Basis voor empirisme
1596 Rene Descartes geboren (gestorven in 1650)
1598 Godsdienstoorlogen
1600 17e eeuw: wetenschappelijke revolutie
1629 Christiaan Huygens geboren (gestorven in 1695)
1632 Baruch de Spinoza geboren (gestorven in 1677)
1632 Antoni van Leeuwenhoek geboren (gestorven in 1723) Microwereld, praktisch
1632 John Locke geboren (gestorven in 1704)
1635 Intendant werd permanente functie Onder Richelieu
1638 Koning Lodewijk XIV geboren, toen hij 5 jaar was 11 jaar die hierop volgden werd Frankrijk
overleed zijn vader > Lodewijk koning van Frankrijk bestuurd door zijn moeder (Spaanse prinses
Anna) en door Jules Mazarin (eerste minister
gekozen door Anna
1642 Isaac Newton geboren (gestorven in 1727) Wet van de zwaartekracht
1649 De Fronde: opstand vanuit de adel Duurde tot 1653
1666 Christiaan Huygens directeur van Academie des Deze onderzoeksinstelling was idee van
Sciences minister Colbert
1675 Ethica, hoofdwerk van Spinoza, klaar Na twaalf jaar
1677 Spinoza overleden (tbc, de tering)
1681 John Locke vlucht naar Republiek: politieke
geschilpunten in Engeland
1688 Locke keert terug naar Engeland: Jacobus II (broer Karel King William was stadhouder Willem II
II) was verjaard en King William installeerde in Engeland
1689 Montesquieu geboren (gestorven in 1755)
1689 Locke: vorst vertrouwt de macht toe aan vorst, als vorst De volkssoevereiniteit: absolute monarchie is
het wederzijdse vertrouwen schendt, macht volk onrechtvaardig en niet legitiem
ingrijpen
1694 Voltaire geboren (gestorven in 1778)
1712 Jean-Jacques Rousseau geboren (gestorven in 1778)
1748 L’Esprit des lois (over de geest der wetten) van
Montesquieu
1717 Voltaire gevangen in Bastille voor kritiek op regering en
het hof
1719 Voltaire’s tragedie Oedipus succesvol opgevoerd Hierdoor stond hij in gunst van koning
Lodewijk XIV
1729 Catharina de Grote geboren
1740 Frederik II van Pruisen geboren (gestorven in 1786) Ofwel Frederik de Grote
1755 Vertoog over de ongelijkheid (boek Rousseau)
1762 Rousseau publiceert zijn boek ‘Emile’ Opvattingen over opvoedingen
1762 Du Contract Social van Rousseau, bekendste politieke Hierin beschreef JJ hoe een staat ontstond:
, Maartje Hoogstad
geschrift volk stelde na onderlinge afspraak een
regering aan
1774 Lodewijk XV overleden
1775 Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog Frankrijk bemoeide zich hiermee
Dus Lodewijk XVI begon onder moeilijke
omstandigheden
1786 Calonne (MiFi): schatkist is leeg Hij wilde uniformering
1787 Lodewijk XVI ontslaat onder druk minister Calonne
1787 Najaar, Lodewijk moet krachtigste machtmiddel nemen ‘het is wettig omdat ik het wil’
om aan geld te komen
1788 Wanhopige besluiten om teugels in handen te houden Opheffing plaatselijke gerechtshoven, ten
- Hierdoor vonden de adel en de derde stand koste van regionale autonomie, hiertegen veel
elkaar verzet (Grenoble)
- Samen konden ze het despotisme bestrijden
1788 Juli, ingestemd met verzoek om Staten-Generaal bijeen Cahiers de condoleances
te roepen
Necker opnieuw benoemd tot MiFi > verdubbeling
Derde Stand in Staten Generaal (verandering was dus
wel degelijk mogelijk, bleek!)
1789 Plechtige opening van Staten-Generaal 5 mei Er werd namelijk niet gesproken over politieke
Derde Stand teleurgesteld, hun optimisme werd vernieuwingen
getemperd
Hoop op grondige hervormingen was getemperd, er Dus Derde Stand vol optimisme naar
werd geen overeenstemming bereikt over de vraag of Versailles: ze namen het heft in eigen hand
er per stand of hoofdelijk gestemd moest worden
Derde Stand nodigde afgevaardigden van Eerste en Dit zorgde voor scheuren binnen de
Tweede Stand uit om in gezamenlijke vergadering tot bevoorrechte standen. Maar aanmeldingen
oplossing te komen van Eerste Stand stroomden binnen
Derde Stand voelde dat overwinning nabij was, ging tot Assemblee Nationale. Dit wilde Lo ongedaan
actie over maken, hij schreef nieuwe uit
Derde Stand vond andere vergaderplek (kaatsbaan). Ze beloofden plechtig niet uiteen te gaan
Hier legden zij een eed af voordat ze een degelijke en rechtvaardige
Constitutie hadden opgesteld
Dag later wilde koning met veel machtsvertoon zijn Hierdoor kreeg Nationale Vergadering meer
gezag herstellen leden
Uiteindelijk wentelde de koning om: hij nodigde de rest Geweldloze omwenteling
van de Eerste en de Tweede Stand om zich bij Nationale
Vergadering aan te sluiten
In juni leek het erop of Lo de klok wilde terugdraaien Geruchten werden voor echt aangezien:
troepen rondom Parijs, dus wapens waren
nodig
1789 Juli, MiFi Necker (populair onder volk) ontslagen Vermoedens van volk hiermee bevestigd >
paniek en woede alom > burgerwacht
Barricaden opgeworpen, vuurwapens nodig > hotel des Ook kruit nodig: bestorming van Bastille:
invalides (kazerne voor invalide soldaten) symbool van despotisme
Er ontstond een anarchie: plunderingen, La Grande Peur (eind juli-begin augustus)
burgerwachten en milities
